Big Bob zaait angst op internet

De parlementsverkiezingen in Zimbabwe naderen, en de partij van president Robert Mugabe staat er niet best voor. Het bejaarde staatshoofd probeert daarom met een nieuwe wet de oppositie te intimideren door onder meer opstandige informatie op internet tijdig te onderscheppen....

ROBERT Mugabe mag met zijn 76 jaar de hoogstbejaarde potentaat in zuidelijk Afrika zijn, je kunt niet zeggen dat hij niet met zijn tijd meegaat. De president van het door economische crisis en politieke onrust geteisterde Zimbabwe heeft onlangs internet ontdekt als mogelijke bron van staatsgevaarlijke activiteit.

Het parlement van Zimbabwe, dat geheel wordt gedomineerd door Mugabes Zanu-partij, heeft vorige maand een nieuwe post- en telecommunicatiewet aangenomen, die de oude president de mogelijkheid geeft een almachtig gluurder te worden. De wet geeft de regering het recht om alle communicatie die het land in- en uitgaat, te controleren - van brieven en telefoontjes tot e-mail.

De president mag 'in het belang van de nationale veiligheid en de handhaving van wet en orde' volgens sectie 98.2 en sectie 103 van de PTC-wet ieder bericht lezen en onderscheppen, en internetproviders en telefoonmaatschappijen opdracht geven klanten af te snijden die de regering onwelgevallig zijn. Telecombedrijven die niet willen luisteren, hangt een boete van 200 duizend Zimbabwaanse dollar (ongeveer tienduizend gulden) en twee jaar cel boven het hoofd. Ook wordt het hun verboden bekend te maken of er wordt gegluurd.

De Zimbabwaanse internetgemeenschap - tien providers, vijftienduizend aansluitingen - is zeer bezorgd over de nieuwe wet. De lokale vereniging van providers, Zispa, is van plan naar de rechter te stappen om de nieuwe regelgeving aan te vechten. Het wachten is nog op het moment dat de president de wet ondertekent.

De grote vraag bij de providers is hoe de regering de controle van het internet technisch denkt aan te pakken. 'Wij weten het niet, en ik denk dat de autoriteiten er ook geen idee van hebben', zegt David Behr, directeur van provider Zimbabwe Online. Volgens hem zouden er op z'n minst grote, kostbare zoekmachines nodig zijn die het net en het e-mailverkeer afstruinen op zoek naar 'verdachte' trefwoorden.

Netgebruikers zouden een dergelijke controle echter kunnen ontduiken door software te gebruiken die hun berichten in onleesbare codetaal omzet. De providers zien de regering daarom voorlopig niet bij hen binnenkomen met het bevel ingewikkelde controle-apparatuur te installeren. Het regime heeft op het ogenblik wel andere dingen aan het hoofd.

Dit neemt niet weg dat de wet een nieuwe poging van de regering is haar critici te intimideren. De machthebbers in Harare, die zich geconfronteerd zien met een groeiend ongenoegen onder de bevolking over het wanbeleid van de Zanu-regering, hebben al eerder laten merken dat zij in dit opzicht weinig scrupules hebben.

Vorig jaar pakte de CIO, Mugabes geheime dienst, in de hoofdstad twee journalisten van een onafhankelijk blad op, die vervolgens werden gemarteld. De twee reporters hadden bericht dat er onvrede was in het leger in verband met de deelname aan de oorlog in Congo, en dat een aantal militairen zou zijn gearresteerd op verdenking van coupplannen.

Met het oog op de snel naderende parlementsverkiezingen, die tot een politieke aardverschuiving in Zimbabwe kunnen leiden - Mugabes Zanu heeft voor het eerst in twintig jaar een reële kans te verliezen - lijkt de president bereid alle trucs uit de kast te halen om de oppositie onder de duim te houden. Grote blanke boerderijen zijn de afgelopen weken bezet door oud-strijders, afgelopen weekeinde werd een vreedzame demonstratie van de oppositie in het centrum van Harare uiteengejaagd door knokploegen van de Zanu.

Dat internet in Zimbabwe een belangrijk kanaal biedt voor regeringsonvriendelijke communicatie staat buiten kijf. Veel blanke boeren en zwarte oppositiegroeperingen - vakbonden, de universiteit, kerken - gebruiken het net om elkaar op de hoogte te houden.

De aankondiging van de nieuwe wet heeft ook al effect gehad op internetgebruikers. 'Wilt u alstublieft GEEN ENKELE informatie, artikelen, meningen, klachten enz. naar ons sturen die OP WELKE MANIER DAN OOK betrekking hebben op politieke, economische, sociale of maatschappelijke vraagstukken in Zimbabwe', luidde de e-mail die de redactie van de Financial Gazette, de toonaangevende zakenkrant van Zimbabwe, onlangs ontving.

De angst is dus gezaaid, hoe onwaarschijnlijk het ook is dat Robert Mugabe erin zal slagen zijn project Big Bob is watching you tot uitvoering te brengen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.