Bijklussen is voor rechters een heel normale zaak

Rechters en raadsheren hebben gemiddeld twee tot drie nevenfuncties. De populairste opdrachtgevers voor bijklussende rechters zijn onder meer de uitgeverij Kluwer, universiteiten en juridische cursusinstituten.

Foto ter illustratie.Beeld ANP

Dat blijkt uit een onderzoek van de Volkskrant. Raadsheren van de gerechtshoven zijn met ruim drie functies per persoon actiever in hun vrije tijd dan rechters bij de rechtbanken. Leden van de Hoge Raad klussen met vijf nevenfuncties het meest bij.

De laatste tien jaar is er meer aandacht voor wat de ongeveer 2.500 Nederlandse rechters in hun vrije tijd doen. Ze moeten met twee benen in de samenleving staan, maar ook de schijn van belangenverstrengeling vermijden. Nu al wordt rechters aanbevolen hun nevenfuncties op te geven in een openbaar register, zodat burgers weten wie ze voor zich hebben. 75 van hen hebben dat nog niet gedaan. Vanaf 2013 worden de regels aangescherpt. Dan moeten rechters doorgeven wat hun nevenactiviteiten behelzen, hoeveel tijd ze eraan kwijt zijn en of ze er iets mee verdienen.

Chipsol
Wat rechters in hun vrije tijd doen, speelt een belangrijke rol in de Chipshol-zaak. Vandaag maakt het Openbaar Ministerie de strafeis bekend tegen de twee oud-rechters die worden beschuldigd van meineed. Het OM vervolgt Pieter Kalbfleisch en Hans Westenberg omdat ze gelogen zouden hebben over hun vermeende 'speciale vriendschap'.

Volgens Jan en Peter Poot, de gedupeerden in de rechtszaak, is er sprake van belangenverstrengeling en vriendjespolitiek. De oud-rechters zouden begin jaren negentig hebben samengespannen en Poot hebben benadeeld in een rechtszaak. Als de beschuldiging van vriendjespolitiek klopt, is het de eerste keer in de geschiedenis van de Nederlandse rechterlijke macht. Beide oud-rechters ontkennen.

Zowel Kalbfleisch als Westenberg kluste bij als rechter. Hun nevenactiviteiten uit die tijd zijn nu eerder uitzondering dan regel. Zo was Kalbfleisch commissaris van Vomar. Het supermarktconcern had 2 miljoen gulden in het Chipshol-project van de familie Poot geïnvesteerd.

Bijverdiensten
Uit onderzoek van de FIOD, dat is ingezien door de Volkskrant, blijkt tevens dat Westenberg tienduizenden euro's per jaar bijverdiende. Van 2002 tot 2005 gaf hij juridisch advies aan Sirus, een bedrijf dat schadeprocedures financierde in ruil voor een percentage van de winst. Hij gaf zijn oordeel over de kans van slagen van zo'n procedure. Bovendien adviseerde hij in 2007 de NMA op verzoek van Kalbfleisch, die daar destijds topman was. Voor 1.600 euro bestudeerde hij het vonnis van een collega bij de Haagse rechtbank.

Dat advieswerk deed Westenberg via de bv Antacc. Zijn vrouw was er directeur, maar hij verrichtte er de meeste werkzaamheden. Volgens het strafdossier had hij voor die constructie gekozen op advies van zijn toenmalige rechtbankpresident. 'Het was een advies in de trant van: sta nou niet bij de Kamer van Koophandel als directeur ingeschreven, laat je echtgenoot dat doen', zegt hij in het politieverhoor. Volgens de Fiod hebben zijn nevenactiviteiten niet geleid tot strafbare belangenverstrengeling. De advocaat van Westenberg wil niet reageren.

In de Leidraad Nevenfuncties Rechters staat sinds 2009 dat het niet gewenst is dat rechters tegen betaling juridisch advies geven. 'Maar dat was voor die tijd al een ongeschreven wet. Zoiets doe je niet, dat zou in je rechtersgenen moeten zitten', zegt Henny Sackers, hoogleraar van de Radboud Universiteit Nijmegen en rechter-plaatsvervanger bij de rechtbank in Den Bosch.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden