'Bijna niets komt Jemen nog in'

Terwijl er elk moment nieuwe bommen en granaten kunnen inslaan, dreigt in Jemen hongersnood en worstelt het door geweld verscheurde land met een 'gebrek aan alles'.

Rob Vreeken
null Beeld Henk Brands000
Beeld Henk Brands000

Terwijl de Griekse crisis alle aandacht opeist, met pinautomaten die per dag maar 60 euro uitspuwen, speelt zich 3.500 kilometer verderop een echt humanitair drama af. Het door geweld geplaagde Jemen is 'één stap verwijderd van hongersnood', volgens de Verenigde Naties. Zo'n 80 procent van de bevolking heeft acuut hulp nodig.

Die wordt geleverd door een klein aantal internationale hulpverleners. Zij trotseren dagelijks de gevaren, samen met lokale collega's in dienst van de VN en hulporganisaties als het Rode Kruis, Artsen zonder Grenzen en Oxfam. Een van hen is Marije Broekhuijsen (34), die in de hoofdstad Sanaa namens Unicef de bevolking voorziet van water en hygiëne, zo goed en zo kwaad als het gaat.

De Nederlandse schetst een alarmerend beeld van de toestand waarin Jemen verkeert. Gebrek aan voedsel, aan water, aan medicijnen. Bijna niets komt nog het land in. De elektriciteitsvoorziening is vrijwel gestopt. Brandstof is door de blokkade van de havens nauwelijks te krijgen, zodat zelfs de generatoren waarmee ziekenhuizen stroom opwekken stilvallen. Een deel van de gezondheidscentra is gesloten.

'Mensen staan met jerrycans in lange rijen voor publieke waterpunten', zegt Broekhuijsen, telefonisch vanuit Sanaa. 'Straten liggen vol afval. De banken werken niet, de mensen krijgen geen geld. Veel scholen waren al gesloten vóór de ramadan, ik vraag me af of ze na de vakantie nog open gaan.'

undefined

Schrijnend

Fysieke uitputting bedreigt vooral de kwetsbaarste groep, kinderen tot 5 jaar. Sinds de recente fase in het conflict losbrak, eind maart, heeft Unicef 30 duizend kleine kinderen behandeld tegen ondervoeding. 'Schrijnend', noemt Broekhuijsen de situatie die ze drie weken geleden bij terugkeer in het land aantrof.

Veel schrijnender dan toen zij en andere internationale hulpverleners halsoverkop het land verlieten, nadat de luchtmacht van Saoedi-Arabië op 26 maart delen van het land (ook de hoofdstad) die in handen zijn van de Houthi's begon te bombarderen .

De meeste indruk maakte een 5-jarig meisje, Ammal Awaddh, die blij was omdat ze haar nieuwe oorringen nu al in mocht. De sieraden waren eigenlijk haar cadeau voor het Suikerfeest van 17 juli, aan het eind van de ramadan. Ammal overtuigde haar vader 'omdat niemand weet of ik dan nog leef'. Het is een van de verhalen die door een collega van Broekhuijsen werden opgetekend, voor gebruik op de Unicef-site.

Het werk van de hulpverleenster bestaat voor een groot deel uit logistiek: met veel geregel en gepraat zorgen dat de schaarse spullen op de juiste plek komen. Een van de oliemaatschappijen wordt door Unicef betaald voor olie die direct naar de op generatoren draaiende waterpompen gaat. Vol bewondering vertelt ze over een medewerker van de maatschappij die persoonlijk op de tankauto meerijdt om olie bij de waterpomp af te leven, dwars door gevaarlijk gebied. 'Dat zijn de echte helden.'

undefined

Gebrek aan inkomsten

Ondertussen kunnen de Saoedische bommen en de granaten van de luchtafweer elk moment overal neervallen, ook in Sanaa. Het ernstigst is de toestand in steden waar de Houthi's en hun tegenstanders in gevechten verwikkeld zijn, zoals de havenstad Aden in het zuiden en Sadah in het noorden. Ook daar zijn (lokale) VN-medewerkers actief.

'Wat ik vanuit het hele land hoor, is dat het steeds extremer wordt. In steden als Aden wordt dagelijks in de straten gevochten. Mijn collega's daar zijn heel inventief om te zorgen dat de hulp de bevolking bereikt. De internationale hulpprogramma's zijn sinds eind maart drastisch opgeschroefd en de VN hebben officieel de hoogste humanitaire alarmfase afgekondigd. Maar daar tegenover, zegt Broekhuijsen, staat een net zo alarmerend gebrek aan inkomsten: slechts 10 procent van wat Unicef nodig heeft.

Ruim 20 miljoen mensen in Jemen komen acuut in aanmerking voor hulp, van wie de helft kinderen. Als het slachtoffertal oploopt, zullen de jongsten het merendeel daarvan uitmaken. 'En dan niet door kogels en bommen, maar door het gebrek aan alles.'

undefined

Burgeroorlog volgde op vier jaar chaos

In Jemen woedt een burgeroorlog die in maart begon, volgend op vier jaar politieke chaos. De strijdende partijen nemen de komende week een humanitair staakt-het-vuren in acht, tot het einde van de ramadan. De sjiitische Houthi-milities hebben in korte tijd grote delen van het land veroverd. Zij vechten met troepen van president Al-Hadi, maar worden gesteund door diens voorganger Saleh en door Iran. Een internationale coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië begon in maart een militaire campagne tegen de Houthi's, vooral met luchtaanvallen. Ook zuidelijke separatisten en extremistische groepen als Al Qaida mengen zich in de strijd. Sinds enige tijd is ook Islamitische Staat (IS) actief.

undefined

Verwoestingen bij een trouwzaal in de hoofdstad Sanaa door Saoedische luchtaanvallen op Houthi-rebellen. Beeld afp
Verwoestingen bij een trouwzaal in de hoofdstad Sanaa door Saoedische luchtaanvallen op Houthi-rebellen.Beeld afp

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden