Bij Schoonloo zie ik hectaren raaigras, geen smetje, alleen in het midden een overblijfsel van een houtwalletje

Aflevering 132

null Beeld
Beeld

Even boven Schoonloo kom ik de bossen uit en sta ik prompt weer in intensief landbouwland: de overgangen in het Nederlandse landschap zijn hard geworden. Ik passeer een boerenbedrijf met nieuwe stallen van baksteen, een trots bord met de tekst: aardappelen, pluimvee, zonne-energie. Het is simpel, boeren doen wat er van ze wordt verwacht: investeren, intensiveren, nieuwe, grotere stallen bouwen, meer en goedkoper produceren, overleven, decennialang zijn ze die richting op geduwd. Later op de dag zie ik nog een voorbeeld, ergens bij Elp in de buurt. Tientallen hectaren met nog jong raaigras, een biljartlaken, zo wordt dat dan genoemd, geen smetje, geen diertje te zien. Alleen ergens in het midden is een overblijfsel van een houtwalletje, vijf bomen op een vroegere perceelscheiding. Een vooralsnog gedoogd houtwalletje. Maar ik vrees het ergste, want iedere vierkante meter landbouwgrond telt.

Het komt allemaal voort uit beleid. In de jaren negentig brak het besef door dat intensieve landbouw en natuur domweg niet samengaan. Dan kun je die twee functies maar beter uit elkaar trekken, was de gedachte. Natuurbeschermers kregen een 'ecologische hoofdstructuur', waarin ze naar hartelust nieuwe natuur mochten maken, daarbuiten moesten boeren nog intensiever boeren, wilden ze overleven.

Nu hebben sommige natuurbeschermers spijt. Want die ecologische hoofdstructuur werd later weer uitgekleed, het bleek een halfdode mus. Intussen verdwenen op het boerenland - nog altijd rond de 60 procent van het grondgebied - de akker- en weidevogels, de vlinders, de heggen, hagen, het struweel, de houtwalletjes. En de kleine boeren. Het nettoresultaat is, grof gesteld: bijna overal intensieve landbouw en her en der nieuwe natuur. Carola Schouten, de nieuwe minister van Landbouw en Natuur, zou het graag anders zien, zei ze vorige week. Een tussenweg zoeken.

Caspar Janssen loopt een jaar lang door Nederland en brengt al doende het landschap in kaart, en daarmee de planten, dieren, mensen en kwesties van het Nederlandse land.

Ik loop Schoonloo binnen, klein esdorp. Hier verdwenen de school en de winkel. En het agrarische leven. Op een paar boeren na. Er kwam wel meer natuur in de omgeving. Dat is niet onlogisch hier. Maar een schil eromheen van een type landbouw die wel samengaat met natuur, dat zou mooi zijn. Minder harde overgangen, meer leven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden