'Bij mij moet een lied goed aflopen en duidelijk zijn'

Liedtekstdichter, schrijver en journalist Herman Pieter de Boer is op de eerste dag van 2014 in zijn woonplaats Eindhoven op 85-jarige leeftijd overleden. Zijn teksten hebben zich in het collectief bewustzijn genesteld.

De Boer laat een gigantisch oeuvre na: liedteksten als Visite (voor Lenny Kuhr, die van 1981 tot 1993 zijn levenspartner was), Op een onbewoond eiland en Ik heb zo waanzinnig gedroomd (Kinderen voor Kinderen), sketches voor het satirische televisieprogramma Hadimassa en voor Johnny & Rijk, het Nederlands Gebarenboekje en tientallen romans en verhalenbundels, waaronder de goed verkochte Een vrouw in het maanlicht en Het Herenhotel.


Rond 1975 behoort De Boer tot de meest gelezen auteurs van Nederland. Zijn credo was: schrijf tot je d'r bij neervalt. Van hem werd, net als van Simon Vestdijk, wel eens gezegd dat hij sneller schreef dan God kon lezen. 'Als ik een boek schrijf, dan wil ik een quotum halen per nacht. Ik tik gewoon door, ook al loopt de tekst niet helemaal: ik wil tien pagina's halen per nacht. Verbeteren doe ik dan later wel', vertelde hij bij zijn 80ste verjaardag aan de Volkskrant.


Maar De Boer was de eerste om het belang van zijn werk op de langere termijn te relativeren. 'Ik ben geen groot, zwaarwichtig en filosofisch schrijver. Mijn werk zal niet eeuwig meegaan. Als ik dood ben, zal ik hooguit nog tien jaar bekend zijn, en dan ebt het weg. Zo gaat dat; wie leest nu nog Vestdijk?'


In datzelfde Volkskrant-interview kondigde hij een boek aan over de nasleep van de oorlog. De titel was er al (Het sellotapesyndroom en andere verschijnselen), maar het manuscript heeft hij niet meer kunnen voltooien.


Zijn schrijversloopbaan begon al op 9-jarige leeftijd, toen hij debuteerde in het jeugdweekblad Doe Mee. Na de HBS en zijn dienstplicht richtte hij in 1952 samen met Dimitri Frenkel Frank en Hans Ferrée een reclame- en ideeënbureau op, dat boven (maar vooral in) het Amsterdamse café Scheltema was gevestigd. Toen het driemanschap uit elkaar viel, begon De Boer overmoedig zijn eigen bureau. Geldzorgen brachten hem aan de drank en bij de Jellinekkliniek. Tot rust gekomen werd hij vaste medewerker van het weekblad De Tijd, waarvoor hij verhalen en columns schreef.


In 1969 schreef hij Het stond in de sterren, een biografie van zanger/gitarist Eddy Christiani. Deze stelde hem voor om liedteksten te schrijven. Van de veel gedraaide meezinger Aux Champs-Élysées maakte De Boer Oh Waterlooplein, een groot succes voor Rijk de Gooyer. Toen De Boer hoorde dat het origineel niet Frans, maar Engels was met de titel Oh Waterloo Road, interpreteerde hij dat als een teken om meer liedteksten te schrijven.


Het werden er ruim negenhonderd, voor onder anderen Boudewijn de Groot, Hans de Booij, Lenny Kuhr, André Hazes en Rob de Nijs. In 2002 kreeg De Boer een Gouden Harp en in 2008 werd hij benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau.


Het geheim van een goede liedtekst? 'Bij mij moet het altijd goed aflopen. Het ergste lied dat ik ken is Vluchten kan niet meer, van Annie M.G. Schmidt. Vreselijk. Er wordt altijd gezegd dat het een groot en belangrijk lied is. Kan zijn, maar ik wil het niet horen. Een tekst moet ook duidelijk zijn. Met woorden die wat voorstellen, zonder die afschuwelijke clichés.'


Hij doceert: 'Neem Marco Borsato. Die zingt vaak liedjes met verzonnen problemen: 'Ik staarde over het water...' Of: 'Het is de waarheid.' Allemaal quasi-diepzinnige onzin, die niets met hem te maken heeft. Of dat onbegrijpelijke lied van Acda en De Munnik: Niet of nooit geweest. Geen flauw idee waar dat lied over gaat, ik begrijp er niets van: 'Laat het mijn zout zijn, laat het mijn allerdomste fout zijn'. Het klinkt goed, en zij kunnen het mooi zingen, maar het is wartaal. Onzin.'


Ook al vermoedde De Boer dat zijn werk snel in de vergetelheid zal raken, zijn vertaling van La dernière volonté voor Ramses Shaffy heeft dezelfde kracht als My way en Je ne regrette rien. Het was voor De Boer met zijn verslavingsverleden niet moeilijk om zich in Ramses in te leven. Laat me zal niet door de tijd worden ingehaald: 'Laat me, laat me mijn eigen gang maar gaan. Laat me, ik heb het altijd zo gedaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden