NIEUWSWERKDRUK

Bijna helft werknemers bereikbaar buiten werktijd: ‘We verliezen ons eigen welzijn uit het oog’

Na een drukke werkdag thuis nog even dat ene mailtje beantwoorden of reageren op een appje van een collega. Een bekend tafereel voor veel werknemers, blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS en TNO: bijna de helft is buiten werktijd bereikbaar voor collega’s of klanten.

Beeld Marcel van den Bergh

De resultaten komen uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, waarvoor 63 duizend werknemers tussen de 15 en 75 jaar zijn bevraagd. Van alle beroepsgroepen zijn managers (76 procent) buiten werktijd het best bereikbaar. Ook werknemers met een pedagogisch beroep, veelal werkzaam in het onderwijs, scoren met 61 procent hoog. Mensen die werkzaam zijn in de zorg, techniek of administratie zijn gemiddeld het minst vaak bereikbaar buiten werktijd (40 procent).

Er is niets mis mee om zo nu en dan buiten de gezette tijden paraat te staan, vindt Thijs Launspach, psycholoog en auteur van Fokking druk. Toch vindt hij het een zorgelijke ontwikkeling dat de helft van de werknemers buiten werktijd bereikbaar is:  ‘Vroeger hadden vooral beroepsgroepen als agenten en chirurgen bereikbaarheidsdiensten. Nu zijn er veel meer beroepen waarbij het niet noodzakelijk is, maar wel de norm.’ 

Omdat we altijd bereikbaar kunnen zijn, hebben we het idee dat we altijd bereikbaar moeten zijn. ‘Maar het is belangrijk om ons hoofd af en toe uit te zetten, daarvoor moeten we worden ontslagen van de verantwoordelijk om buiten werktijd altijd werkgerelateerde mail en appjes in de gaten te houden.’

Afspraken

Om werknemers te behoeden voor een burn-out, slapeloosheid of relatieproblemen kiezen steeds meer werkgevers ervoor om afspraken te maken over bereikbaarheid buiten werktijd. Zo werd in september van dit jaar beklonken dat werknemers in de gehandicaptenzorg niet langer verplicht zijn om buiten werktijd te reageren op berichten of belletjes van de baas. 

De Duitse bedrijven BMW en Volkswagen introduceerden dit ‘recht op onbereikbaarheid’ jaren geleden al. Bij het laatstgenoemde bedrijf springt de e-mailserver sinds 2011 na werktijd automatisch op standby. Ook bij Lidl Luxemburg en Lidl België is dit inmiddels de gewoonte. In Frankrijk is le droit à la déconnexion, ‘het recht om niet verbonden te zijn’, zelfs verankerd in de wet.

Thijs Launspach: ‘Idealiter ziet een werkgever zelf het belang in van goede afspraken over bereikbaarheid, maar dat is niet de realiteit. Dus vanuit welzijnsoogpunt is het een heel goed idee om dat wettelijk te regelen.’ Het is natuurlijk wel de vraag in hoeverre hier navolging aan wordt gegeven. Critici stellen bovendien dat de wet de autonomie van de werknemer aantast: waarom zou die niet ’s avonds zijn mail mogen wegwerken als hij het overdag razend druk heeft gehad?

‘Werk is natuurlijk ook leuk en het is een soort verslaving om lijstjes af te werken en de inbox op te schonen’, meent Launspach. ‘Het gaat er niet om dat je dat niet mag doen, maar dat je het recht hebt om dat niet te doen.’

Werknemers zijn volgens hem doorgeslagen in wat ze als urgent bestempelen. ‘Als ik hoor wat mensen in hun vrije tijd nog aan werk doen, denk ik vaak: er is echt geen man overboord als je hier een dagje mee wacht. We verliezen ons eigen welzijn een beetje uit het oog in de waan van de dag.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden