Nieuws Boeren

Bijna eenderde van 500 gecontroleerde varkens- en kippenboeren in de fout met administratie

Varkens in de stal. Foto anp

Niet alleen melkveehouders blijken er gebrekkige administraties op na te houden. Tegen bijna eenderde van de ruim 500 varkens- en kippenboeren die de afgelopen drie jaar zijn gecontroleerd, is proces-verbaal opgemaakt. Toezichthouder RIVM heeft op zijn beurt per abuis veel te weinig megastallen opgegeven in Brussel – 49 in plaats van 110.

Milieuvervuiling

Dit blijkt uit onderzoek waar De Groene Amsterdammer vandaag over schrijft, en wordt bevestigd door de betrokken instanties. De 164 boeren die in overtreding bleken – en daarmee duizenden euro’s voordeel genoten – hadden meer dieren in de stal staan dan waarvoor ze ‘dierproductierechten’ in bezit hadden. Deze rechten zijn ingevoerd om de mestproductie van de sectoren in de hand te houden. Als de administratie niet klopt, komen te veel vervuilende stoffen in het milieu terecht.

Twee deskundigen zeggen dat het aantal overschrijdingen hoger is dan verwacht, maar landbouwexpert Hans van Grinsven van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) waarschuwt voor al te heftige conclusies over fraude. De controles zijn immers risicogestuurd, wat betekent dat alleen concrete aanwijzingen van fouten in de administratie van een boer leidt tot een diepgravender onderzoek van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Van Grinsven wijst wel op de hoge druk die uitgaat van het concurrerende, intensieve landbouwsysteem en de strenge Nederlandse milieuwetten. ‘Al die bedrijven zoeken de grenzen van de regels op om een inkomen te genereren’, zegt hij. ‘Met name voor sommige varkenshouders zijn de inkomens echt heel laag en is het soms de keuze tussen frauderen of failliet gaan.’ Zijn werkgever, PBL-directeur Hans Mommaas, pleitte om die reden dinsdagavond in televisieprogramma De Monitor voor een deltaplan voor de landbouw, zodat die niet langer ‘van het ene incident in het andere fietst’.

Crisis na crisis

In een jaar tijd moest de boerenstand zich verdedigen tegen de fipronilcrisis, de mestfraude en de kalverfraude. Voor haar aanpak van die laatste betuigde Landbouwminister Carola Schouten in de Volkskrant eerder dit jaar haar spijt. ‘Ik heb onderschat wat de impact is geweest door dit zelf zo naar buiten te brengen’, zei ze over haar gebruik van woorden als ‘geknoeid’ en ‘fraude’. Om die reden wil Maarten Leseman van boerenorganisatie LTO nu niet reageren op de controlecijfers van de NVWA. ‘We zijn voorzichtig met reageren op handhavingsberichten van overheidsorganisaties; we hebben geen zin weer in hun valkuil te stappen.’

Frits van der Schans van landbouwadviesbureau CLM erkent dat de NVWA-steekproef te klein is om iets te zeggen over alle boeren, maar noemt het wel goed dat er in de media meer aandacht komt voor het teveel aan dieren dat structureel wordt gehouden. ‘Dit soort creatief gebruik van productieruimte brengt alleen maar de veehouders die het goed doen ook in diskrediet’, zegt hij. ‘Door het gedrag van hun collega’s voelen sommigen zich gedwongen ook de grenzen op te zoeken.’

Om de boer niet wijzer te maken dan die is, kan de NVWA niet zeggen hoe de risico’s worden bepaald en wat blijft liggen door gebrek aan capaciteit. ‘We moeten altijd keuzes maken in ons toezicht’, zegt een woordvoerder. Jaarlijks controleert de NVWA nog geen 3 procent van de grofweg zevenduizend varkens- en kippenboeren.