Bij iedere nieuwe spreker verdampen er miljarden

DEN HAAG - Voor het eerst is PvdA-leider Diederik Samsom het eens met zijn tegenpool van de VVD, Stef Blok. 'Ik ben óók weinig hoopvol', zegt Samsom en zeggen met hem alle partijleiders. Alleen ChristenUnie-leider Arie Slob gelooft in de klus van de Kamer: dwars door alle partijpolitieke standpunten heen een begroting maken die voldoet aan de eis van de Europese Commissie. 'We kunnen het', spreekt Slob zichzelf en de Kamer moed in.

Het is een van de hoofdonderwerpen in het debat dinsdag over de gevolgen van de val van het kabinet. Op papier een historisch debat, maar in de praktijk springen de vonken er niet van af.

Vooraf was duidelijk dat de politiek leiders moesten kiezen tussen partijbelang en landsbelang. Bij het eerste nemen ze een voorschot op de verkiezingen. Kiezen ze voor het landsbelang, dan 'springen ze over hun schaduw heen' en accepteren ze pijnlijke bezuinigingen. En dat onder grote tijdsdruk: 'Brussel' wil uiterlijk 30 april weten hoe Nederland zijn tekort volgend jaar beperkt tot 18 miljard euro, oftewel 3 procent.

Maar bij iedere nieuwe spreker verdampen de miljarden aan bezuinigingen die de Kamer snel overeen moet komen. Wel weten oppositionele fractievoorzitters precies te melden welke bezuinigingen terstond moeten worden teruggedraaid. Alternatieven hebben ze niet. Althans, niet ter waarde van voldoende miljarden. 'Nu wordt het toch echt een verkiezingsdebat', constateert premier Rutte.

Hun spreektijd gebruiken de fractievoorzitters voor een verkiezingspraatje. Blok hamert op het belang van een solide begroting, Samsom verwijst trots naar de hervormingsplannen die hij al eerder presenteerde. PVV-leider Geert Wilders spreekt over zijn rechte rug, baas in eigen land en lak aan de bureaucraten in Brussel. SP-voorman Emile Roemer wil het vertrouwen in de publieke sector herstellen, partijleider van D66 Alexander Pechtold heeft het als altijd over hervormingen op de arbeids- en woningmarkt en fractievoorzitter Jolande Sap van GroenLinks heeft het over natuur en groene belastingen. Maar de sprekers vallen elkaar nauwelijks in de rede, waardoor het debat geen verkiezingsachtige allure krijgt.

Het landsbelang legt het dus af, ziet CDA-fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma. 'Politiek Den Haag is alweer begonnen zichzelf te bestrijden in plaats van de crisis.' Buma wil samen een begroting voor 2013 maken en het bezuinigingspakket uit het Catshuis biedt voldoende aanknopingspunten. 'Maar het lijkt wel of het nu alleen gaat om het zeteltal bij volgende verkiezingen, in plaats van om de toekomst van Nederland.'

Even lukt het Samsom staatsmannelijk te zijn als hij de verkiezingsdatum van 12 september kiest. Maar even later ligt hij alweer overhoop met Buma over het hervormen van de woningmarkt. Dat willen ze allebei, maar hoe? 'Bent u daartoe bereid?', vraagt Buma. 'Bent ù dat wel?', reageert Samsom. Dat schiet niet op, concludeert Buma. Is de intentie er wel om samen tot bezuinigingen te komen, vraagt hij zich af.

Zelfs het antwoord op die vraag is omstreden. De partijen verschillen van mening over hoe ver het begrotingstekort moet worden teruggedrongen: tot 3 procent (VVD, CDA, D66), het mag ook wel iets hoger zijn (PvdA, SP) of flink hoger (PVV). Snel bezuinigen is 'een sprintje naar 2013 en daarna plat op de mat', vindt Diederik Samsom. Hij pleit voor een duurzaam begrotingsevenwicht, over een paar jaar. De CDA'er Buma vindt dat Nederland zich aan de spelregels moet houden die het andere landen heeft opgelegd.

Een begrotingsinformateur zou de strijdende partijen kunnen bewegen tot een ordentelijk overleg, stelt Jolande Sap (GroenLinks) voor. Niemand reageert op haar voorstel.

Wel op de 'marsroute' die D66'er Pechtold voorlegt: donderdag een debat waarin de Kamer eensgezind een begroting zou gaan opstellen. 'Althans', relativeert Rutte, 'we gaan proberen te komen tot een betekenisvolle poging.' Waarop Slob de demissionaire minister-president toebijt: 'U bent niet aan zet. U bent de luisterende partij.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden