Bijna goddelijke Suu Kyi toont menselijke trekjes

De Birmese oppositieleidster Aung San Suu Kyi is en blijft onbetwist de alleenheerseres van de Birmese oppositie. Toch beginnen er in het imago van de Nobelprijswinnares barsten te komen.

JAKARTA - Op het allereerste partijcongres van haar oppositiepartij NLD (Nationale Liga voor Democratie) werd Suu Kyi met algemene stemmen herkozen. Niemand had anders verwacht, maar haar critici worden luider. De democratische oppositie heeft duidelijk zelf moeite met de democratie.


Het congres was een eerste les in democratie, voor een oppositiepartij die vijfentwintig jaar ondergronds voor democratie heeft gestreden. Zelf was de NLD tot nu toe allesbehalve democratisch. De leider was altijd een vanzelfsprekendheid, en de leiding al evenzeer. Die benoemde zichzelf, of werd aangewezen door Aung San Suu Kyi.


Dat moet anders, zei de Nobelprijswinnares voor het congres: 'Als wij van deze natie een echte democratie willen maken moeten wij, de Nationale Liga voor Democratie, het gedrag veranderen, ook dat van onszelf.' Het is tijd voor 'vers bloed' in de partijleiding, aldus Suu Kyi.


Dit weekeinde was dat bloed echter nog nergens te bekennen. De vijftien kandidaten voor het 'centraal comité' van de partij waren opnieuw allemaal door Suu Kyi persoonlijk uitgezocht en de gemiddelde leeftijd van de leiding bleef ver boven de 60 jaar.


Kritiek op deze gang van zaken wimpelde de leidster achteraf af: 'Als mensen de leiding te autoritair vinden, moeten ze op iemand anders stemmen.' Niemand sprak haar tegen, want niemand spreekt haar ooit tegen, zeggen mensen in haar omgeving. Het ontzag en de verering voor haar zijn gewoon te groot. Aung San Suu Kyi leidt de NLD al vanaf de oprichting in 1988 en niemand kan zich de partij voorstellen zonder haar aan het roer. Zij ís de partij.


Dat is meteen het probleem van de NLD. Als haar imago afbrokkelt, brokkelt de partij mee. Suu Kyi's bijna goddelijke status is nu al niet meer helemáál zo goddelijk als hij was toen zij nog in haar huis in Rangoon gevangen werd gehouden. De 'dame' die de militaire junta trotseerde en daarvoor met een Nobelprijs en wereldwijde verering werd beloond, blijkt sinds haar vrijlating menselijke trekjes te vertonen.


Aung San Suu Kyi is de leidster van de oppositie in het parlement en werkt daar zeer nauw samen met president Thein Sein en zijn door (ex-)militairen gedomineerde regering. Te nauw, vinden haar critici. Zij sluit voortdurend compromissen en gaat zelfs zover dat zij de militairen, die haar twintig jaar lang hebben opgesloten, openlijk prijst. Onlangs zei zij zelfs dat zij 'erg dol is' op het leger.


Dat viel niet erg goed in sommige dissidente kringen, waar wordt geklaagd dat de huidige Aung San Suu Kyi niet langer spreekt als de oppositieleidster van vroeger. Zij is haar kritische houding kwijt.


Suu Kyi zegt dat zij geen andere keus heeft. Het heeft geen zin de militairen tegen je in het harnas te jagen: die militairen, die vijftig jaar aan de macht zijn geweest in Birma, zijn namelijk nog steeds oppermachtig. Je kunt niet regeren zonder ze, dus móet zij ze wel als partners behandelen.


De autoritaire sfeer in de leiding van de NLD en de warme relaties met de militairen zijn niet de enige minpunten die Aung San Suu Kyi worden aangewreven. Suu Kyi zweeg nadrukkelijk toen tienduizenden islamitische Rohingya in de provincie Arakan met geweld uit hun huizen werden verdreven. Zij betwijfelde zelfs openlijk dat die minderheid, die al generaties lang in Birma leeft, uit echte Birmezen bestaat - een mening die zij deelt met de regering en met een groot deel van de Birmese bevolking.


Ook met de democratisering loopt het niet zoals het zou moeten. Nieuwe mediawetten zetten de nog jonge persvrijheid onder zware druk en nog steeds worden in Birma demonstranten opgepakt: vroeger gebeurde dat willekeurig, nu omdat er iets mis is met hun vergunning om te demonstreren. Het resultaat is hetzelfde: demonstreren blijft in Birma een hachelijke onderneming.


Volgens de internationale mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) zijn er nog tal van dit soort problemen. Op papier gaat Birma de goede kant op, maar de praktijk is weerbarstiger, concludeert HRW in haar net verschenen jaarrapport. De oppositie zou de misstanden aan de kaak moeten stellen, maar Aung San Suu Kyi zwijgt. Zij zoekt naar wat zij 'overeengekomen compromissen' met de militairen noemt en gaat elke confrontatie uit de weg.


Algemeen wordt nog steeds verwacht dat de 67-jarige Nobelprijswinnares bij de verkiezingen van 2015 president wordt. De groeiende kritiek kan haar bijna onbegrensde heldenstatus niet verwoesten, maar de glans van heiligheid raakt zij wel een beetje kwijt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden