Bier zoekt vrouw

Het is een fenomeen, de West-Friese kermis, net zo populair als carnaval in het zuiden. De hele zomer is er een borrel van verbroedering, van Spanbroek tot Lutjebroek.

v16.00 uur

De dj pompt stevige housemuziek de tuin in van de familie Slagter. We zijn in het West-Friese dorpje Lutjebroek, met strak aangelegde tuintjes en waslijnen waaraan onderbroeken, sokken en handdoeken bungelen. Gedanst wordt er nog niet. De twintigers, voornamelijk mannen in spijkerbroeken met daaronder sneakers, een schakelketting om de nek en kort stekelhaar, zitten luid lachend en pratend in kringetjes op lege kratten Amstelbier of vormen groepjes bij statafels. Her en der zit een verdwaalde vader in een zwart Motör-headshirt tussen de vrienden van zijn zoon. Hij drinkt gezellig een biertje mee en is niet bang dat de begonia's in zijn tuin worden platgestampt. In de heg of sloot plassen mag ook, het is immers maar eens per jaar kermis.


Inderdaad, kermis. Geen botsauto's, Boosters en Heartbreakers zoals je die op de kermissen van grote steden ziet, op een Noord-Hollandse kermis staat hooguit een schiettent en een zweefmolen. Het zijn de kermisborrels waar het om draait, oftewel feesten die thuis, in de tuin of op het erf van een bloembollenbedrijf worden georganiseerd. Het is het moment waarop je de ouders van vrienden beschonken ziet. En zij jou. Een feest van verbroedering ook. De jongen van de lagere school die jou een 'skrale skroothoopskraper' (een schrale schroothoopschraper, red.) noemde, is eigenlijk best leuk opgedroogd.


Vrijwel elk Noord-Hollands dorp heeft zo'n jaarlijks, vierdaags festijn. Middelbare scholen gedogen het wanneer hun leerlingen hierdoor een dagje afwezig zijn. De voorbereidingen beginnen meestal al maanden van tevoren. Vriendengroepen bouwen auto's om waarmee ze door het dorp rijden en drukken shirts met niet al te hoogdravende teksten als 'bier zoekt vrouw' en 'degene zonder kermisshirt aan, zien we straks met zijn fiets te water gaan'.


Het kermiscomité van Lutjebroek begint al in januari met de voorbereidingen voor het volksfeest. Maandag is de belangrijkste dag, want dan is er een thema. Vorig jaar was dat Braziliaans carnaval, dit jaar gemaskerd bal en het thema voor volgend jaar is ook al bekend: roze maandag. Met nog twee dagen te gaan, worden deze zaterdag op smartphones al trots de in elkaar geknutselde outfits aan elkaar getoond.


'Wat carnaval voor het zuiden is, is de kermis voor ons', zeggen ze in Noord-Holland, wanneer wordt gevraagd de kermis uit te leggen. Toch is het met het imago van kermissen een stuk droeviger gesteld dan met dat van carnaval, festivals en Koninginnedagfeesten waar ook behoorlijk wordt gedronken. Media besteden veel aandacht aan het hoge alcohol- en drugsgebruik in West-Friesland en ook zou de kermis een broedplaats zijn voor vechtpartijen.


Het zijn deze berichten waardoor de kermisgangers nogal op hun hoede zijn wanneer een fotograaf en journalist hun feestje betreden. 'Wat schrijf je op?' vraagt de een. 'Ga je weer zo'n zuipverhaal schrijven?' vraagt een ander. 'Je ziet weleens gekkigheid, maar op een leuke manier', zegt Pé Slagter (22), een van de organisatoren van de Slagterborrel, om het vooroordeel over de knokpartijen weg te nemen. Met zwarte, sierlijke inktletters is het woord 'De Ruige' op zijn onderarm getatoeëerd. Het is een bijnaam die al jaren in de familie zit. Niet omdat zijn familie zo ruig is, maar omdat tussen de bloemkolen van zijn opa's bloemkoolbedrijf, waarvan hij nu mede-eigenaar is, nogal eens onkruid groeide. 'Die heeft zijn bloemkolen er ook ruig bijstaan', zeiden ze dan.


'Er wordt wel alcohol gedronken', zegt Pé's oom Nico Slagter (49) die later deze dag zelf ook een borrel geeft. 'Maar weinig sterke drank.' Hij is blij dat de kermis weer uit het slop is gehaald. 'Die werd een aantal jaar wat minder gevierd, maar 24 jaar geleden hebben we die nieuw leven ingeblazen.' Hij herinnert zich nog dat hij en zijn vrienden in 1988 iets ludieks wilden doen. Ze huurden een olifant in. Een plan dat op zaterdag ontstond en maandag geregeld moest zijn. 'Het beest kostte 4.000 gulden. We zijn langs kermisborrels gegaan om geld op te halen. Vrijwel iedereen legde 100 gulden in, zonder te weten waarvoor.'


Op een Noord-Hollandse kermis ga je doorgaans al om elf uur 's ochtends naar de plaatselijke kroeg of een voor de gelegenheid opgezette kermistent. In zo'n tent dans je de laatste kermisdag met een hand boven je plastic beker, om het drankje te beschermen tegen de condens die door de hitte in dikke druppels naar beneden valt. Het eerste bandje van de dag heet het 'eerste deuntje', ga je daarheen, dan ga je 'te deunen'.


Daarna hop je van kermisborrel naar kermisborrel. Iedereen kent wel iemand die een borrel organiseert en zo niet, dan is ook dat geen obstakel. Eenieder is welkom en drankjes hoeven niet te worden afgerekend. In plaats daarvan staat er bij de ingang van zo'n tuinfeest een pot waarin je vrijwillig geld kunt deponeren. 'Als je wilt betalen, betaal je. Wil je dat niet, ook geen probleem', zegt Koos Slagter (21), een van de andere organisatoren van de Slagterborrel. Een wc-pot doet hier dienst als verzamelplaats voor de bankbiljetten.


Er zijn zo'n honderdvijftig man op de borrel afgekomen, tachtig kratten bier hebben ze ingeslagen en ook zijn er wat dj's geregeld. Jonge broertjes en zusjes zijn ingezet om lege bakjes chips te vervangen door volle. Ongeveer 300 euro per persoon hebben de vier organisatoren in het feestje gestoken, maar meestal draaien ze quitte met de opbrengsten uit de pot. Mocht er wat meer in zitten, dan wordt dat uitgegeven tijdens de kermis, want het is een duur verzetje. 'Vier dagen feesten, kost al snel 700 euro', zegt Koen Slagter (21). 'Vorig jaar gingen we een avond aan de Smirnoff Ice', vertelt Pé. 'Toen heb ik in een avond 300 euro uitgegeven. Natuurlijk denk je dan op woensdag: God, dit was wel erg gek. Maar gezelligheid mag wat kosten.'


v18.30 uur

In snackbar Barrels, tegenover dorpscafé De Paus wordt al druk friet gebakken. Het avondmaal nuttig je hier. Op de vraag: 'Veel ingeslagen?' volgt er een langgerekte zucht van de geblondeerde vrouw achter de frituur. 'We zijn al twee dagen zakken snacks aan het sjouwen en patat aan het hakken. Tijdens de kermis maken we dagen van twintig uur.'


v20.00 uur

Na de borrel van de Slagters of het verorberen van een avondmaal, gaan de meesten door naar de kermisborrel van John Hauwert (22) en Marco Mazee (23). Het bier wordt hier koel gehouden in grote, blauwe koelboxen waarin normaal vissen liggen opgeslagen. Er staat een witte partytent in de tuin, daarachter een schuurtje waarin een dj-booth is gebouwd van bierkratjes. Groene laserstralen vullen de ruimte. Bij de wc is een briefje geplakt: 'Mannen graag achter in de sloot plassen'. 'Zo houden we het een beetje netjes', zegt Hauwert. Of het stel hierna nog naar De Paus gaan, weten ze nog niet. Morgenochtend moet er weer gevoetbald worden.


v21.30 uur

In dorpscafé De Paus komt het feest al lekker op stoom. De wand tussen twee zalen is weggehaald, waardoor er een grote ruimte is ontstaan. De kroonluchters die er normaliter hangen, zijn vervangen door discobollen. Witte crêpepapier hangt in slierten van het plafond naar beneden. Een coverband met een zangeres in een roze glitterbroek vertolkt meezingers als Do Wah Diddy Diddy en Paradise by the Dashboard Light.


De drie broers Nico (33), John (32) en René Kok (30) runnen de toko. Het zijn geboren en getogen Lutjebroekers. Toen De Paus dreigde te verdwijnen, besloten ze die over te nemen. 'We hadden nog weinig horeca-ervaring achter de bar, maar wel ervoor', zegt John. Tot tien uur 's avonds is er een kermisborrel in De Paus, dan kun je gratis drinken. Daarna kost je biertje 2 euro.


v23.00 uur

Op het drukste moment zijn er 1.400 mensen in het dorpscafé. Buiten ligt een 15-jarig meisje dat te veel heeft gedronken laveloos op de grond. Ze is omringd door ambulancepersoneel, dat al op de hoek klaarstond, 'voor het geval dat'. Binnen zit de sfeer ergoed in: er wordt hard meegezongen, de gekleurde discolampen flitsen hevig en de traytjes bier gaan van hand tot hand. Om 4 uur is het feest afgelopen - om de volgende ochtend om 10 uur weer te beginnen.


Voorpret


Reikhalzend kijken jongeren ernaar uit, de jaarlijkse kermis. Ouders geven hun kinderen een extraatje. Koen Slagter (21): 'We leven er echt naar toe. Hoe dichterbij het komt, hoe zenuwachtiger je wordt.' De Noord- Hollandse kermissen beginnen in mei en gaan de hele zomer door.


Deze zijn nog te bezoeken:


13 t/m 16 septemberde Rijp


15 t/m 18 septemberBlokker


15 t/m 17 septemberKolhorn


15 t/m 17 septemberMedemblik


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden