Bij Kadirovs macht hoort totale zege

Tsjetsjenië is ‘de veiligste plek van Rusland’ en is ‘mooier dan Zwitserland’, zegt president Kadirov. ‘Waarom hebben we een oppositie nodig?’..

GROZNY De automobilisten die het verkeersplein aan het begin van de herbouwde – en hernoemde – Kadirov-laan willen oversteken, lijken niet zeker te weten welke verkeersstroom nu voorrang heeft. De oplossing is een praktische: hard doorrijden, hard toeteren, en pas met gierende remmen stoppen als het kruisende verkeer zich nog dapperder toont.

Een beter punt hadden de vertegenwoordigers van Verenigd Rusland niet kunnen kiezen om hun campagne te voeren voor de verkeersveiligheid. Twee jonge vrouwen zijn het en twee oudere, allen gehuld in glanzende blauwe hesjes van de partij. Waarom ze hier staan? Omdat dit onderdeel is van een nationale campagne van Verenigd Rusland – de ‘partij van de macht’ die sinds vorige maand president Poetin als lijsttrekker heeft.

Verenigd Rusland is de verzekerde overwinnaar van de Doemaverkiezingen van 2 december aanstaande. Landelijke peilingen voorspellen dat de partij – van wie voorzitter Boris Grizlov onlangs de nu al beroemde opmerking maakte dat ‘het parlement er niet is om discussie te voeren’ – bijna 70 procent van de stemmen zal winnen.

Maar in Tsjetsjenië liggen de zaken anders. Op Ruslands noordelijke Kaukasus is de traditie van sovjetachtige stembusuitkomsten nooit helemaal opgegeven. En dat geldt al helemaal voor de 31-jarige president Ramzan Kadirov, Poetins sterke man in Tsjetsjenië, die sinds de bomaanslag in 2004 die zijn vader het leven kostte met ijzeren hand regeert.

Hij zet in op ‘100 procent’ voor Poetins partij. Het zal geen toeval zijn dat Kadirov, in spijkerbroek en zwartleren jasje en nauwelijks vergezeld van bewakers, de buitenlandse journalisten ontmoet in het Journalistenpark in Grozny. ‘Voor alle journalisten die hun leven gaven voor het vrije woord’, zegt het gedenkteken. De vurig rode rozen en andere bloemen staan er prachtig bij, in met marmer afgewerkte perken. Bladeren die het lef hebben om van de boom te vallen, worden direct door schoonmakers opgeveegd.

Als er een plek in Tsjetsjenië is waar je kunt geloven wat Kadirov zegt, namelijk dat Tsjetsjenië ‘de veiligste plek van Rusland’ is en ‘mooier dan Zwitserland’, dan is het hier. ‘Waarom hebben we een oppositie nodig? Ik denk dat dat verkeerd is. De mensen die wij dienen, die vertellen ons wat we moeten doen. Dankzij president Poetin hebben we hier zo’n vooruitgang geboekt – we herstellen de ziekenhuizen, de wegen, de scholen, het gas, alles!’

Kadirov is de ultieme belichaming van het systeem dat Poetin heeft gecreëerd om verrassingen op 2 december uit te sluiten. Sinds 2004 worden gouverneurs niet langer gekozen, maar benoemd door de president. Bij verkiezingen weten ze wat hun te doen staat. Regio’s waar Verenigd Rusland relatief slecht scoort, kunnen uitzien naar een nieuwe gouverneur.

Op straat geven veel mensen schouderophalend commentaar op de verkiezingen. Bij Kadirovs totale macht hoort toch een totale verkiezingszege? Als dit de prijs is voor de rust die na twee oorlogen wordt betaald, zijn genoeg mensen gaarne bereid die te betalen. Bovendien, de miljarden roebels die de federale regering in de wederopbouw van Tsjetsjenië pompt, leveren ook heuse steun op.

Koka Magomadova is een oudere vrouw die gehurkt op een drukke straat in het centrum telefoonkaarten verkoopt. Rijk is ze niet, maar ze gaat zeker op Poetins partij stemmen. ‘Het leven is hier veel beter geworden. Er zijn banen in de bouw of op de markt. Het is een sprookje vergeleken met hoe het hier was. We voelen ons eindelijk gesteund.’

Andere voorbijgangers wijzen erop dat de helft van de stad nog niet herbouwd is en dat de nieuwe appartementen voor gewone mensen onbetaalbaar zijn. Ze weten nog niet op wie ze gaan stemmen. Maar getuige de grote verkiezingsposters van Verenigd Rusland die alom aanwezig zijn, en de Verenigd Rusland-vlaggetjes die de stad langs de straten heeft opgehangen – is er ook niet veel keus.

Volgens Ismail Baichanov, de voorzitter van het Tsjetsjeense kiescomité, is dat ook niet zo’n probleem. ‘Het is waar dat je overal alleen Verenigd Rusland-posters ziet met ‘Poetins plan’, maar die roepen niet op om op Verenigd Rusland te stemmen.’ Hij wijst erop dat alles klip en klaar is met de verkiezingen in Tsjetsjenië: er zijn twaalf partijen geregistreerd, en de veiligheid is overal in orde.

Tegelijk kan hij zich niet voorstellen dat iemand voor de oppositie zou stemmen. ‘De autoriteiten doen alles, dus de oppositie heeft geen kans. Het is moeilijk om te zeggen wie hen steunt. De regionale leider van Jabloko (een liberale oppositiepartij, red.), dat is een uitgever van een onderwijzersblaadje. Ik weet niet wie hem steunt, misschien zijn familie.’

‘Dit is een typische verkiezingscampagne in de Kaukasus’, zegt Galina Michaelova van het Jabloko-hoofdkantoor in Moskou. ‘Alles staat van tevoren al vast. Het is geheel gemanipuleerd en alle middelen zijn geoorloofd – van verkiezingsfraude tot intimidatie.’ Hij erkent dat de situatie verbeterd is, maar hecht weinig geloof aan de steunbetuigingen aan Kadirov. ‘Veel mensen zijn nog steeds bang. Loyaliteit betuigen is een vorm van overleven.’ Een woordvoerder van de communisten laat weten dat het hem niet zou verbazen als Poetins partij 115 procent van de stemmen wint in Tsjetsjenië.

Baichanov weet wel wat democratie is, zegt hij. ‘Ik ben in Straatsburg geweest, in Europa, en heb gezien hoe het werkt. Het is mooi, hoe ze er over democratie praten. Maar wij hebben twee militaire campagnes meegemaakt, en duizenden en duizenden mensen verloren. Niemand heeft het recht de vrede in Tsjetsjenië te verbreken.’

Een paar straten verderop staan drie jonge vrouwen op een stellage de buitenmuur van een bankgebouw te schilderen. Smetteloos wit wordt het. De 58-jarige Asi staat er, geleund tegen zijn auto, naar te kijken. Hij begrijpt de steun voor Kadirov wel. ‘Kadirov zorgt voor orde. Natuurlijk valt er nog veel te verbeteren, maar hij doet tenminste wat. De situatie wordt weer normaler, maar er is een gebrek aan het vrije woord. Ik kan u niet alles zeggen wat ik wil.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden