Reportage

Bij tunnelmond A2 verbetert veel, maar niet de lucht

's Lands eerste dubbellaagse tunnel is vannacht in gebruik genomen. Die biedt Maastricht een betere doorstroming én schonere lucht. Maar niet iedereen haalt opgelucht adem.

De A2-tunnel is een unicum in Nederland: een dubbellaagse tunnel. Beeld Harry Heuts Photography

'Het is een prachtig project', zegt Jo Rodolf (65) over de dubbeldekstunnel in Maastricht. 'Maar wij als omwonenden krijgen bij de tunnelmonden de volle laag aan geconcentreerde vieze lucht. Wij liggen aan het rookkanaal en krijgen al die uitlaatgassen over ons uitgestort.'

Rodolf woont in de volkswijk Wittevrouweveld, ten oosten van de A2, op nog geen 75 meter van de noordelijke tunneluitgang. Hij is best wel enthousiast over de tunnel, die Maastricht verlost van de dagelijkse files voor de stoplichten langs de A2. Maar de 65-jarige hartpatiënt heeft ook nare gevoelens bij de opening. 'Het is een prestigeobject geworden', vindt hij. 'Bij de afwerking zijn ze de bewoners vergeten. In heel Maastricht verbetert de luchtkwaliteit, behalve bij de tunnelmonden.'

Hij vindt het onbegrijpelijk dat de opdrachtgevers (Maastricht, Limburg, Rijkswaterstaat) geen luchtfilters in de tunnel hebben laten bouwen om te voorkomen dat hij zo veel vieze lucht uitbraakt. En zo denken meer mensen erover die in de buurt wonen van de noordelijke en zuidelijke uitgangen van de vier buizen tellende tunnel.

Beeld Marcel van den Bergh

Zo ook de actiegroep Klaor Loch, die al elf jaar ijvert voor meer schone lucht in Maastricht. 'Fijnstof is een sluipmoordenaar', zegt voorzitter Paul Rutten (68), gepensioneerd verslavingszorgmedewerker. 'Vooral ultrafijnstof dringt diep door in de longen en veroorzaakt kanker, luchtwegaandoeningen en hart- en vaatziekten. En het kan zich wel tot 1.500 meter van de tunnelmonden verspreiden.'


Natuurlijk is ook hij blij met de tunnel. Want tot nu toe hadden grote delen van de Maasstad last van de snelweg. Als 80 procent van het verkeer onder de grond verdwijnt, leidt dat tot verbetering van de luchtkwaliteit in de stad. 'Maar bij de tunnelmonden zal de vervuiling juist toenemen', vreest Rutten. 'Is de gezondheid van kwetsbare bewoners met lage inkomens dan niet belangrijk?'


Maastricht viert vandaag het afscheid van die vermaledijde stoplichten - na decennia van plannenmakerij en gebakkelei. Vincent Grummer (64) woont halverwege het tracé. 'Ik heb jarenlang uitzicht gehad op vrachtwagens', zegt hij. 'Straks wordt voor mijn deur een parklaan aangelegd, met nog een extra brede strook groen. Dat geeft een heel gelukkig gevoel. Zonder verhuisbericht te sturen woon ik opeens aan een park.'

Zijn buurvrouw is ook enthousiast en steekt haar duimen omhoog. 'Het is een paar jaar stof happen geweest, met al die graaf- en boorwerkzaamheden op 10 meter van je deur', zegt Grummer. 'Maar we hebben er wel wat voor teruggekregen.'

Toch heeft hij ook wel begrip voor de zorgen van Klaor Loch. 'Ze hebben geen ongelijk, maar ik kan me ook wel voorstellen dat de bouwers zeggen: we voldoen aan de wettelijke normen.'

Volgens de berekeningen die de gemeente heeft laten maken, blijft de luchtverontreiniging ook bij de tunnelmonden 'ruim onder de EU-norm'. Voor fijnstof is dat 40 microgram per kubieke meter. Klaor Loch-voorzitter Rutten moet daar om lachen. Ten eerste omdat de Europese norm al een compromis is waarbij volgens hem economische belangen een belangrijke rol hebben gespeeld; de wereldgezondheidsorganisatie WHO hanteert een veel strengere norm van 20 microgram.

Bovendien verwacht hij dat er veel meer verkeer door de tunnel zal gaan dan geraamd. Dat geldt vooral voor het vrachtverkeer, dat door de Duitse tolheffing volgens hem verleid zal worden uit te wijken naar de tolvrije sluiproute via Maastricht.

Bij de opdrachtgevers, verenigd in het projectbureau A2Maastricht, kennen ze de kritiek van Klaor Loch. De woordvoerder zucht als om een reactie wordt gevraagd. 'Klaor Loch is een knappe actiegroep die luchtkwaliteit op de agenda houdt', zegt ze. 'Maar dat doen wij ook, in combinatie met de totale leefomgeving - dus lucht, geluid, verkeersveiligheid en de groene inrichting van het openbaar gebied. En die leefomgeving in Maastricht-Oost gaat door de tunnel met sprongen vooruit.'

Volgens de opdrachtgevers is er 'nog geen beproefde techniek bekend' voor luchtfiltering in tunnels. Dat wordt weersproken door Klaor Loch, die wijst op een Oostenrijks bedrijf dat onder meer in Madrid filterinstallaties in tunnels heeft aangelegd. Verder merkt de woordvoerder van A2Maastricht op dat de concentratie fijnstof op 10 meter van de noordelijke tunneluitgang volgens de berekeningen 20 microgram per vierkante meter bedraagt: 'Dat is ruim onder de grenswaarde van 40 microgram en komt overeen met de streefwaarde van de WHO.'

Zorgen over tunnelmonden

Ook elders maken bewoners zich zorgen over de hoge concentraties fijnstof en stikstofdioxide die uit tunnels komen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de geplande ondertunneling van de A10-zuid langs de Amsterdamse Zuidas. Bij de uitgang van de tunnels zal de vervuiling toenemen, vrezen de bewoners. Diverse partijen, van bedrijfsleven tot omwonenden, hebben bezwaar aangetekend tegen dit megaproject. Gisteren stonden hun beroepschriften op de rol bij de Raad van State.

Volgens Milieudefensie worden bij alle uitgangen van tunnels verhoogde concentraties aan luchtvervuiling gemeten, die zeker in bewoonde gebieden tot zorgen baren.

De milieu-activisten hebben scherpe kritiek op die rekenmodellen. Ze zijn daarom blij met een recent voorstel van provinciebestuurder Daan Prevoo (SP) om een evaluatie te laten uitvoeren naar de luchtkwaliteit bij de tunnelmonden. Die rapportage is in 2018 te verwachten. 'We worden weleens beschouwd als drammers en rupsjesnooitgenoeg', zegt Rutten. 'Maar we zijn niet wereldvreemd. We willen gewoon schone lucht in de woonwijken, waar ook veel scholen staan.'

Maastrichtenaar Rodolf trekt zelf ook ten strijde, kondigt hij aan. Hij heeft daarover al contact opgenomen met zijn rechtsbijstandsverzekeraar. 'Ik ga eerst met zo'n buisje metingen verrichten', zegt hij. 'En als blijkt dat de luchtkwaliteit ten koste gaat van mijn gezondheid, dan zal ik van leer trekken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden