Bier schaarser dan cognac in stakend Caracas

Onverschrokken leidt president Chávez zijn land naar de afgrond, zo lijkt het. De Venezolaanse oppositie staakt al zeven weken, maar Chávez weet van geen wijken....

Er zijn mensen die op hun best zijn als ze in de hoek worden gedreven. Hugo Chávez, de president van Venezuela, lijkt zo iemand. Al meer dan zeven weken gaat Venezuela gebukt onder een algemene staking. Deze is uitgeroepen door een breed oppositiefront met als enig doel de omstreden Chávez tot vervroegd aftreden te dwingen. Maar de president heeft strijdlustig een verdieping van zijn revolutie aangekondigd.

'In een westerse democratie zou iedere president in een crisis als deze zijn afgetreden en verkiezingen hebben uitgeroepen', zegt Teodoro Petkoff, ex-minister en tegenwoordig hoofdredacteur van een kleine oppositiekrant. 'Maar Venezuela functioneert niet als een democratie.'

De staking grijpt diep in op het leven van de Venezolanen. Op de snelwegen van de hoofdstad Caracas, normaal een chaotische kluwen van files, is het nu alle dagen zondag.

Fabrieksterreinen zijn leeg. In de straten zijn de rolluiken van veel winkels naar beneden. Winkelcentra zijn afgesloten met hekken. Veel bedrijven zijn dicht of werken op halve kracht. Multinationals hebben hun personeel al teruggehaald of kondigen hun vertrek uit het land aan, zoals Microsoft deze week.

In de hal van het kinderziekenhuis in het centrum van Caracas staan kisten. Het betreft medische apparatuur die weken geleden arriveerde en niet wordt uitgepakt: ook de ziekenhuizen staken. Net als in de meeste ziekenhuizen functioneert ook hier slechts de eerste hulp. En bellen hoef je niet te proberen. De telefooncentrale van het kinderziekenhuis ging kapot en geld voor de reparatie noch onderdelen zijn er meer.

In een korte tijd is het olieland, waar bezit van een telefoon of een auto bijna net zo gewoon is als dat van een koelkast, een schaarste-economie geworden. Basisproducten als rijst, suiker of maïsmeel zijn moeilijk te krijgen. Frisdrank hebben de Venezolanen in geen weken gezien. Bier? Het is exclusiever dan cognac geworden.

Wie wil tanken moet een dag in de rij wachten. Want naar schatting dertigduizend werknemers van het staatsoliebedrijf PVDSA zijn in staking. Door de staking van de kolos PVDSA is op de wereldmarkt de prijs van olie gestegen en zit de Venezolaanse staat, die voor 50 procent op olie teert, krap bij kas. De meer dan driehonderd gemeenten, afhankelijk van de centrale overheid voor hun inkomsten, hebben hun ambtenaren deze maand zonder geld naar huis laten gaan.

De oppositie wil Chávez weg hebben onder meer omdat hij de economie van het land heeft geruïneerd. Maar vergeleken bij het economisch megadrama dat zich nu ontrolt, zijn de 8 procent krimp van afgelopen jaar een vingeroefening geweest. Als de staking doorzet houdt men rekening met 20 tot 40 procent krimp in 2003, een score die slechts door landen in oorlog wordt gehaald.

Voor de banken, die slechts enkele uren per dag open zijn, staan kilometers lange rijen van mensen die zo lang het nog kan zoveel mogelijk van hun bezit in dollars willen omzetten. De centrale bank schorste deze week voor het eerst de dollarveilingen en de Venezolaanse bolívar is in drie weken 24 procent in waarde gedaald.

De Venezolanen vragen zich bezorgd af of hun land het gaat redden, maar hun president overleefde de staking tot nog toe. Chávez heeft de meerderheid van stemmen in het parlement en domineert alle cruciale overheidsorganen, zoals het Hooggerechtshof of de kiesraad. Bovendien kan hij rekenen op de strijdkrachten waar zijn vertrouwelingen de cruciale plekken bezetten.

Chávez, een voormalige parachutecommandant, beschikt over een groot overlevingsinstinct. Veel deskundigen, inclusief de organisatoren van de staking, hadden gedacht dat de president na twee weken staking bakzeil zou halen, maar Chávez heeft zich er weer uit gevochten.

Hij gebruikt de staking om zijn greep te verstevigen. De politie van Caracas, die tegen hem is, heeft hij twee weken geleden door het leger laten ontwapenen. Vorige week liet hij het leger een inval doen bij drie bottelarijen 'opdat het volk frisdrank heeft'. Deze week zegde hij de hem onwelgevallige televisiezenders de wacht aan. Hij heeft vijftienhonderd werknemers, meest leiddinggevenden, van PVDSA ontslagen en zijn eigen mensen er voor in de plaats gezet. Hij heeft de armen opgeroepen scholen die staken over te nemen en stakende onderwijzers met ontslag gedreigd. Gelijk president Mugabe van Zimbabwe heeft hij de armen ook gesuggereerd landerijen te bezetten.

Wat is het geheim van de zelf benoemde revolutionair? Behalve de steun van de militairen en de gecoöpteerde controle-organen heeft Chávez een aanhang. Circa 30 procent van de kiezers gelooft in hem en zijn revolutie voor de armen.

Ook heeft hij het voordeel van een verdeelde oppositie, die geen leider heeft. Maar zijn belangrijkste wapen is, menen veel deskundigen, dat het hem niets kan schelen als Venezuela naar de verdoemenis gaat. 'Het past in zijn overlevingsstrategie. Hij wil dat de bedrijven failliet gaan. Het Venezolaanse bedrijfsleven ziet hij als de grooste vijand van zijn revolutie', zegt socioloog Roberto Briceno Leon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden