Reportage

Bij de wethouder op het matje

Bij de wethouder op het matje komen, dat is een nieuwe straf die belhamels in Rotterdam zich op de hals kunnen halen.

Bart Dirks
Wethouder Joost Eerdmans (Leefbaar Rotterdam): 'Ik wil geen brief in de bus krijgen, ik wil de daders in de ogen kunnen kijken.' Beeld anp
Wethouder Joost Eerdmans (Leefbaar Rotterdam): 'Ik wil geen brief in de bus krijgen, ik wil de daders in de ogen kunnen kijken.'Beeld anp

In zijn werkkamer op het Rotterdamse stadhuis houdt Joost Eerdmans twee A4'tjes in de lucht geschreven door een 17- en een 18-jarige Rotterdammer. Het zijn excuusbrieven die de jongens maandagmiddag hebben voorgelezen aan de wethouder voor veiligheid, handhaving en buitenruimte.

Tijdens de jaarwisseling hebben ze allebei met illegaal vuurwerk een prullenbak opgeblazen. 'Het ging ze om de kick en ze hadden spijt van hun daad toen ze met de politie in aanraking kwamen', vat Eerdmans de brieven samen. De inhoud verder verspreiden wil de voorman van Leefbaar Rotterdam niet, ook niet geanonimiseerd. Toch nam hij de verontschuldigingen in ontvangst namens alle 629 duizend Rotterdammers.

Jaarlijks is de gemeente Rotterdam 800 duizend euro belastinggeld kwijt aan schade aan de buitenruimte. Een nieuwe prullenbak kost 800 euro, zegt Eerdmans. 'Dat gaan we nog op de jongens verhalen.'

Jeugdoverlast effectiever bestrijden

Op de brieven staat het beeldmerk van Halt, de organisatie die zich bezighoudt met het voorkomen, bestrijden en straffen van jeugdcriminaliteit. Landelijk komen elk jaar 17duizend jongeren tussen 12 en 18 jaar met Halt in aanraking. In Rotterdam betreft het 900 zaken, zoals winkeldiefstal, schoolverzuim, alcohol en drugs. Ook jongeren die voor het eerst worden betrapt op vernieling een strafbaar feit volgens artikel 350 van het Wetboek van Strafrecht komen bij Halt terecht. Ze moeten een leeropdracht maken, de schade vergoeden en zich verontschuldigen.

Sinds vorig jaar werken Halt en de gemeente Rotterdam nauwer samen in het programma Stok achter de Deur. Om jeugdoverlast effectiever te bestrijden, overleggen politie, jongerenwerk en experts op het gebied van wijkveiligheid over het opleggen en uitvoeren van straffen.

Zo zullen werkstraffen vaker in de woonwijken van de jongeren worden uitgevoerd. Het moeten geen handelingen op zichzelf zijn, maar een duidelijk en zichtbaar signaal, ook naar de ouders en de omgeving. Wie de Halt-straf goed uitvoert, krijgt geen strafblad.

Naming and shaming

In Groot-Brittannië en de Verenigde Staten worden wetsovertreders aan uiteenlopende vormen van naming and shaming onderworpen. Zijn publieke excuses te gekunsteld voor Nederland? Lees ook: Sorry zeggen, past dat in onze cultuur?

'Beschavingsoffensief'

Het voeren van een excuusgesprek is op zich niet nieuw. Wel dat de wethouder er tijd voor inruimt. 'Ik wil geen brief in de bus krijgen, ik wil de daders in de ogen kunnen kijken', zegt Eerdmans. 'Het gaat hier om jongeren die voor het eerst over de schreef gaan. Dat gedrag kunnen we nog bijsturen, anders wordt het een patroon.'

Halt stelde aan de wethouder voor om de gesprekken zelf te voeren. Voorlopig heeft hij er twintig keer ruimte voor gemaakt in zijn agenda. Het past in een breder 'beschavingsoffensief'. Zo werden in het coalitieakkoord van D66, CDA en Leefbaar Rotterdam in 2014 hogere boetes aangekondigd voor het dumpen van afval. In 2015 presenteerde Eerdmans een tienpuntenplan om verkeershufters harder aan te pakken. Begin dit jaar kondigde hij een onderzoek aan met Erasmus Universiteit naar (seksuele) 'straatintimidatie'.

'De burgemeester gaat over openbare orde, gezag en ondermijning. Mijn portefeuille gaat over de zichtbare onveiligheid. Bewoners willen dat wangedrag wordt aangepakt, of het nu gaat om graffiti, vernieling, dierenbeulen, of aso's in het verkeer. Zo groot is de kans niet dat je een vandalist of graffitispuiter in de kraag grijpt. Dus áls het gebeurt, moet er wel een duidelijk signaal zijn.'

Helpt het? 'Geloof maar dat zo'n gesprek indruk maakt, zeker in een kamer als deze', zegt Vivian Schepen van Halt in Rotterdam. 'Die jongens kwamen behoorlijk beduusd naar buiten. Ze vonden het spannend en leerzaam.' Of ze een donderpreek hebben gehad, valt nog te bezien. 'Een van de jongens zei achteraf over de wethouder: best een aardige man.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden