Bijna net zo bekeken als de bondscoach

De Nederlandse topman van Fonterra merkt door de besmettingsaffaire eens te meer welk belang de melkverwerker heeft voor Nieuw-Zeeland.

Je ziet hem, met zijn 1,96 meter, nauwelijks over het hoofd. Toch slaagde Theo Spierings erin om de eerste twee jaar als CEO van het Nieuw-Zeelandse Fonterra, de grootste melkverwerker ter wereld, goeddeels onzichtbaar te blijven. Dat veranderde deze week op slag toen een besmettingsaffaire hem noodzaakte op de voorgrond te treden om de schade voor zijn bedrijf binnen de perken te houden.

Dat was nu niet bepaald waar Fonterra de Nederlander voor had ingehuurd. Integendeel: onder Spierings (48) moet het concern expansie doormaken en elders in de wereld vaste voet aan de grond krijgen, te beginnen in China - niet geheel toevallig het land waar hij deze week heen reisde om er, nog voor hij het Nieuw-Zeelandse thuispubliek had kunnen toespreken, zijn excuses aan te bieden.

De stap werd met begrip verwelkomd. Wat goed is voor Fonterra, is goed voor Nieuw-Zeeland. Het bedrijf verhandelt 90 procent van de Nieuw-Zeelandse melkproductie, staat borg voor 28 procent van de Nieuw-Zeelandse export en verschaft direct en indirect tienduizenden Nieuw-Zeelanders werk.

Dat is een bijkomstigheid waarop Spierings zich bij zijn aantreden had verkeken, bekende hij naderhand in een van de spaarzame interviews die hij gaf. 'Ik kon niet goed inschatten wat de kracht en het belang van Fonterra voor het land is. Nergens is de band tussen land en bedrijf zo nauw met elkaar vervlochten', zei hij vorig jaar in Management Team. 'Het is bijna alsof je de bondscoach van het Nederlands elftal bent. Iedereen kijkt mee, iedereen heeft een mening en iedereen weet het beter.'

Hij heeft drie kinderen in de tienerleeftijd die in verschillende landen zijn geboren, een illustratie van zijn rijke carrière over de grens in dienst van Friesland Foods. Voor het Nederlandse zuivelbedrijf, waar hij belandde na studies levensmiddelentechnologie en bedrijfskunde, was hij onder meer werkzaam in het Midden-Oosten, Nigeria en Peru voordat hij vijf jaar geleden als waarnemend CEO de fusie tussen Friesland en Campina in goede banen leidde.

Het nieuwe bedrijf, Koninklijke FrieslandCampina, gaf de voorkeur aan een buitenstaander als nieuwe topman (Unilever-routinier Cees 't Hart) en Spierings nam in 2009 afscheid. In het dagblad New Zealand Herald, dat hem een jaar na zijn aanstelling bij Fonterra sprak, werd het vertrek mede toegeschreven aan de verschillen tussen protestantse noorderlingen (Friesland Foods) en katholieke zuiderlingen (Campina): het leek haast verdacht dat Spierings, een Brabander, zich van meet af aan meer aangetrokken had gevoeld tot de bedrijfscultuur boven de rivieren.

Nadien vestigde hij zich als zelfstandig consultant op zuivelgebied, waarbij hij in contact kwam met Andrew Ferrier, de beminnelijke Canadees die sinds 2003 bij Fonterra aan het roer stond. Twee jaar eerder was het concern ontstaan uit de fusie van twee zuivelcoöperaties nadat de Nieuw-Zeelandse overheid alle wettelijke obstakels uit de weg had geruimd en de megacoöperatie - in de praktijk vrijwel een monopolist - het groene licht gaf. Niet alleen Spierings' internationale verleden, maar ook zijn ervaring met het coöperatiedenken heette bij zijn benoeming doorslaggevend te zijn.

Woensdag gaf Spierings te kennen, bij zijn eerste persconferentie op Nieuw-Zeelandse bodem sinds het uitbreken van de affaire, dat hij de afgelopen dagen geen seconde had nagedacht over de mogelijkheid van een gedwongen vertrek. Dat vindt hij een zaak voor het bestuur en voor de eigenaren van Fonterra, de ruim tienduizend melkveehouders die samen de coöperatie vormen.

Bestuursvoorzitter John Wilson liet weten onvoorwaardelijk achter Spierings te staan. Getergde melkveehouders zeiden dat de Nederlander wat hen betreft niet weg hoeft, maar dat ergens in de organisatie koppen moeten rollen. Toch leek de lont alweer uit het kruitvat toen dinsdag, tijdens de tweewekelijkse veiling waarop de wereldmelkprijzen worden vastgesteld, duidelijk werd dat de handel niet noemenswaardig onder het potentiële schandaal heeft geleden.

Fonterra: besmette producten achterhaald

Het Nieuw-Zeelandse zuivelconcern Fonterra heeft alle producten kunnen achterhalen die besmet waren met een levensgevaarlijke bacterie die botulisme kan veroorzaken. Dat heeft topman Theo Spierings donderdag bekendgemaakt.

Fonterra besloot eind vorige week een terugroepactie te organiseren nadat de verontreiniging bij een herhaalde test aan het licht was gekomen. Het product, een uit wei afkomstig proteïneconcentraat, was aan acht afnemers geleverd die het onder meer verwerkten in babyvoeding, sportdrank en diervoeder.

Een aantal landen, waaronder China en Vietnam, kondigde direct een gedeeltelijke importstop aan van Fonterra-producten. Spierings verbleef begin deze week in China om afnemers en consumenten gerust te stellen. Fonterra is de belangrijkste leverancier van melkpoederproducten aan China. Die worden vooral gebruikt voor zuigelingenvoeding.

Spierings beklemtoonde dat het risico voor de consument minimaal was, onder andere door de manier waarop het proteïneconcentraat in voedingsmiddelen wordt verwerkt. Voor zover bekend hebben zich geen ziektegevallen voorgedaan. De besmetting werd veroorzaakt door een vervuilde pijp in een melkfabriek van Fonterra op het Nieuw-Zeelandse Noordereiland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden