Bijna half miljoen gevluchte Syriërs keren terug, maar het land is nog lang niet veilig

Mensenrechten- en hulporganisaties waarschuwen dat Syrië nog lang niet veilig is voor terugkerende ontheemden en vluchtelingen. De VN hadden eind vorige week gemeld dat dit jaar bijna een half miljoen Syriërs zijn teruggegaan naar hun vroegere woonplaats.

Syriërs onderweg van Turkije naar Syrië. Beeld reuters

'Van geen enkel gebied in Syrië kunnen we zeggen dat het echt veilig is', stelt Lamah Fakih, die namens Human Rights Watch (HRW) werkzaam is in Libanon, een van de buurlanden van Syrië waar miljoenen vluchtelingen hun toevlucht hebben gezocht tijdens de ruim zes jaar durende burgeroorlog.

Karline Kleijer, hoofd noodhulp van Artsen zonder Grenzen (AzG) in Amsterdam: 'Hooguit kun je zeggen dat het veiliger is geworden in sommige gebieden'. AzG is onder meer actief in en bij de stad Raqqa, waar momenteel een hevige veldslag woedt om de terreurgroep IS te verdrijven.

Volgens VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR zijn dit jaar 440 duizend ontheemden in Syrië teruggegaan naar de plaats waar ze vandaan kwamen. Ook keerden 31 duizend vluchtelingen terug uit kampen in Libanon, Turkije en Jordanië.

PVV-leider Geert Wilders reageerde dit weekeinde via Twitter: 'Syriërs keren massaal terug, dus veilig genoeg.' Alle Syrische vluchtelingen moeten wat hem betreft Nederland verlaten.

Een VN-woordvoerder sprak eind vorige week over een 'spontane' terugkeer van vluchtelingen. Daarop valt volgens Fakih van HRW nogal wat af te dingen. 'Het leven in kampen in de buurlanden is zwaar. Kinderen kunnen niet naar school, voor volwassenen is er geen werk, het ontbreekt aan allerlei voorzieningen.' Vluchtelingen hopen in hun vaderland hun familie en bezittingen terug te vinden, de onveiligheid ten spijt. 'Het is moeilijk een verantwoorde keuze te maken', aldus Fakih.

Voor de Syriërs die in eigen land op de vlucht sloegen, zijn de leefomstandigheden vaak dermate slecht 'dat ze onveiligheid voor lief nemen om weer thuis te kunnen zijn', zegt Kleijer van AzG. 'Bijna alles is beter dan met een grote groep in een ouden kippenschuur wonen.'

Volgens de UNHCR zoeken vluchtelingen en ontheemden vooral hun heil in steden als Aleppo, Homs en Damascus. In Damascus ontploften zondag nog autobommen. Bij de aanslag zouden ten minste achttien mensen om het leven zijn gekomen. Het was de bloedigste actie in de hoofdstad sinds maart, toen bij bomaanslagen 32 doden vielen. De terreurgroep IS eiste de verantwoordelijkheid op. De aanslag van zondag kwam op een moment dat de situatie in Damascus zich leek te normaliseren, zei de lokale politiechef.

Ook volgens VN-functionarissen is onveiligheid nog troef. 'De voorwaarden ontbreken voor een veilige en waardige terugkeer.' Bijna 14- van de 19 miljoen inwoners van Syrië zijn aangewezen op hulp. Vooral buiten de grote steden is er gebrek aan voedsel, water en medicijnen. Meer dan een half miljoen mensen leven in gebieden die belegerd worden door hetzij Syrische troepen en hun bondgenoten, hetzij de gewapende oppositie.

Lees ook

Drie jaar nadat er het kalifaat werd uitgeroepen, bereikte het Iraakse leger de Al Nuri-moskee in Mosul. Het kalifaat is verwoest, maar uit de puinhopen herrijst een nieuwe IS-achtige groep.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden