Reportage

Bij Ajax-jeugd is Cruijff slechts een echo

Johan Cruijff probeerde lang zijn visie op de jeugdopleiding van Ajax te drukken. Tijdens het toernooi om de Future Cup dient zijn opvolger zich echter nog niet aan.

Een speler van de Ajax-jeugd probeert de bal te raken tijdens de strijd om de Future Cup op De Toekomst, maar vliegt tevergeefs door de lucht. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Op een zonovergoten zaterdagochtend zingt Bill Withers dat de zon hem gestolen kan worden. Zijn brommende stemgeluid klinkt uit de luidsprekers op De Toekomst, de plek waar Ajax zijn pareltjes oppoetst.

Nummer 14

Het loopt tegen 11.30 uur, de strijd om de Future Cup staat op het punt van beginnen. Gans het paasweekeinde zullen de plaatselijke talenten uit de B-categorie het opnemen tegen buitenlandse leeftijdgenoten. Ideaal sporttoernooiweer is het. Bill Withers zingt over een onmisbare zij. Maar nu gaat er een hij betreurd worden. Beter gezegd: een Hij.

Alle deelnemers vormen kringen rond de middenstip en slaan de armen om elkaars schouders. Op de stip ligt een Ajax-shirt met het nummer 14. Een stille minuut lang betuigt de toekomst haar respect aan het verleden.

Jeugdspelers van Ajax herdenken Johan Cruijff. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Een nieuwe Cruijff

Ja, zijn voetbalheilige geest waart nog altijd rond door dit tochtgat onder de rook van de Arena. Op beeldschermen zijn acties te bewonderen en aanhankelijkheidsbetuigingen te lezen. In de kantine hangen foto's van hoe het was voor hem, tijdens hem en na hem. Tijdgenoten als Sjaak Swart, Barry Hulshoff en Simon Tahamata weerspiegelen in levenden lijve zijn grootsheid.

'Veel succes', zal Frank Peereboom later antwoorden op de vraag of er dit weekeinde naar een nieuwe Johan Cruijff kan worden gezocht. Hij is de coach van Ajax B1. In een halve eeuw tijd, zegt Peereboom, is het jeugdvoetbal dusdanig geëvalueerd dat uniek talent zich niet meer zo gemakkelijk kan onderscheiden.

Fabriek

De jonge Cruijff werd in 1947 als het ware bij de voordeur van Ajax afgeleverd. Geboren in rood-wit, getogen in rood-wit. Het innige clubverband als een kaarsrechte weg richting hoofdveld.

Nu is Ajax als een fabriek waarin voetbaltalent wordt gemodelleerd. Het aanbod is zo groot dat kieskeurigheid een bijzaak lijkt. Misschien zou Johan Cruijff in het huidige tijdsgewricht allang van de lopende band zijn gekieperd. Te klein, te schriel.

Ajax begint de strijd om de Future Cup tegen een team dat Right to Dream heet, de afvaardiging van een in Ghana gevestigde voetbalacademie. Het is een teleurstellende wedstrijd, oordeelt Peereboom. Beide teams leggen elkaar een adembenemend tempo op.

Trainer Frank Peereboom en zijn pupillen. 'Het jeugdvoetbal is dusdanig geëvalueerd dat uniek talent zich niet meer zo gemakkelijk kan onderscheiden.' Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Spoed

Geen Cruijffie te bekennen, of het moet, in de verste verte, rechtsbuiten Ché Nunnely zijn. Als hij langs zijn tegenstander zeilt, heeft de aanvoerder van de B1 scherpe voorzetten in petto. Ze leveren niets op in de haastige spoed.

De druk is groot, zegt Peereboom. Voor deze lichting is het toernooi om de Future Cup het belangrijkste evenement in hun prille loopbaan. Nog nooit hebben ze voor zoveel toeschouwers in de etalage gestaan. En dan is er ook nog dat vipterras, waarvan Sjaak Swart zijn schattende blik afvuurt.

In zijn spontane spitsvondigheid heeft Johan Cruijff Ajax weleens een slangentuin genoemd. Daarmee moet hij met vooruitziende blik op De Toekomst hebben gedoeld. Een combinatie van gras en gif.

Zelf speelde Cruijff daarin op het laatst van zijn leven een belangrijke rol door zijn visie op de jeugdopleiding door te drukken. Die visie klinkt door in offensief voetbal met buitenspelers als Nunnely.

Echo

Voor hem en zijn medespelers is Johan Cruijff slechts de echo van een voetballer. Peereboom, zelf halverwege de dertig: 'Voor mijn generatie was Cruijff vooral de succescoach. Ik kan zo dat hele elftal van Barcelona uit die tijd opsommen. Voor deze generatie is hij dat al niet eens meer.'

Na de teleurstellende 0-0 in de eerste wedstrijd plaatst Ajax zich toch voor de halve finale. Een nederlaag tegen Arsenal, zondagmiddag, wordt in het doelsaldo ternauwernood gecompenseerd met de ruime overwinning op Red Bull Salzburg een dag eerder.

Op Tweede Paasdag wordt het toernooi afgesloten. Van Johan Cruijff is dan nog maar weinig te bekennen, alsof code geel hem voorgoed naar de eeuwige jachtvelden jaagt. In de catacomben leeft hij wel voort: gehurkt op een elftalfoto uit 1964.

De b-junioren van Ajax speelden om de Future Cup op de eigen velden. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Kop kleiner

De foto hangt naast de kleedkamer waar Ajax B1 zijn wonden likt. Voor het eerst in het zevenjarige bestaan van het toernooi om de Future Cup speelt Ajax niet de finale. Dat komt door een 2-0-nederlaag tegen Anderlecht. Aan goede wil opnieuw geen gebrek, maar verdedigend is de gastheer slordig en aanvallend onmachtig. Langs de lijn wordt getreurd om de afwezigheid van Justin Kluivert. Hij, de zoon van, verdedigt de Nederlandse eer op een toernooi in Duitsland.

Dan, in de andere halve finale, is Johan Cruijff opeens weer springlevend. Hij blijkt bij Barcelona te spelen, is een kop kleiner dan zijn medespelers en schriel ook, zoals voetbalgenieën op die leeftijd behoren te zijn. Zijn naam is Riqui Puig. Hij moet het doen met nummer 19, dat wel.

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden