Bij het verzet in Uruguay

Afgaande op haar weinig originele stijl en haar uitvoerige dankwoord ben je geneigd te denken dat Een boom van rode sterren (Luitingh-Sijthoff; * 29,90), het romandebuut van de Urugyaanse Tessa Bridal, het product is van iemand die heeft deelgenomen aan een Noord-Amerikaanse schrijvers-workshop....

Ondanks deze 'exotiserende' tic geeft Bridal met haar deels autobiografische relaas een niet onaardig beeld van het Uruguay van voor de militaire staatsgreep van 1973. Ze is op haar sterkst wanneer ze beschrijft hoe de maatschappij gepolariseeerd raakt en de politiek langzaam maar zeker de onbezorgde jeugd van haar hoofdpersonage Magdalena binnensijpelt.

Zij blijkt niet ongevoelig voor de heersende misstanden en wordt langzaam maar zeker in de armen van het gewapende verzet gedreven. Daardoor raakt zij betrokken bij een van de belangrijkste wapenfeiten van de linkse guerrillabeweging Tupamaros: de ontvoering en executie van de Noord-Amerikaanse folterexpert Dan Mitrione. Magdelena, ontzet door de marteldood van een bedelaarster, roept uit dat ze 'net zo goed als welke man ook, iemand om zeep kan helpen'. Een uitspraak die nogal gratuit aandoet uit de mond van een rijkeluisdochter die uiteindelijk vooral geïnteresseerd blijkt te zijn in het lot van een door haar aanbeden Tupamaro.

Ook de passage waarin zij verhaalt over haar verblijf in de gevangenis is niet vrij van melodrama. Vanuit de folterkamer boven haar cel druppelen dagelijks het bloed, het zweet en de tranen van medegevangenen naar beneden. Haar wens om dit 'levenssap van mijn vaderland' op te vangen, doet bizar aan. Helaas is ook Bridals beschrijving van de Tupamaros weinig diepgaand. Onder leiding van Raúl Sendic stelden zij aanvankelijk de sociale en politieke misstanden in Uruguay op een creatieve manier aan de kaak. Maar toen Sendic gevangen werd genomen, grepen de haviken in de beweging de macht.

In Bridals boek is van die interne machtsstrijd weinig terug te vinden. Ze volstaat met de vaststelling dat de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie Uruguay hebben gebruikt om hun eigen belangen veilig te stellen. Haar met typetjes bevolkte relaas zou aan diepgang hebben gewonnen met een personage als Sendic. Zo zou ze een markante persoonlijkheid, iemand die twaalf jaar lang gevangen zat - waarvan twee jaar in een put met water tot aan zijn knieën en onder het schijnsel van een felle lamp - aan de vergetelheid hebben kunnen ontrukken.

Sander de Vaan

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden