'Biesbosch moet biezen terugkrijgen'

De Biesbosch, nationaal park op de grens van Brabant en Holland, groeit nog altijd. Binnenkort keert het tij er terug, dat het gebied in vele eeuwen heeft gevormd....

Een stel nijlganzen spettert in het water van Maltha, een polder midden in de Biesbosch. Tot voor kort werd er nog landbouw bedreven. Maar de polder is gedeeltelijk afgegraven en, zoals dat heet, teruggegeven aan de natuur.

'We hebben nesten gemaakt voor de visarend, maar voorlopig worden die slechts gebruikt door de nijlgans', zegt boswachter Dirk Feij, varend over de Ruigt. Nog even en de dijk tussen polder en vaarwater wordt doorgebroken. Dan gaat Maltha helemaal op in Nationaal Park De Biesbosch.

'Andere natuurgebieden zijn blij met een paar honderd hectare erbij. Wij groeien met maar liefst tweeduizend hectare', glundert Feij. Want behalve de Maltha-polder zijn enkele andere polders en ook het water van de Amer ingelijfd.

Dit najaar wordt het nieuwe beheer-en inrichtingsplan van de Biesbosch vastgesteld. Daarmee groeit het nationaal park formeel van 7100 naar 9000 hectare. En daar blijft het niet bij. Want ook een deel van de Noordwaard krijgt geulen en kreken. 'Het nationaal park is nog lang niet af', constateert voorzitter Jan Heijkoop van het Overlegorgaan Nationaal Park De Biesbosch.

De Biesbosch viert dit jaar zijn tienjarig bestaan als nationaal park. Het unieke zoetwatergetijdegebied heeft diverse bedreigingen het hoofd moeten bieden, zoals gasboringen en het plan voor een vierde spaarbekken. Actueel is de overlast van de waterscooters of jetski's, die door het natuurgebied scheuren alsof vogels en stilte er niet toe doen.

'Idioten zijn het', briest Feij, 'die bovendien moeilijk te pakken zijn. Als de waterpolitie een kwartier later arriveert, zijn de vogels al gevlogen.' En dan ligt er ook nog een 'onzalig' plan om het team van de waterpolitie maar helemaal op te heffen. 'Heel lastig allemaal', concludeert Heijkoop.

Anton van Haperen van Staatsbosbeheer betreurt het dat zo veel oorspronkelijke planten, zoals de spindotter en driekantige bies, nauwelijks nog voorkomen. Sinds de afsluiting van het Haringvliet in 1970 is de getijdewerking vrijwelverdwenen. 'Voor 1970 was het niveauverschil twee meter, nu nog maar twintig ertig centimeter', aldus Van Haperen.

Die verandering heeft de vegetatie eenzijdiger gemaakt. Langs de kant overheersen wilgenbossen en rietgorzen. De Biesbosch, ontstaan na de Sint Elizabethvloed van 1421, maakt zijn naam nauwelijks meer waar. 'Het wordt tijd dat de Biesbosch zijn biezen terugkrijgt', meent Van Haperen.

Aan die hartenwens wordt gewerkt. Het plan is om eerst de Haringvlietsluizen op een kier te zetten. Volgens de Zuid-Hollandse gedeputeerde Leen van der Sar kan dat 'kierbesluit' een opstapje zijn naar een forsere, maar nog meer omstreden maatregel: getemd tij. 'We beginnen met een kier. Dan kunnen we de effecten op natuur en waterniveau meten. We doen het stapje voor stapje.'

Maar herstel van de getijden in de Biesbosch heeft diverse neveneffecten. Voor het op een kier zetten van de sluizen is al 35 miljoen euro aan compenserende maatregelen nodig, onder meer voor de watervoorziening op de eilanden Goeree-Overflakkee en Voorne-Putten.

Het 'kierbesluit' heeft echter nauwelijks invloed op de getijdewerking in de Biesbosch. Wel krijgen de vissen meer ruimte en wordt dichtslibbing van de waterentegengegaan. De Biesbosch is van oudsher een plek waar rivieren zeewater elkaar ontmoeten.

Vroeger was het natuurgebied bezaaid met honderden hectaren aan biezenvelden, domein van de biezensnijders.

Staatsbosbeheer hoopt dat de zee weer een klein beetje meer invloed mag krijgen in het nationaal park. Van Haperen: 'Iedere centimeter die we aan getijde kunnen winnen, is meegenomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden