Bij sneeuw doet NS het nooit goed

Aangepaste dienstregelingen

De dienstregeling aanpassen, ja of nee? Het winterweer bezorgt de NS en ProRail deze week hoofdbrekens. Na de winters van 2010, 2011 en 2012 moest het anders.

Een informatiebord op Utrecht Centraal. De NS en ProRail laten op de drukke trajecten minder treinen rijden. De reden voor de winterdienstregeling is mogelijke sneeuwval. Beeld anp

De komende dagen schommelt de temperatuur rond het vriespunt en dat betekent dat de directies van de NS en ProRail elke middag rond half vier een lastig besluit moeten nemen: laten we de treinen morgen een aangepaste dienstregeling rijden of niet? Vandaag geldt de normale dienstregeling, ofschoon er vanmiddag winters weer wordt verwacht.

Donderdag waren wel maatregelen getroffen, maar bleken de NS en ProRail er finaal naast te zitten. Op basis van de weersvoorspelling - grillig weer met regen, sneeuw en mogelijk storm - besloten de spoorbazen preventief 20 procent van de treinen te schrappen.

Paniekvoetbal

Paniekvoetbal, oordeelden veel boze reizigers. Terwijl grote delen van het land werden getrakteerd op een aangenaam januarizonnetje, wachtten duizenden reizigers vergeefs op treinen die achteraf best hadden kunnen rijden.

Het was juist een goed besluit om de dienstregeling al 's ochtends aan te passen, reageert een woordvoerder van de NS. Bij het spoorbedrijf is iedereen zich bewust van het ongemak dat een preventieve aanpassing van de dienstregeling met zich meebrengt voor treinreizigers. Maar de kritiek die de spoorbazen nu te verduren krijgen, valt in het niet bij de woede en wanhoop van reizigers als het treinverkeer tijdens een sneeuwbui volledig tot stilstand komt.

In de winters van 2010, 2011 en 2012 lieten de NS en ProRail zich tot drie keer toe overvallen door hevige sneeuwbuien. Overal in het land vroren wissels vast en strandden treinen met technische problemen. Baanwerkers en monteurs konden de problemen niet snel genoeg oplossen, waardoor het treinverkeer binnen de kortste keren volledig tot stilstand kwam.

Foto uit 2013. Medewerkers van NedTrain werken hard om een treinstel te de-icen in verband met het winterweer. Beeld anp

Blauwbekken

Sommige stations bleven urenlang van treinen verstoken, reizigers stonden al die tijd te blauwbekken op de perrons.

Dat nooit weer, eisten reizigers en politici op hoge toon van de NS en ProRail. Maar dat was een onmogelijke opdracht, bleek al direct uit analyses van de winterperikelen. Overal ter wereld worstelen spoorbedrijven met het winterweer. Zelfs de veel geprezen Zwitserse spoorwegen hebben tijdens sneeuwbuien de grootste moeite om hun treinen te laten rijden.

De drukte op het Nederlandse spoor is een extra complicerende factor. De grote steden in het westen zijn iedere vijftien minuten per intercity met elkaar verbonden. Tussen de intercity's zoeken stoptreinen hun pad van dorp naar dorp. Het is een wankel evenwicht. Zodra enkele treinen in de Randstad gelijktijdig stranden met panne of voor een vastgevroren wissel, kan de dienstregeling binnen een half uur volledig vastlopen.

Door minder treinen te laten rijden, gunnen de NS en ProRail hun planners en baanwerkers meer tijd om storingen door sneeuw te verhelpen. De aangepaste dienstregeling is daarmee beter bestand tegen winterse buien. De aangepaste dienstregeling heeft ook een groot nadeel: de NS en ProRail kunnen uiterlijk tot 16 uur beslissen om de volgende dag al dan niet met een aangepaste dienstregeling te rijden. Nadien hebben de spoorbedrijven niet meer voldoende tijd om personeel en materieel in gereedheid te brengen voor de winterdienstregeling.

Reizigers wachten op hun trein. Beeld anp

Dienstregeling

De spoorbazen moeten het besluit om de dienstregeling aan te passen dus altijd nemen op basis van de weersverwachting. Wordt er sneeuw voorspeld in de Randstad, dan wordt het treinverkeer aldaar preventief drastisch verminderd. Maar als de sneeuw de volgende dag in de Noordzee blijkt te vallen, krijgt de NS het verwijt van paniekvoetbal.

Andersom gebeurt evengoed.

Afgelopen zaterdag reed de NS bijvoorbeeld met een aangepaste dienstregeling in Limburg en Overijssel nadat de weersdiensten lokaal ijzel hadden voorspeld. In de loop van de ochtend bleek de ijzel strenger en wijder verbreid. De NS had evenmin gerekend op de winterse omstandigheden als de ruim honderd automobilisten die zaterdagochtend door gladheid van de weg raakten of op elkaar botsten. In grote delen van het land kwam het treinverkeer tot stilstand door ijzel op de bovenleidingen.

Foto uit 2013. IJspegels aan een net binnengekomen trein op het CS. Beeld anp

Onbetrouwbare weersvoorspellingen

Achteraf hadden de NS en ProRail er verstandig aan gedaan om zaterdag de gehele dienstregeling aan te passen en 's nachts alvast treinen te laten rijden om ijzelvorming op de bovenleidingen te voorkomen. Maar de weersverwachting op vrijdagmiddag 16 uur rechtvaardigde een dergelijke ingrijpende maatregel niet.

Ondanks een eigen meteorologische dienst en nauwe samenwerking met externe weerinstituten blijven de NS en ProRail in de strijd tegen de winterse elementen afhankelijk van relatief onbetrouwbare weersvoorspellingen. Zolang meteorologen het weer niet beter en preciezer kunnen voorspellen, kunnen de spoorbedrijven niet anders dan de dienstregeling aan te passen bij de minste verwachting van sneeuw, ijzel, onweersbuien of harde wind. Treinreizigers moeten ermee leren leven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.