'Bij Vestia is de acute geldnood weg'

Na anderhalf jaar puin te hebben geruimd bij woningcorporatie Vestia, ergert Jacques Thielen zich over de trage berechting van schuldigen. 'Staal kan zelf z'n proces uitstellen.'

Omdat de trein van interim-directeur Gerard Erents is vertraagd mag zijn collega, Jacques Thielen, op hun eerste werkdag als 'puinruimers' bij Vestia de beste kamer uitzoeken. Hij kiest de ruimte van oud-bestuursvoorzitter Erik Staal. Daar geeft Thielen krap anderhalf jaar later dus zijn afscheidsinterview.


De kamer ligt op 'de derde ring', de hoogste verdieping in het ronde Vestia-gebouw aan het Rotterdamse Kruisplein. Daar, tussen de zakentorens rond het Centraal Station, bouwde Erik Staal tot vorig jaar met een klein groepje getrouwen de grootste woningcorporatie van Nederland. Uiteindelijk 90 duizend woningen. Een van de mannen op de derde ring was 'treasurer' Marcel de V. Staal mocht zijn bezoekers graag even langs de kamer van De V. leiden. Vanachter een aantal computerschermen bestuurde hij het motorblok van de corporatie: een kerstboom van derivaten ter waarde van dik 20 miljard euro. Die ervoor moest zorgen dat Vestia tegen de laagste rente in de markt kon lenen.


Dat motorblok dreigde dus te ontploffen. Door dalende rente moest Vestia de derivaten voor miljarden aan zekerheden storten bij de banken. Geld dat Vestia niet had. Op last van de minister moest Staal op 1 februari 2012 plaatsmaken voor Erents en Thielen. Nadat enkele maanden later de verdenking rees dat De V. zichzelf circa 10 miljoen euro had toebedeeld, was ook hij vertrokken.


Hoewel het Vestia en de andere Nederlandse corporaties 2 miljard euro kostte om de derivaten af te kopen, is de acute geldnood verdwenen. Maandag beginnen de nieuwe bestuurders. Achter het bureau van De V. zit nu een brave boekhouder, de schermen zijn verdwenen. De taak van Thielen zit erop.


Hoe neem je het stuur over van een trein die in volle vaart richting de afgrond dendert?

'Vestia was meer de Fyra toen wij binnenkwamen. Het stond hier stil. We werden ontvangen door een delegatie van de raad van commissarissen. Dat wij Erik Staal met stoom en kokend water moesten vervangen, vonden ze allemaal erg draconisch. De sfeer van onderling vertrouwen was opzienbarend, ook bij de medewerkers op de derde ring.


'Een voorbeeld: de mensen hier op de ring hebben mij diverse malen verzocht om De V. publiekelijk eens een hart onder de riem te steken, want hij stond zo lullig in de media. Hij kon er toch ook niets aan doen? Een dag daarna belde iemand me om te zeggen dat hij voorlopig in hechtenis zat.


'Door zulk nieuws brokkelde het vertrouwen in de eigen club langzaam af. Dat leverde een heftige rouwperiode op voor die 1.100 'Vestianen' die altijd dachten dat ze bij de beste corporatie van Nederland werkten.'


Gerard Erents was de eerste maanden vooral aan het onderhandelen met de banken over die derivaten. U ontfermde zich over de 'volkshuisvestelijke portefeuille'. Wat trof u aan?

'Vestia was een hele aparte organisatie. Op de derde ring zat 'de groep'. Daarnaast bestond de corporatie uit vijftien onafhankelijk opererende woonbedrijven die in zo'n 170 gemeenten door het hele land actief waren. Ogenschijnlijk hadden die bedrijven weinig met de groep te maken. Maar dat zij altijd geld konden krijgen als ze een nieuw bouwproject wilden doen, was natuurlijk te danken aan de derivaten van De V. Doordat die zijn afgekocht, betalen we een kwart meer rente dan voorheen. Dat gaat om vele miljoenen euro's per jaar. Nog afgezien van de kosten voor het afkopen zelf.'


Bezuinigen geblazen.

'We hebben twee dingen gedaan om kosten te besparen: we hebben de werkorganisaties opgedoekt en een efficiëntere organisatie gebouwd. Er verdwijnen ongeveer 250 banen. Daarnaast liep er veel geld weg bij de projecten. Toen duidelijk werd hoe groot de schade van de derivaten was, moesten we alles stopzetten waar we contractueel onderuit konden.'


Dat werd weer een rouwproces, maar nu bij de gemeenten.

'Ik ben zelf een tijd wethouder volkshuisvesting geweest en ik weet dus hoezeer je afhankelijk bent van corporaties als je iets voor elkaar wilt krijgen. In Rotterdam-Zuid zou Vestia bijvoorbeeld zwembaden en scholen gaan bouwen die de gemeente niet kon betalen. Als Vestia dan de bodem onder zo'n plan vandaan trekt, wordt dat natuurlijk niet direct met veel begrip ontvangen. Gelukkig zijn we daaroverheen gegroeid. En zijn er inmiddels enkele oplossingen gevonden om sommige projecten toch door te laten gaan.'


Er moesten ook extra inkomsten komen. Vestia moet volgens jullie eigen verbeterplan 1.600 woningen per jaar verkopen. Dat is het eerste jaar boven verwachting goed gelukt.

'Toen we begonnen, wisten we niet hoe we de rekeningen over drie weken moesten betalen. Die grens hebben we gelukkig steeds verder voor ons uit kunnen schuiven en er is geen acute dreiging van geldnood meer. Onder andere door die verkopen. We hebben het voordeel dat Vestia afgelopen decennia weinig heeft verkocht, daarom bezitten we nog veel eengezinswoningen in de Randstad. Die zijn redelijk te verkopen. Vanmorgen heb ik weer vijftien woningen afgetekend. En aan de corporatie Rondom Wonen gaan we 1.250 woningen tegelijk verkopen. Ook voor volgend jaar gaan we het doel halen.'


Iets waar minder schot in zit, is de genoegdoening. Van de mensen die de puinhoop hebben aangericht, of over het hoofd zagen, is nog niemand veroordeeld.

'Deze zomer komt de uitspraak in de tuchtzaken tegen de accountants. Als die wat valt te verwijten, verhalen we ook nog schade op hun kantoren. Intussen zijn we hard bezig met Erik Staal. We hebben hem aansprakelijk gesteld voor de schade die hij heeft veroorzaakt. We voeren een rechtszaak over de 3,5 miljoen euro vertrekpremie die hij heeft ontvangen. Er is voor 1,9 miljard euro beslag gelegd op zijn spulletjes en als de rechtszaken slagen, zal Vestia dat ook executeren. Tegen de banken zijn we nog geen zaken begonnen; dat kan nog komen.'


Vindt u niet dat het lang duurt?

'Het kost natuurlijk veel tijd om zo'n zaak voor te bereiden, maar de grootste vertraging zit toch in alle juridische mogelijkheden die Staal heeft om een proces uit te stellen. Als je alleen al kijkt naar het aantal 'verhinderdata' dat hij mag opgeven. Bij een beetje tandarts zeg je 'ik zoek maar een ander, want daar kun je nooit terecht'. Dat is toch een beetje raar.


'Voor de strafzaak tegen Marcel de V. zijn de voortekenen evenmin erg gunstig. Het OM is nog steeds bezig met de voorbereiding en hoopt geloof ik dit najaar te beginnen. Het kan ook het voorjaar worden. Andere fraudezaken in de corporatiewereld geven weinig hoop. Meneer Möllenkamp van Rochdale is na 4,5 jaar zelfs nog steeds niet berecht. Waardoor dat komt, weet ik niet, maar het is inderdaad betreurenswaardig dat de juridische gevolgen van dit soort zaken zo lang op zich laat wachten.'


CV


2012 - 2013interim-bestuurder Vestia Rotterdam


2011 - 2012 Partner bij adviesbu-reau BMC


2000 - 2012 Directeur-bestuurder Far West (samenwerkingsverband drie woningcorporaties in Amsterdam West)


1994 - 2000Wethouder Volks-huisvesting Nijmegen


1990 - 2000 Lid gemeenteraad Nijmegen (PvdA)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden