Column

'Bij familieparticipatie hoort het credo: graag, of niet'

Er is niets mis mee om familieleden te vragen een beetje mee te zorgen, vindt Malou van Hintum. 'Maar meezorgen betekent ook meebeslissen.'

Een vrouw verzorgt haar echtgenoot in een zorgcentrum in Den Haag. Beeld anp

Zorginstelling Vierstroom wil familieleden van bewoners 'moreel verplichten' een handje mee te helpen. Het gaat om minstens vier uur per maand. De Volkskrant meldde gisteren dat familieleden van achttien nieuwe bewoners is gevraagd een maandelijkse taak op zich te nemen. Vijftien van deze bewoners hadden geluk: hun naasten wilden dat wel.

Tragiek
Er is nogal wat begrijpelijke weerstand tegen de vraag van Vierstroom. Nederlanders zijn allergisch voor het woord 'verplicht'. Ze willen niet dat anderen hen voor hun karretje spannen, en al helemaal niet als het om werk gaat dat een instelling gewoon behoort te doen.

In dat laatste zinnetje zit de tragiek van de bewoners besloten: voor hen zorgen is gereduceerd tot taken die je volledig kunt uitbesteden aan professionals. Alsof iemand die van thuis verhuist naar een zorginstelling geen behoefte houdt aan vertrouwde gezichten en rituelen. Alsof het normaal is dat je als zorg- en hulpbehoevende moet meedraaien in een stramien van regels en gewoonten dat je niet zelf hebt bedacht, en dat je misschien ook niet past.

Verlies
Mensen die naar een zorginstelling verhuizen, doen dat omdat ze niet meer voor zichzelf kunnen zorgen. En omdat hun partner, als ze die nog hebben, die zorg ook niet meer aankan. Zelfs als de instelling mooi is en de verzorgers aardig zijn, dan blijft het nog een heel ingrijpende gebeurtenis om aan het einde van je leven je oude vertrouwde thuis te moeten achterlaten. Ook voor de partner die achterblijft, is die verandering enorm. Zelfs als die uitgeput is en blij dat er een oplossing is voor een situatie die hijzelf niet meer aankon, dan nog blijft het afscheid nemen van het gezamenlijke dagelijkse leven een verlies.

Nieuwe mentaliteit
Ik denk dan ook dat er maar bar weinig partners van mensen in zorginstellingen zijn die niet eens een uur per week naar hun man of vrouw zouden willen omzien. Waarschijnlijk willen ze er veel vaker zijn, en ligt het probleem ergens anders: dat zorginstellingen en familie moeten leren om elkaar de ruimte te geven, regelmatig te overleggen en goed samen te werken. Zodat ze samen met zo min mogelijk regels en zo veel mogelijk vrijheid zo goed mogelijk kunnen zorgen op een manier die elke individuele bewoner recht doet. Meezorgen betekent ook meebeslissen; en dat vraagt om een nieuwe mentaliteit bij professionele verzorgers.

Drukdrukdruk
Een ander probleem van 'verplicht zorgen' zit bij de familieleden die drukdrukdruk zijn met hun werk en eigen gezin, ver weg wonen, of om een andere reden geen tijd, zin of gelegenheid hebben om een dagdeel in de maand voor hun vader of moeder vrij te maken. Dat kan.

Volgens tijdonderzoek van het SCP hebben Nederlanders gemiddeld 5,5 uur vrije tijd per dag. Als iemand niet in staat is om van die tijd vier uur per maand een naaste de gezelligheid en vertrouwdheid te geven die hij naast zijn gezondheid moet missen, is er sprake van onmacht of onwil. Een zorginstelling die dat constateert, moet niet verder aandringen. Bij familieparticipatie hoort het credo: graag, of niet.

Malou van Hintum is politicoloog en columnist voor Volkskrant.nl.

 
Nederlanders zijn allergisch voor het woord 'verplicht'. Ze willen niet dat anderen hen voor hun karretje spannen, en al helemaal niet als het om werk gaat dat een instelling gewoon behoort te doen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden