Bijbelvast staat Carola Schouten tussen de boeren en natuur

Carola Schouten is er voor de boeren en voor de natuur. Tussen die twee wilde ze niet kiezen bij het verdedigen van haar begroting in de Kamer. Maar toch, natuur kun je niet exporteren. Daar was ze dan ook snel mee klaar.

Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

De opdracht die Carola Schouten zichzelf heeft gegeven, ziet ze elke dag op de gevel van haar ministerie: Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. 'Die thema's lijken soms met elkaar in conflict', zei de ChristenUnie-politica bij de aftrap van haar eerste grote debat als minister van LNV. 'Natuur en boeren worden vaak tegenover elkaar gezet.'

Dat zijn valse tegenstellingen, weet Schouten. Want een boer kan niet zonder natuur. 'En als je bedenkt dat het merendeel van Nederland uit landbouwgrond bestaat, kan de natuur ook niet zonder de boer.'

Haar departement is nog in oprichting nu het wordt losgekoppeld van Economische Zaken, waar het sinds 2010 was ondergebracht. Een eigen begroting heeft Schouten al wel, en die verdedigde ze deze week in de Tweede Kamer. Die toonde zich welwillend, maar was minder gezeglijk dan tijdens eerdere, minder ideologisch geladen begrotingsdebatten.

Aan haar stijl lijkt het niet te liggen. Ze weet waarover ze spreekt, zonder haar jeugd als boerendochter te memoreren. Ze houdt alle Kamerleden, tot voor kort haar collega's, graag te vriend. 'We moeten naar elkaar durven luisteren', doceerde ze geroutineerd. Benader mij en elkaar niet 'zwart-wit vanuit het eigen schuttersputje'.

Haar meegaande aanpak lijkt de logische consequentie van Schoutens missie om landbouw en natuur elkaar te laten versterken. De Kamer zit meer in de modus van kiezen tussen landbouw of natuur. Daarbij kiezen de coalitiefracties eerder voor het profijt dat de landbouw oplevert, terwijl het grootste deel van de oppositie, GroenLinks en Partij voor de Dieren voorop, het primaat legt bij de natuur.

Carola Schouten begroet koning Willem-Alexander tijdens de beëdiging in Paleis Noordeinde. Beeld anp

Dat boeren en natuur niet zonder elkaar kunnen, daarvan moet Schouten de Kamer de komende jaren overtuigen. Niet eenvoudig, erkende de vice-premier-sinds-zes-weken: 'Ik heb in die zes weken meer dilemma's gezien dan ik ooit voor mogelijk had gehouden.'

Toch ontkomt ze er niet aan dat haar nieuwe baan eerst en vooral om landbouw draait. Al was het maar omdat Nederlanders ook moeten eten. 'Het voordeel van het aardrijk is voor ons allen', citeerde de minister Prediker 5:8. 'De koning zelfs wordt van het veld gediend.'

Het debat dat Schouten donderdagavond voerde over landbouw duurde twee uur, de natuur vergde een kwartiertje. Natuur kun je nu eenmaal niet eten. En ook niet exporteren. Wat van het land komt wel. Dat levert veel op: de agrarische export vormt een achtste deel van de Nederlandse economie.

Behoud van die situatie is het uitgangspunt van het regeerakkoord, waar Schouten voortdurend naar verwees. Niet gek, ze heeft er als CU-onderhandelaar flink aan meegeschreven. Dat het economische belang van de agrarische sector zo groot blijft, is niet vanzelfsprekend. De landbouwruimte is beperkt, kleine boeren houden het hoofd nauwelijks boven water en bedrijfsopvolging vergt offers van boerenzonen en -dochters, die hun ouders moeten uitkopen en daarvoor moeilijk leningen kunnen krijgen. LNV heeft hiervoor een fonds van 75 miljoen.

In Oost-Brabant en Noord-Limburg komen alle landbouwproblemen samen. De intensieve veehouderij daar leidt tot gezondheidsrisico's, stank en onrust. Varkensreductie is noodzaak, maar dat kan boeren brodeloos maken. Schouten heeft 200 miljoen om dat probleem op te lossen.

Maakt ze dat nog mee voordat er in 2021 een nieuw kabinet op het bordes staat? De bewindsvrouw kondigde in elk geval een indrukwekkende stroom onderzoeken aan die, voordat al die miljoenen worden uitgegeven, eerst alle problemen in kaart gaan brengen in 'gebieden met hoge veedichtheid'. Eind volgend jaar, eind 2019 en ergens in 2020 is er steeds een onderzoek klaar. Die heeft de minister van LNV nodig voordat ze weet wat ze gaat doen. 'Geef me een klein beetje tijd.'


Deze ministers maakten eerder hun debuut

Debuut Van Engelshoven - Idealist die zuinig omspringt met haar 37 miljard
Minister Ingrid van Engelshoven (D66) van Onderwijs verdedigde donderdag voor het eerst haar begroting in de Tweede Kamer. Ze geeft geen krimp.

Probleemloos debuut Van Nieuwenhuizen - maar de verkeersminister zal de komende jaren weinig voor elkaar krijgen
'We hebben een duidelijke opdracht gekregen van het regeerakkoord', zo begon Cora van Nieuwenhuizen de verdediging van haar begroting. Ze had net een selfie gemaakt met haar staatssecretaris, Stientje van Veldhoven van D66.

Minister Grapperhaus is een en al voorzichtigheid, spreekt zachtjes, met stiltes en veel eh's
CDA-leider Sybrand Buma had het al gezegd. Ferdinand Grapperhaus 'gaat echt niet stuiteren' als hij de Tweede Kamer te woord moet staan. Maar wat de nieuwe CDA-minister van Justitie en Veiligheid donderdag tijdens de begrotingsbehandeling laat zien, is het andere uiterste.

Hoe minister Kaag iedereen in de Kamer om haar vinger windt
Procedureel heeft minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag (D66) nog wel wat te leren. Maar verder was zelfs de PVV onder de indruk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.