Bij klopjacht draait alles om informatie

Hoe vind je iemand die zich van zes valse namen bedient, over drie nationaliteiten beschikt en 18 uur voorsprong heeft op de politie, omdat die eerst een andere verdachte op het oog had? Europol loofde 100 duizend euro uit voor de tip die leidt tot de aanhouding van Anis Amri, de mogelijke aanslagpleger op de kerstmarkt in Berlijn.

Vrijgegeven foto's van Anis Amri. Amri wordt verdacht van het plegen van de aanslagen op een kerstmarkt in Berlijn.Beeld afp

Bij een klopjacht zoals die op Amri draait alles om het verzamelen van informatie, zegt Jelle van Buuren, terrorismeonderzoeker van de Universiteit Leiden. 'Het netwerk van Amri en zijn omgeving moet in kaart worden gebracht. Zijn creditcard, pinpas, telefoon, alle gegevens worden nagetrokken. Ook camerabeelden worden bekeken, al valt de kwaliteit daarvan nogal eens tegen. Heeft hij iemand gesproken, een auto gehuurd, is er contact met informanten of is hij ergens gesignaleerd?'

In de cabine van de vrachtwagen zijn volgens de Duitse autoriteiten Amri's vingerafdrukken gevonden. Ook zijn identiteitspapieren en portemonnee had hij achtergelaten. Vermoedelijk zijn het niet direct sporen waarmee de politie hem kan lokaliseren, daarvoor is het vooral wachten tot Amri zichzelf verraadt of iemand hem herkent. Het opsporingsbevel toont drie foto's van hem en beschrijft als uiterlijke kenmerken: 1,78 meter lang, zo'n 75 kilo zwaar, zwart haar en bruine ogen.

Onder de radar

Wie wordt gezocht, wil het liefst verdwijnen, zegt Van Buuren. 'Dat kan door de grens over te gaan, op te gaan in de anonimiteit van de grote stad of door bij iemand onderdak te zoeken van wie je weet dat die je niet zal verraden.'

Alleen valt dat verdwijnen in de praktijk nogal eens tegen. 'Wil je onder de radar blijven, dan moet je eigenlijk met niemand contact hebben en ook geen geld opnemen. Gelukkig voor ons kunnen veel voortvluchtigen die verleiding niet weerstaan', zegt woordvoerder Wim de Bruin van het Openbaar Ministerie.

Zo werd onlangs een voor beroving gezochte Hongaar aangehouden in Breda nadat hij bij de tattooshop en de kapper langs was geweest. En een voor verkrachting veroordeelde Belg liep woensdag tegen de lamp toen hij een coffeeshop op de Wallen bezocht. Van Nederlandse voortvluchtigen in het buitenland is bekend dat sommigen vanwege heimwee terugkeren naar hun moederland, met alle risico's van dien.

In Nederland beschikt de politie over een scala aan opsporingsmiddelen, zoals camerabeelden van openbare plekken en het binnenvallen bij familie of bekenden. Ook kunnen telefoongesprekken en betaaltransacties van een verdachte worden geregistreerd.

Toch lukt het sommige voortvluchtigen om onder de radar te blijven. Van Buuren: 'Stel dat Amri bij iemand die niet in beeld is bij de inlichtingsdiensten op zolder zit en hij houdt zich volkomen stil. Belt niet, gaat niet op internet. Dan wordt het lastig hem te vinden. Het wachten is dan op de eerste indicatie. Bijvoorbeeld als het iemand uit de buurt opvalt dat er ergens een extra bewoner is.'

In het vizier

Als de politie een verdachte in het vizier heeft, treedt een andere fase in werking. In plaats van speuren naar beelden en financiële transacties, gaan agenten massaal de straat op om wegen te barricaderen of huizen te omsingelen. Na de aanslag op Charlie Hebdo kwam er een klopjacht op gang, waarna beide verdachten werden doodgeschoten. De tweede verdachte van de bomaanslag bij de marathon van Boston kon live op tv worden aangehouden.

Volgens in september gepubliceerde cijfers spoort het Fugitive Active Search Team (FASTNL) in Nederland één op de zes voortvluchtigen op. Hoewel dat volgens De Bruin meestal lukt zonder de inzet van het publiek, kunnen media-aandacht en een (flinke) geldbeloning de opsporing een handje helpen. Zo werden Antonio van der P. en Enise B., bijgenaamd de 'Nederlandse Bonnie & Clyde', aangehouden dankzij de oplettendheid van een burger: de eigenares van een pizzeria herkende hen toen ze in haar zaak zaten te eten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden