Big Daddy Kane spreekt, Extince knikt instemmend

Om een beeld te krijgen van het ambacht rappen reist Ice T langs alle grondleggers van de hiphop. Een voorproefje met nederhop-pionier Extince. 'Oh shit man, die is dik geworden!'

Bij elke raplegende die op het scherm verschijnt, veert Extince overeind. Herkenning en herinnering schieten uit zijn mond. 'Oh shit man, hij is dik geworden!' 'Rakim! Die heb ik nog in de Jaap Edenhal gezien.' En: 'Dope, Doug E. Fresh, ik heb in zijn voorprogramma gestaan!'


Om te zeggen dat Extince het naar zijn zin heeft, is een understatement. We zitten in een afgehuurd bioscoopzaaltje ('Wow man, wat dope, deze zaal'), uit de speakers klinken bekende beats uit de hiphophistorie, op het scherm speelt de documentaire The Art of Rap: Something From Nothing, vanavond om 21.25 uur te zien bij de VPRO op Nederland 3. Extince: 'Hoe laat zeg je? Ik ga hem zeker opnemen.'


In de film reist rapper Ice T van New York via Detroit naar Los Angeles en spreekt alle grondleggers van hiphop, om de geheimen achter hun kunsten te achterhalen. 'Deze film gaat niet over het geld, de auto's of de meisjes', zegt hij. 'Deze film gaat over de ambacht. This is not a game. This is the art of rap.'


Iedereen die iets heeft betekend voor de ontwikkeling van rap zit in de film. Dr. Dre, Run DMC, Eminem, KRS-One, Kanye West - ze komen allemaal voorbij en mogen uitleggen wat hun bijdrage was aan de geschiedenis. Als je een naam mist, komt dat waarschijnlijk doordat de VPRO een ingekorte versie uitzendt. Grootheden als Nas, Raekwon, Common en Xzibit sneuvelden op de Nederlandse montagetafel.


Een kwartier in de film, begint Extince luid mee te rappen. 'Ja, man, dit is Melle Mel. Hij is mijn held. Hij is de reden dat ik ben gaan rappen! Met hem is het allemaal begonnen.'


Gelukkig is Melle Mel - u kent hem misschien van Grandmaster Flash and the Furious Five - het daarmee eens, hij kijkt de camera in en zegt: 'I started the game, the pleasure is all yours, fuck you very much.' En dan begint hij hard te lachen. Extince doet mee.


Met brede glimlach, een strak bijgewerkte snor langs zijn bovenlip, poseert hij in de rode bioscoopstoel voor de fotograaf. Of hij zijn grote leren jas even uit wil doen voor de foto. 'Liever niet, dit T-shirt hieronder is iets te old school, weet je.'


Old school, dat is Extince (46) zelf ook. Hij is nog altijd rapper, begin volgend jaar komt nieuw werk van hem uit, maar zijn hoogtijdagen liggen achter hem, ergens halverwege de jaren negentig. Met hits als Spraakwater, Viervoeters en Kaal of kammen heeft hij nederhop, samen met een handvol andere rappers, op de kaart gezet.


Nederlandstalige rap was tot dan toe schreeuwerig, hard en bepaald niet soepel, Extince liet met zijn Brabantse tongval horen wat flow eigenlijk was, hoe de woorden van een raptekst in elkaar kunnen vloeien als verfkleuren op een palet.


Als er een Nederlandse versie van The Art of Rap gemaakt zou worden, zou hij er zeker een hoofdrol in spelen. Maar wie nog meer eigenlijk? Extince: 'Osdorp Posse natuurlijk, Brainpower, All Star Fresh, Rudeboy van Urban Dance Squad. En Yukkie B, ken je dat nummer Wat Nou?!? nog?'


Extince was een grondlegger, net als zijn helden op het doek, die inmiddels ook een dagje ouder zijn. Zie de lijnen in het gezicht van Grandmaster Caz, die de lyrics schreef voor Rapper's Delight, misschien wel het eerste mainstream rapnummer ooit.


'Hiphop kwam niet zomaar uit het niets', vertelt hij aan het begin van de film. 'Hiphop kwam van de muziek die we in de kast van onze ouders vonden, you know what I mean? Oude funk, soul, blues. Wij hebben artiesten als James Brown nieuw leven in geblazen. Hiphop invented nothing. But hiphop reinvented everything.'


Voor Extince is het omgekeerde waar. 'Ik kom uit de witte hood, begrijp je? In Oosterhout luisterde ik geen zwarte muziek voordat hiphop opkwam. Ik leerde hiphop kennen via vrienden en de radio. Door me te verdiepen in hiphop kwam ik uiteindelijk in aanraking met Afro-Amerikaanse muziekstijlen. Ik begreep pas later dat al die rapnummers gemaakt waren uit samples van oude funkplaten. Dat vond ik soms een teleurstelling. Dan bleek dat ze die beat gewoon hadden gejat. De kunst van het sampelen ben ik later juist gaan waarderen.


'Mijn grootste inspiratie was Michael Jackson. Zijn muziek ben ik altijd blijven luisteren. MJ is my boy.' Als even later Venice Beach in California in beeld komt: 'Daar was ik ook. Ik ging naar de begrafenis van Michael. Tenminste, ik kwam zo dichtbij als ik kon komen.'


Naast een reis van oost naar west en een rondgang langs hiphophelden, is de documentaire ook een handleiding voor aspirerende rappers. Eminem legt uit hoe hij puzzelt met woorden om alles te laten passen. Rakim vertelt hoe hij altijd begint te schrijven door zestien stippen - voor elke bar één - onder elkaar op een vel papier te zetten. Een rapverse heeft 16 bars, dus dan weet hij hoeveel regels hij nog moet.


'Als ik één tip mag meegeven aan beginnende rappers', zegt Big Daddy Kane, staand naast de metrolijn in The Bronx, 'dan zou het zijn: wees origineel. Als je een trend volgt, heb je een probleem. Trends komen en gaan. Als je je carrière baseert op een hippe beat en een pakkend refrein, dan maak je slechts je producer een ster.'


Extince knikt instemmend, voor hem is het gesneden koek. 'Maar ik moest het allemaal zelf ontdekken hè. Je moet je voorstellen dat je toen geen internet had. En al helemaal geen films zoals dit. MTV kwam ook pas later. Ik wist niet eens hoe mijn favoriete rappers eruit zagen. Ik kende ze alleen van stem. Daarom was ik ook fan van Melle Mel. Hem kon ik er altijd uitpikken.'


Toen Extince in 1984 begon met rappen, kon hij niet anders dan zijn helden nadoen. 'Ik was niet echt een fanatieke schoolganger, weet je, Engels sprak ik nauwelijks. De teksten rapte ik fonetisch mee, ik luisterde gewoon naar de klanken. Als een rapper 'Boom!' zei, dacht ik dat hij het over een boom had. Op een gegeven moment ging ik zelf teksten schrijven. Je pakt een regeltje van die ene rapper en dan weer van die andere. Zo gaat dat.'


Uiteindelijk was het Def P van Osdorp Posse die hem overhaalde in het Nederlands te gaan rappen. Als de film overgaat op een flitscollege in rapbattles en Eminem met zijn oude vijand in beeld komt, herinnert Extince hoe hij met Def P beef kreeg.


'Ik zou nooit beginnen met dissen, maar ik had met Spraakwater een grote hit en toen kwam Osdorp Posse met Braakwater. De tekst was een directe aanval op mij. Ze vonden me te commercieel. Als reactie maakte ik Kaal of kammen, wat weer een hit werd. Tja, je wordt meegesleept in zoiets.'


De machocultuur van hiphop kan leiden tot fatale ruzies, maar zorgt ook voor grappige taferelen. Bijna iedere rapper in de film verkondigt, gelijk aan Melle Mel, de enige echte pionier te zijn. En als een rapper niet de eerste was, dan was hij wel de beste.


'Het hoort er een beetje bij', zegt Extince. 'Rappers zijn altijd bezig hun eigen ego op te blazen. Dat is de stijl. Daardoor zul je altijd strijd hebben over wie de eerste, de beste of het minst commercieel was. Mij interesseert het niet wie de pioniers van de nederhop zijn. Uiteindelijk deden wij allemaal die gasten uit New York na.'


WIE IS WIE?

Ice T (1958)

werd geboren in New Jersey maar verhuisde op 8-jarige leeftijd naar Los Angeles en werd een van de grootste krachten achter de opkomst van West Coast-rap. Sinds de eeuwwisseling richt hij zich vooral op acteren. The Art of Rap is zijn regiedebuut.


Melle Mel (1961)

is een rapper van Grandmaster Flash and the Furious Five, een rapformatie uit The Bronx in New York. Hun bekendste hit is The Message uit 1982, met het refrein: It's like a jungle sometimes it makes me wonder how I keep from going under.


Big Daddy Kane (1968)

komt uit Brooklyn, New York. Hij is een van de invloedrijkste rappers ooit. Zijn techniek en souplesse worden door veel rappers, onder wie Eminem, geroemd. Zijn grootste hit is Ain't No Half Steppin.


Doug E. Fresh (1966)

uit New York wordt ook wel de Human Beatbox genoemd, vanwege zijn talent om beats te imiteren met zijn stem. De nummers The Show (waar de themetune van Inspector Gadget in zit) en La-Di-Da-Di (We like to party), beide samen met rapper Slick Rick, worden als de eerste hiphopklassiekers beschouwd.


Rakim (1968)

vormde met Erik B. een rapduo. Paid in full is hun bekendste nummer. Het gelijknamige album uit 1987 werd in 2006 tot beste hiphopalbum aller tijden uitgeroepen door MTV. Jazz zou een grote invloed gehad hebben op zijn soepele flow.


Run DMC

werd opgericht in 1981 en bestond uit Run Paul, DMC en Jam Master Jay. Door hun trainingspakken en gympen van Adidas werd hun stijl iconisch. Het was de eerste rapformatie met grote commerciële hits als King of Rock, Walk that way (met Aerosmith) en It's like that.


Dr. Dre (1965)

is een producer en rapper uit Compton, Californië. Hij zat samen met Eazy-E en Ice Cube in de gangstarapgroep NWA (Niggaz Wit Attitudes). Als producer maakte hij de muziek voor Tupac, Snoop Dogg, Eminem, 50 Cent en vele anderen. Met zijn albums The Chronic en 2001 won hij meerdere Grammy's. Inmiddels werkt hij al meer dan tien jaar aan zijn laatste album Detox.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden