Bij welke rebellen belanden de wapens?

Het opheffen van het EU-wapenembargo komt als een geschenk uit de hemel voor de Syrische rebellen. Maar er zitten nog veel haken en ogen aan.

Waarom hebben de rebellen wapens nodig, in het bijzonder zware wapens?

De lichtbewapende rebellen vormen nu geen partij voor de tankeenheden, de helikopters en de luchtmacht van het Syrische leger. De strijd die nu gaande is in het zuidelijk grensplaatsje Qusair vormt daar een goed voorbeeld van. Aan lichte wapens hebben ze geen gebrek, zoals AK-47-geweren (kalasjnikovs). Maar zodra het leger in het offensief gaat, komen ze in de verdrukking.


Met moderne antitankwapens kunnen de Syrische T-62 en T-72-tanks van twee tot drie kilometer worden uitgeschakeld. En met van de schouder afgevuurde luchtdoelraketten zijn ze in staat de MiG's en Mi-8-helikopters neer te halen. Het terreinverlies van de rebellen in Qusair en andere gebieden is zo groot dat de hoogste rebellenleider vorige week de noodklok luidde. Chef-staf Salim Idriss van het Vrije Syrische Leger (FSA) waarschuwde dat de strijd in enkele maanden voorbij kan zijn als er geen zware wapens worden geleverd.


Welke zware wapens kunnen de Europese landen leveren?

De rebellen beschikken nu al over kleine aantallen Kroatische M79 Osa-antitankwapens. Deze zijn na interventie van Qatar en Saoedi-Arabië naar de rebellen gestuurd. Parijs en Londen zijn de enige Europese grootmachten die de rebellen zouden kunnen bewapenen. Als het ze menens is, kunnen ze hun moderne MILAN-antitankraket leveren. De meest geavanceerde versie van dit Frans-Duitse antitankwapen kan een T-62 vanaf drie kilometer vernietigen. Alleen al het Britse leger beschikt over 50 duizend MILAN's.


Een voordeel is dat het Syrische leger ook beschikt over dit Europese wapen. Strijders die in het leger zijn opgeleid met de MILAN, hebben dan geen training nodig. Hetzelfde geldt voor de Russische luchtdoelraketten. Een van de opties is de SA-7 Grail, een raket die een MiG-21 tot op een hoogte van zo'n vier kilometer kan raken. Libië en Egypte kochten duizenden van deze en andere luchtdoelraketten, zoals de SA-18 en de SA-24. Via deze en andere bondgenoten kunnen de raketten zo worden doorgespeeld.


Hoe moeten deze wapens het verzet bereiken en via welke landen?

Via Jordanië en vooral Turkije wordt het verzet nu al bijna een jaar voorzien van lichte wapens, zoals kogels. Deze heimelijke luchtlijn van Qatar en Saoedi-Arabië kan gebruikt worden. Maar directe Frans-Britse transporten naar de Turkse NAVO-luchtmachtbasis Incirlik zijn ook een optie. Ook luchtdroppings zijn een mogelijkheid. Frankrijk bevoorraadde op deze manier in het geniep de Libische rebellen in de bergen bij Zintan. Deze strijders speelden later een belangrijke rol bij de aanval op Tripoli en de val van Moammar Kadhafi. Nachtelijke droppings zijn echter onwaarschijnlijk. De Syrische luchtverdediging is nog intact en vorm een groot gevaar voor de Franse en Britse transporttoestellen.


Wat is het gevaar van de leverantie van deze geavanceerde wapens?

Het idee dat moderne luchtdoelraketten en antitankwapens in het bezit komen van radicale Syrische strijders bezorgt het Westen al twee jaar koppijn. De luchtdoelraketten kunnen door groepen gelieerd aan Al Qaida, zoals het Al Nusra Front, worden gebruikt voor terreurdaden. Tijdens de Libië-oorlog deden de VS alle moeite om te voorkomen dat deze wapens van Kadhafi 'verdwenen'.


Ook Israël heeft grote zorgen. Premier Netanyahu waarschuwde onlangs dat deze wapens zullen worden gebruikt om Israëlische burgertoestellen neer te halen. De wapens zouden, met hulp van de CIA, alleen geleverd kunnen worden aan het FSA. Maar dit is geen garantie dat het ook goed zal gaan. In oktober meldde The New York Times dat de meeste wapens die Qatar en Saoedi-Arabië leverden, zijn beland bij jihadistische rebellengroepen.


Zal Europa het aandurven om tot wapenleveranties over te gaan?

Vooralsnog lijkt het opheffen van het wapenembargo vooral bedoeld als drukmiddel op Damascus. Maar als de vredesconferentie in Genève mislukt en Bashar al-Assad niet van wijken weet, zal de druk toenemen op Londen en Parijs om in actie te komen. Bewapening van de pro-westerse rebellen is voor hen en Washington dan de minst slechte oplossing. Want ook na twee jaar strijd is er nog steeds weinig animo voor een directe militaire interventie mét NAVO-luchtsteun.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden