'Bij huisuitzetting is het eigenlijk al te laat'

Voor een moeilijk Amsterdamse gezin wordt al een jaar woonruimte gezocht. 'Deze huurders hebben vaak meerdere problemen. Dat vereist meervoudige hulp.'..

De Tokkies zijn nog steeds thuisloos. Het gezin uit Amsterdam-West, geportretteerd op SBS6, doet de familie Flodder verbleken als prototype van een onaangepast gezin. Het gezin werd vorig jaar door woningcorporatie Het Oosten uit huis gezet en sindsdien zijn de Tokkies zoekende: niemand wil hen als buren hebben.

De Tokkies echte naam familie Ruijmgaard haalden vorig jaar de krantenpagina's na een slepende ruzie met hun bovenburen. Die escaleerde in een knokpartij met vijf gewonden, acht arrestaties en een uitgebrande woning van de bovenburen.

De familie zou vorige week nog een huis in de wijk Bos en Lommer betrekken, maar op het laatste moment vond de GG & GD, die de Tokkies begeleidt, de woning toch 'niet geschikt'. De handtekeningenactie van omwonenden tegen de komst van de Tokkies en de tegenwerking van het stadsdeel zijn mogelijk ook reden geweest voor dit besluit.

De familie Ruijmgaard is een typisch geval van EPH: Extreem Problematische Huurders, een oude term voor mensen die zoveel overlast veroorzaken dat niemand naast hen wil wonen. 'Een kleine groep, waaraan de corporaties toch veel tijd kwijt zijn', zegt Babette Verstappen van Aedes, vereniging van woningcorporaties.

Een psychotische vrouw die de muren en ramen van haar buren met een hamer bewerkte, een ex-dakloze die in zijn nieuwe huis constant luidruchtige maten uit zijn vorige leven op bezoek had: 'De overlast door sommige huurders gaat ver', weet Yvonne Walvisch, manager van stichting het Vierde Huis, een organisatie die lastige huurders begeleidt. 'Maar brandstichting, zoals bij de Tokkies, is extreem.'

Huurders die bij het Vierde Huis terechtkomen, hebben van de woningcorporatie een laatste kans gekregen hun gedrag te verbeteren. Een ambulante woonbegeleider van het Vierde Huis leert de clien 'woonvaardigheden'. 'Dat je af en toe je ramen moet lappen en afwassen', legt Walvisch uit. 'Dat ze een agenda moeten kopen zodat ze hun afspraken beter nakomen. Of dat ze hun kinderen een boterham moeten geven voordat ze naar school gaan. Basale dingen waarbij deze mensen niet stilstaan.'

Ook worden EPH'ers via het Vierde Huis in contact gebracht met schuldhulpverlening, psychiatrie of verslavingszorg. 'Deze huurders hebben vaak meerdere problemen. Dat vereist meervoudige hulp.'

De ideale situatie volgens Tweede-Kamerlid Rikus Jager (CDA). 'Uitzetting kan het best voorkomen worden door een samenwerkingsvorm tussen maatschappelijk werk, reclassering en de woningcorporaties. Zo kunnen problemen in de kiem gesmoord worden. Als het tot huisuitzetting komt, is het al te laat.'

Maar niet overal in Nederland bestaat een instantie als het Vierde Huis die hulpverleners samenbrengt. Sterker, het Vierde Huis werkt alleen in Utrecht en de gemeenten IJsselstein en Zoetermeer. En zo zijn er nog meer kinken in de kabel. Door het tekort aan huurwoningen in de sociale sector kunnen de clien van het Vierde Huis niet doorstromen naar nieuwe woonruimte, zegt Walvisch. 'Daardoor blijven ze hangen in de opvang. Maar nieuwe gevallen kloppen ook aan.' Het resultaat: verstopping.

En dan de bezuinigingen op de AWBZ. 'Bij de gemeenten is vaak geen geld voor woonbegeleiding of opvoedingsondersteuning', zegt Ineke Smidt, directeur van de Federatie Opvang, zorgelijk. 'Dat is een groot probleem. Want als deze mensen de juiste hulp niet krijgen, belanden ze op straat.'

Dat komt inderdaad voor, vertelt Walvisch van het Vierde Huis. 'Voor sommigen kunnen we niets doen. Want voorwaarde voor begeleiding bij ons is dat de cli hulp accepteert. Maar sommigen wen gewoon niet geholpen worden.'

Voor die gevallen is er nog een laatste plek: de containerwoning. In Kampen worden onverbeterlijke huurders al sinds begin jaren negentig verbannen naar de rand van de stad, waar ze in mobiele pre-fab units wonen. Stadsdeel Amsterdam-Oost liet onlangs weten eenzelfde containerkamp te willen voor de onaangepasten in de deelgemeente.

'Geen slecht idee, mits het een tijdelijke oplossing is', meent Tweede-Kamerlid Jager. 'Zoiets verdient geen schoonheidsprijs', vindt Walvisch. 'Dit mag alleen als laatste redmiddel worden ingezet. En zelfs dan moet er begeleiding zijn. Want je moet er niet aan denken dat kinderen in zo'n kamp opgroeien. Die kunnen nooit meer aarden in een normale woonsituatie.'

Maar Smidt van de Federatie Opvang is minder somber. 'Wij zijn gewend dat iedereen in een rijtjeshuis woont, maar sommige mensen willen dat niet. Misschien moeten we dat accepteren. In de Verenigde Staten zijn hele trailerparks voor zulke mensen. Daar kunnen ze hun beesten houden en aan hun auto's sleutelen. Je moet het niet zien als isolatie, je geeft deze mensen juist de ruimte.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden