Big data helpen de hulpverlening: met drone's wordt de schade in kaart gebracht

Vandaag is de nationale actiedag voor het door orkaangeweld verwoeste Sint Maarten. In het hoofdkantoor van het Rode Kruis brengt Team 510 met de modernste technieken de schade op het eiland in beeld.

De leden van Team 510 brengen de schade op Sint Maarten letterlijk in kaart. De rode gebieden zijn het zwaarst beschadigd. Beeld Raymond Rutting

Op de wandkaart in het hoofdkantoor van het Rode Kruis in Den Haag zien delen van de zuidkant van Sint Maarten eruit alsof de wind een stapel rode legoblokjes omver heeft geblazen. 'Dit is Cay Bay, een van de armste buurten', wijst Stefania Giodini op de kaart - maatje XL - die geen detail van het zwaar getroffen eiland onvermeld laat.

Vanuit haar kantoor op de vijfde verdieping coördineert de Italiaanse Giodini sinds anderhalf jaar het team dat als doel heeft om via 'big data' de hulpverlening na natuurrampen efficiënter, sneller en goedkoper te kunnen inzetten. Door onder meer de verpleegsters, dokters en logistiek experts te voorzien van zo gedetailleerd mogelijke kaarten, is het eenvoudiger om te bepalen waar ze het hardst nodig zijn.

Team 510

Team 510 - een verwijzing naar de oppervlakte van de aarde in miljoenen vierkante kilometers - schoot al te hulp bij de aardbeving in Nepal, de overstromingen in Sierra Leone en orkanen op de Filipijnen. Sinds Irma door het Caribische gebied raasde, zijn de teamleden vrijwel non-stop bezig geweest om de orkaanschade in kaart te brengen. Giodini ziet er streng op toe dat geen van de jonge mannen en vrouwen zich over de kop werkt: 'Als ik zie dat iemand tot 's nachts aan een kaart heeft zitten werken, wil ik hem de volgende ochtend niet zien.'

Al voordat Irma toesloeg, werden de eerste voorbereidingen getroffen. Eerst was het nodig een kaart van het onbeschadigde Sint Maarten te maken. Een belangrijke rol was daarbij weggelegd voor Koos Krijnders, die als gepensioneerd cartograaf en oudste lid van het 510-team zijn netwerk aanboorde. Op 5 september, de dag dat Irma uitgroeide tot een orkaan van de zwaarste categorie, nodigde hij cartografen uit massaal mee te doen aan een 'mapathon'. De missie: Sint Maarten zo snel mogelijk in kaart te brengen voordat Irma aan land zou komen.

Cay Bay Hill, een van de zwaarst getroffen gebieden op het eiland. Beeld ANP

Dat was nodig, zegt Krijnders. De meeste kaarten waren verouderd en er bestond twijfel of de armere wijken niet veel meer inwoners telden dan er geregistreerd stonden. Dus werden alle bestaande kaarten, van het Franse kadaster tot informatie van Shell, gecombineerd tot een superkaart die de 150 'mappers' van achter hun eigen computer konden intekenen. Toen Krijnders zes uur na het begin van de actie inlogde, waren alle vierkantjes al ingevuld.

Professionals van Team 510 filterden vervolgens de foutjes eruit. Sommige open vlakten waren ten onrechte aangemerkt voor gebouwen, viaducten voor wegen die elkaar kruisten. Omdat de superkaart veel meer gebouwen telde dan was aangenomen, telt Sint Maarten volgens Giodini meer inwoners dan tot dusverre was gedacht: geen 41 duizend maar 50 duizend.

Een paar uur na de mapathon raasde Irma door het Caribisch gebied en was het wachten op beelden om de schade te kunnen opmeten. De eerste satellietfoto's waren volgens Giodini amper bruikbaar: er hing een zwaar wolkendek over het eiland, het regende. De duizend foto's die een Nederlandse legerhelikopter schoot, waren al heel wat beter. En een tweede tranche satellietfoto's, nadat de bewolking was opgetrokken, gaf nog meer duidelijkheid.

Maar pas nadat twee medewerkers van het Rode Kruis een drone over de huizen, de fabrieken en de winkelcentra hadden laten vliegen, is een betrouwbare vergelijking mogelijk tussen het Sint Maarten voor en dat na Irma. De orkaan heeft 91 procent van het eiland beschadigd, is te zien op de kaart waarop tot op straat- en zelfs tot op huisniveau kan worden ingezoomd.

Heel Aaron Jacob's Drive, een van de straten in Cay Bay, is bijvoorbeeld vuurrood gekleurd. De minder zwaar getroffen buurten ogen als een iets zonniger mozaïek van oranje en geel. Ook het Franse deel van het eiland hebben de 'mappers' in kaart gebracht. Want al is het datateam een vondst van de Nederlandse tak, het Rode Kruis opereert volgens Giodini zonder grenzen.

Aan de ovale tafel, waarop negen jonge mannen en vrouwen vrijwel zonder te praten één zijn met hun laptop, is niet alleen aandacht voor Sint Maarten. Zo bereidt Niel de Jong een reis naar Malawi voor, een land dat zeker niet altijd door de natuur wordt gespaard maar waarvan nauwelijks iets op de kaart is gezet. Later deze maand leidt de ecohydroloog - 'dat gaat over ecosystemen en wateroplossingen' - er drie locals op die hun land in kaart moeten brengen. Dat doen ze onder meer door aan inwoners te vragen met hoeveel ze een huis delen. De Jong: 'We willen zo goed mogelijk voorbereid zijn als Malawi door een vloedgolf wordt getroffen.'

Prioriteiten stellen

Hulptroepen weten nu beter waar ze in het getroffen gebied moeten beginnen, zegt Giodini. 'Prioriteiten stellen, daarom draait het bij een ramp als Irma. Voorheen kon het twee weken duren voordat je wist welke buurten het hardst waren getroffen.' De afgelopen dagen werd er in Cay Bay schoon water uitgedeeld, mede dankzij de cartografen die vanuit Nederland de ernst van de situatie ontdekten.

Bij een natuurramp lopen als vanzelf de politieke spanningen in het getroffen gebied op, weet Giodini uit ervaring. De regering wil nog weleens zelf bepalen waar hulporganisaties het best hun werk kunnen verrichten. Die tijd is voorbij, als het aan Giodini ligt. 'Wat wij hier doen is gebaseerd op feiten en feiten zijn objectief. Een gebouw dat wij als rood hebben aangemerkt, is zwaar beschadigd. Daar kan geen discussie over zijn.'

Lees verder over Sint Maarten

Sint Maarten is vrijwel alles van zijn tropische glans kwijt. Precies dat wil koning Willem-Alexander zien: de verwoestingen die orkaan Irma heeft aangericht. Hij landde maandag op het eiland.

Blaast de situatie op het autonome Sint Maarten de rol van het koninkrijk nieuw leven in? Mike Willemse, hoofdredacteur van het Antilliaans Dagblad: 'Koninkrijk kan juist nu meerwaarde tonen.'

Bijna honderd mensen kwamen zaterdag samen in het noodopvangcentrum van Sint Maarten, om te schuilen voor orkaan Jose. Dat Jose het eiland links zou laten liggen en hooguit wat flinke regen veroorzaken, wisten ze nog niet. Lees de reportage van correspondent Kees Broere. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden