Big spender tegen wil en dank

Daar stond Barack Obama in de Oval Office, glimlachend tussen de voormalige presidenten Bush sr., Clinton en Carter. De huidige president vond warme woorden voor Obama: ‘Wij willen dat u slaagt’ zei Bush jr., voor ze met de oud-presidenten de lunch gebruikten.

Maar naast goede wensen laat Bush Obama een gigantische schuld na, zoals het Congressional Budget Office dezelfde dag meldde: het begrotingstekort loopt dit jaar op tot 1,2 biljoen dollar.

En het eerste wat Obama gaat doen, en volgens vrijwel alle economen ook moet doen, is nog meer geld uitgeven dat de overheid niet heeft, om de krimpende economie te stimuleren. De nieuwe president streeft naar een herstelpakket ter waarde van 775 miljard dollar. Dat bedrag is nog niet meegerekend in de 1,2 biljoen van het CBO.

Obama houdt vandaag een toespraak om zijn plan aan de man te brengen. ‘De economie is zwaar ziek. De situatie wordt slechter. We moeten handelen, en wel nu handelen om het momentum van deze recessie te breken’, zei hij deze week na overleg met Congresleiders op Capitol Hill.

Het gezaghebbende rapport van het CBO steunt zijn diagnose: de recessie wordt waarschijnlijk de ‘langste en diepste sinds de Tweede Wereldoorlog’. In 2009 krimpt de Amerikaanse economie met 2,2 procent, stijgt de werkloosheid met 9,2 procent en dalen de huizenprijzen met 14 procent, voorspelt het CBO.

Maar Obama maakt zich ook zorgen over het enorme begrotingstekort en de stijgende staatsschuld. Als er niets verandert, kampen de VS nog jaren met biljoenen-tekorten, waarschuwt hij. ‘Ons probleem is niet alleen een tekort aan dollars. Het is een tekort aan aansprakelijkheid, een tekort aan vertrouwen’. Hij wil een ‘gevoel voor verantwoordelijkheid in Washington terugbrengen’.

Tegelijkertijd met de nieuwe uitgaven belooft hij daarom de tekorten te lijf te gaan. Dat wil Obama onder andere doen door de overheid efficiënter te maken. Woensdag stelde hij de vrouw voor die een nieuwe, speciaal hierop gerichte functie gaat bekleden: de Chief Performance Officer. Het wordt Nancy Killefer, een doortastende hervormer die nu een van de directeuren is bij consultancyfirma McKinsey, en onder Bill Clinton onderminister was van Financiën.

Obama noemde Killefers benoeming ‘een van de belangrijkste die ik doe.’ Ze moet ervoor gaan zorgen dat ‘we niet langer miljarden van de belastingbetalers verspillen aan programma’s die geen nut meer hebben of uitsluitend bestaan door de macht van lobbyisten of een belangengroepering’.

Grote sociale programma’s als de pensioenen en Medicare gaan een ‘centraal deel’ van zijn bezuinigingen vormen, zei Obama. Taal naar het hart van de Republikeinen en fiscaal conservatieve Democraten die Obama nodig heeft. Maar iedere bezuiniging op sociale programma’s zal vermoedelijk hard inslaan en tot protest leiden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden