analyseurgente ziekenhuiszorg

Bij drie op de tien ziekenhuizen komt nu ook de urgente zorg in de knel

Wat het kabinet absoluut wilde voorkomen, gebeurt nu toch opnieuw: ook de urgente zorg in de ziekenhuizen wordt deels geschrapt. Door de toenemende druk van coronapatiënten kunnen chemokuren, niertransplantaties en de verwijdering van tumoren deels niet meer doorgaan.

Op de intensive care is het niet zo druk als in het voorjaar, maar houdt de drukte al langer aan. Beeld Robin Utrecht
Op de intensive care is het niet zo druk als in het voorjaar, maar houdt de drukte al langer aan.Beeld Robin Utrecht

De situatie in de ziekenhuizen is inmiddels ‘nijpender’ en ‘moeilijker’ dan tijdens de eerste golf, zeggen diverse zorgbestuurders.

De Nederlandse Zorgautoriteit maakte de cijfers dinsdag bekend: 29 procent van de ziekenhuizen kan de zogeheten ‘kritische planbare zorg’, die binnen zes weken moet plaatsvinden om gezondheidsschade te voorkomen, nog maar deels leveren. Ook de operatiecapaciteit is in de afgelopen weken in rap tempo afgeschaald: van 74 procent twee weken geleden, naar 60 procent vorige week, tot 50 procent nu.

Het laat zien dat de druk op de ziekenhuizen veel sneller is opgelopen dan verwacht. Nog maar een week geleden zei minister Van Ark (Medische Zorg) dat ziekenhuizen ‘alles moesten inzetten op het doorgaan van de zorg die echt geleverd moet worden, omdat anders levensjaren verloren gaan of blijvende gezondheidsschade ontstaat’. Met dat doel werd toen in het hele land de reguliere planbare zorg gestaakt. Dat blijkt nu onvoldoende. Nog steeds hebben ziekenhuizen moeite om covidpatiënten onder te brengen.

‘Het hele idee was dat we de urgente zorg zouden veiligstellen’, zegt een woordvoerder van het Landelijk Netwerk Acute Zorg. ‘Dát was de reden dat Tamara van Ark toen die oproep heeft gedaan. Maar je ziet nu al dat het veel ziekenhuizen niet meer lukt.’

Dat komt deels doordat het aantal ziekenhuisopnames van coronapatiënten snel is gestegen. Op dit moment liggen er op de verpleegafdelingen van de ziekenhuizen zelfs even veel (vermoedelijke) coronagevallen als op het hoogtepunt van de eerste golf, blijkt uit cijfers van de Stichting Nice. Op de intensive care is het nog niet zo druk als in het voorjaar, maar houdt de drukte al wel langer aan.

‘De lockdown is veel te laat ingezet’, meent David Jongen, voorzitter van de Raad van Bestuur van het Zuyderland ziekenhuis in Zuid-Limburg. Hoewel het aantal besmettingen aan het dalen is, geldt dat nog nauwelijks voor de ziekenhuisopnames. ‘Ik woon in het zuiden’, vertelt Jongen. ‘Dus ik heb een kaarsje aangestoken, in de hoop dat we nu snel iets van de lockdown gaan merken.’

Ook Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care, hoopt vurig dat de maatregelen van de lockdown, die twee weken geleden ingingen, langzaamaan beginnen te werken. ‘Als het aantal besmettingen niet daalt en we er de effecten van de feestdagen en de ‘Britse variant’ nog bij moeten optellen, dan loopt het de spuigaten uit’, waarschuwde de intensivist bij BNR.

Een ander probleem is dat de vermoeidheid onder het ziekenhuispersoneel toeslaat. ‘Mensen raken uitgeput’, zegt Jongen, die tevens vicevoorzitter is van de Nederlandse Vereniging voor Ziekenhuizen. ‘Als je in het voorjaar vroeg: wie wil er extra werken, dan zeiden negen van de tien mensen ja. Nu gaat dat veel moeizamer.’

Borstkankeroperaties

Alles bij elkaar is de situatie in het ziekenhuis ‘nijpender’ dan in de eerste golf, vindt Jongen. ‘Die eerste golf steeg snel, maar zakte ook snel weer naar beneden. Toen hadden we maar twee operatiekamers open, maar dat duurde maar twee weken. Daarna maakten we een doorstart.’

Nu staat Jongen voor het besluit om het aantal operatiekamers af te schalen van acht naar zes. Dat betekent dat borstkankeroperaties niet kunnen doorgaan. Of darmkankeroperaties. ‘Een verschrikkelijk besluit’, zegt Jongen. ‘Maar het loopt ons over de schoenen.’

Ook Wim van Harten, bestuursvoorzitter van het Rijnstate in Arnhem, noemt de huidige situatie ‘moeilijker’ dan in de voorjaarsgolf. ‘We hebben het aantal ic-bedden weliswaar opgeschaald’, zegt de ziekenhuisbestuurder. ‘Maar op de verpleegafdeling hebben we minder bedden dan toen.’ Het ziekenhuis was vorig weekend zo vol dat er tien patiënten moesten worden uitgeplaatst. ‘Overbelasting dreigde’, aldus Van Harten.

De operatiecapaciteit is intussen op hetzelfde niveau als tijdens de eerste golf, vertelt Van Harten. ‘Toen hadden we 6 van de 22 operatiekamers in gebruik, nu weer.’

Hoog verzuim

Het personeel is ook in Arnhem ‘aan het einde van zijn Latijn’, ziet Van Harten. ‘Er hoeft niet veel te gebeuren, of ze vallen uit. Het ziekteverzuim is hoog. Ik schat dat de helft uitvalt door corona, de andere helft door een andere oorzaak.’

Eén ding begrijpen beide ziekenhuisbestuurders niet: waarom komt niet ook het ziekenhuispersoneel als eerste in aanmerking voor vaccinatie? ‘Onbegrijpelijk’, zeggen ze allebei. Van Harten: ‘Dit is de manier om het ziekteverzuim naar beneden krijgen, want dan krijgen de artsen en verplegers geen corona meer. En dan is er misschien zelfs weer ruimte om de heup- en rugoperaties te gaan doen, die nu al drie of vier keer zijn uitgesteld.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden