'Bij de machines merk je pas dat je ook echt iets máákt'

De firma Vegter is groot in knijpertjes en nieuwjaarsrolletjes, wafeltjes die het einde en het begin van een jaar symboliseren. Maar ook de rest van het jaar rolt er allerlei lekkers van de band. De machines moeten immers draaien.

Beeld Harry Cock

Zodra de deur naar de fabriek - zo'n tien stappen verwijderd van zijn kantoor - open zwaait, verschijnt er een brede grijns op het gezicht van directeur Gert Vegter (58). Als een kind in een snoepwinkel geeft hij een rondleiding door de compacte banketfabriek. Banketfabriek Jaq. Vegter, midden in het centrum van Hoogezand, bakt al sinds 1874 nieuwjaarsrolletjes en knijpertjes. Deze dunne, knapperige wafeltjes worden al eeuwenlang in de noordelijke en oostelijke provincies gegeten in de periode rond Kerst en Oud en Nieuw. Knijpertjes zijn plat en staan symbool voor het oude jaar, dat zich als een boekrol heeft ontvouwen. Knijpertjes worden daarom gegeten in december. Nieuwjaarsrolletjes zijn, de naam zegt het al, bestemd voor januari. De opgerolde vorm symboliseert het nieuwe jaar en het nog onbekende verloop ervan. Sinds de jaren zestig zijn de koekjes in heel Nederland populair.

Alles beweegt

Gert Vegter - 'vanaf mijn zevende heb ik al interesse in het bedrijf' - geeft het maar meteen toe: hij is liever hier tussen het geratel en de hitte van de bak- en inpakmachines dan op kantoor. 'Dit is veel mooier, hier kun je ruiken en proeven. Alles beweegt, en je wordt eraan herinnert dat je echt iets máákt.' Het is dat de portretten van zijn voorgangers al boven zijn bureau hangen, anders zou er zomaar een bordje met de bekende bespiegeling panta rhei ('alles stroomt') kunnen hangen. Want het is Vegters doel dat alles in de fabriek continu stroomt, of beter gezegd: beweegt. Vanaf het moment dat het deeg wordt bereid in de grote plastic tonnen achter in de fabriek tot het moment dat dit deeg als wafels in een doos op een pallet belandt.

De Hoogezandse banketfabriek liet in de jaren zestig de concurrentie in de nieuwjaarsrolletjesmarkt ver achter zich, en Vegter ís naar eigen zeggen nu die markt. De oorsprong van dat succes ligt in de jaren zestig, toen vader Jacobus Vegter, net als zijn zoon behept met een fascinatie voor techniek, aan het roer stond. Hij koesterde de vurige wens een machine te ontwikkelen die in staat was de wafeltjes op te rollen. In die tijd was dat oprollen nog een zeer arbeidsintensief proces. Werknemers van Vegter moesten een nog warm wafeltje zo snel mogelijk oprollen met behulp van de achterkant van een pollepel, voordat het koekje hard werd.

Bedrijf: Banketfabriek Jaq. Vegter B.V.
Waar: Hoogezand
Sinds 1874
Aantal werknemers: 40
Jaaromzet: tussen de 5- en 10 miljoen euro per jaar

Jacobus slaagde met de hulp van een machinebouwer wonderwel in zijn missie. Het ronddraaiende apparaat dat de wafels na een baktijd van een minuut met een mesje optilt en ze razendsnel oprolt, is in een doorontwikkelde variant nog altijd in gebruik.

'We hadden in die tijd alles mee', zegt Vegter. 'Dankzij de nieuwe machine konden we een betere prijs bieden dan de concurrentie; de opkomst van het grootwinkelbedrijf maakte dat de volumes toenamen, en de verdere verspreiding van de slagroomspuitbus (rolletjes worden vaak gevuld met slagroom, red.) deed de rest.'

De omzet en afzet vervijftienvoudigden. 'Sindsdien verkopen we jaarlijks ongeveer 25 miljoen nieuwjaarsrolletjes, en dat aantal is redelijk stabiel.'

Chocoladegolfjes

De concurrentiestrijd op de markt voor 'gewone' koekjes kon het familiebedrijf, dat in de koek- en zoetsector een bescheiden rol speelt, echter niet bijbenen. De omzet van de koekjes die ook door andere koekfabrikanten werden gemaakt, daalde jaarlijks. In 2008 deed Vegter de oven waarin koekjes als spritsen en speculaasjes werden gebakken van de hand en besloot hij nieuwe producten te ontwikkelen. Om de banketfabriek toekomstbestendig te maken en zijn personeel het hele jaar door aan het werk te houden - knijpertjes en rolletjes blijven een seizoensproduct - keek Gert Vegter goed om zich heen.

'Wat kunnen we nog meer met de machines die we al hebben? Dan kijk je naar wat er op televisie gebeurt, wat er in kranten staat en wat dieetgoeroes zoal zeggen.' Met een knipoog naar Pringles, de chips in een koker, bedacht Vegter acht jaar geleden een gebogen wafeltje dat voor de helft is overgoten met chocola, de Chocolate Wave. Deze koekjes zitten net als de Pringle-chips in een kokerverpakking. 'Dat buigen van wafeltjes is net niks', zegt de fabrikant terwijl hij er een van de band grist. 'Maar die vorm geeft veel cachet aan het koekje.'

In korte tijd groeide het nieuwe koekje uit tot het populairste product van Vegter. Sinds hij met de productie begon, stijgt die elk jaar met 30 à 40 procent. De chocoladegolfjes zijn te koop in onder meer Duitsland, Italië, Denemarken, China, Japan, Libanon en de Verenigde Arabische Emiraten. Vanaf volgend jaar kunnen ook de Fransen er hun tanden in zetten. De afgelopen jaren lag de focus vooral op het buitenland, maar met de nieuwe productielijn die nu een jaar in gebruik is, hoopt Vegter vanaf volgend jaar de distributie van de chocoladewafeltjes in Nederland te verbeteren.

Vegter is niet verbaasd door het succes van zijn bedenksel. 'Het is gewoon een goed koekje', zegt hij. 'En het is duidelijk iets anders. Als je naar het koekschap kijkt, liggen daar nog steeds de koekjes die mijn vader en ik twintig jaar geleden al bakten. Bijna allemaal zitten ze in dezelfde rechthoekige verpakking. Wij hebben de detailhandel iets nieuws gegeven.' Met een gulle lach: 'En door de lichtheid is het natuurlijk een echt dooreetproduct.'

Van 'eet gezond'-goeroe Rens Kroes heeft de directeur nog nooit gehoord, maar hij houdt gezondheidstrends nauwlettend in de gaten en heeft op suikerreductie 'alvast een werkgroepje gezet'. Maar suiker is en blijft een lastig ding, zegt hij. 'Het maakt koekjes nu eenmaal lekker, en is ook belangrijk bij het oprollen.' Wie op het etiket van de nieuwjaarsrolletjes kijkt, komt in het ingrediëntenlijstje ook het tegenwoordig bejubelde kokosvet tegen. Zou de banketfabriek dan toch trendgevoeliger zijn dan hij wil toegeven? Vegter lacht. 'Als je maar lang genoeg wacht, ben je vanzelf weer in de mode.' En met een blik op de ronddraaiende ijzers voegt hij eraantoe dat kokosvet ijzer nu eenmaal het beste schoon houdt.

Gert Vegter Beeld Harry Cock
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden