Bij Balanchine heb je het of je hebt het (nog) niet

'Oooohhhh', had een jurylid slechts genoteerd ter beoordeling van Cedric Ygnace. Deze tweede solist van Het Nationale Ballet ontving donderdag tijdens de premi van 100 jaar Balanchine de Alexandra Radiusprijs 2002/2003 vanwege zijn 'fraaie lichaamstaal, fantastische sprongen en technisch sublieme afwerking'....

'Oooohhhh', verzuchtte ook het publiek toen daarna het doek opging en de kroonluchters uit Theme and Variations (1947) de tutu's glanzend aftekenden tegen het hemelsblauwe achterdoek. De adoratie kwam echter voorbarig. Het speciale Balanchine-programma, waarmee Het Nationale Ballet herdenkt dat de grote balletvernieuwer George Balanchine een eeuw geleden werd geboren, begon stroef. Alsof de dansers de strijkers van het begeleidende Holland Symfonia stroop aan de benen cq snaren hadden.

Nu is Theme and Variations ook wel een erg basaal opgezet werk op de Derde Suite van Tsjaikovski. Eerste soliste Larissa Lezhnina is, hoewel loepzuiver in haar beenbewegingen, nog niet op muzikale sterkte voor een typische Balanchine-uitstraling. Haar blik is haar beweging vaak te snel vooruit. Haar partner TamNagy legt weer te veel pose in zijn krachttoer. Zijn pirouettes maken indruk maar hij hengelt te nadrukkelijk naar open doekjes.

Balanchine speelt in bijna al zijn werk juist een subtiel spel met verleiding. Heupen en handen vragen een verfijnde frivoliteit die de klassieke techniek loszingt uit zijn harnas. Je hebt het als danser, of je hebt het niet, blijkt uit deze hommage aan de Russisch-Amerkaanse choreograaf. Eerste solist GaLambiotte heeft het duidelijk. In het prachtig opgebouwde Agon (1957) op de gelijknamige muziek van Balanchines favoriete componist Igor Stravinsky, is hij een van de vier leidende mannen.

In het centrale duet krult Igone de Jongh haar lange benen indrukwekkend om de nek van Boris de Leeuw, maar ook zij beeldhouwt haar lichaam nog te zeer tot plastieke poses. Pas in het solistisch werk van het nieuw verworven ballet Who Cares? (1970) de uitsmijter van 100 jaar Balanchine toont ze haar vitaliteit.

Who Cares? (1970), op een swingende instrumentale compilatie van Gershwin-songs, is een aanwinst voor Het Nationale Ballet. Dit door en door Amerikaanse stuk laat zien hoe jazzy je op spitzen te keer kunt gaan. Tegen een geschilderde skyline van New York schieten twintig dansers over het podium in Broadway-variaties uit de jaren dertig. Vervolgens ontspint zich tussen de luchtige steps van het ensemble een ondeugend spel van solist Altin Kaftira met drie kokette dames (onder wie De Jongh). Kaftira heeft het (met bravoure), Yumiko Takeshima met haar oosterse fijnzinnigheid minder, maar Marisa Lopez heeft het van allemaal het meest. Bij elk sprongetje, elke draai, denk je 'Oooohhhh yessss, Balanchine loves showbizz'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.