Bieden Big Data helpende hand?

De Franse econoom Thomas Piketty heeft ook hier de alarmbellen doen afgaan. Zijn boek Capital in the Twenty-First Century verscheen al in augustus 2013, maar toen bleef het nog muisstil. Dat zou te maken kunnen hebben met het feit dat in the global economy tegenwoordig vrijwel niemand iets in het Frans kan lezen. Mogelijk hadden economen het vorige zomer nog te druk met ruziën over keynesiaanse stimulering in plaats van ongelijkheid. Daarnaast schreef hij iets wat iedereen eigenlijk al wist: 'de rijken worden steeds rijker'. Ondanks de crisis groeit het vermogen van de rijkste 1 procent en daalt of stagneert dat van de overige 99 procent.


Over het empirische onderzoek van de nieuwe Karl Marx is er niets dan lof. In de wereldgeschiedenis is alleen in de dertig jaar na de Tweede Wereldoorlog gepoogd nivellering van inkomens te bereiken. Toen werden topinkomens belast met een tarief van 72 procent hier tot 91 in de VS en zelfs 98 in Groot-Brittannië. Inmiddels zijn die cijfers gedaald tot 52 procent in Nederland, 33 in de VS en 45 in Groot-Brittannië. Dat geldt dan voor de hoogste schijf bij inkomen uit werk. Als de verdiensten op vermogen worden meegeteld (rentes, dividenden en dergelijke) is de effectieve druk voor de grootverdieners veel minder: 20 procent voor inkomens boven de 2 ton en 16 procent voor de 0,01 allerrijksten in de VS, die relatief veel inkomen uit vermogen hebben.


Hoewel revolutie en barricade echte Franse woorden zijn, roept Piketty niet op tot actie. Hij is econoom, geen politicus. En hogere belastingen zouden leiden tot kapitaalvlucht. Nu flitskapitaal in een nanoseconde van Vuurland via Nova Zembla op een offshorebank in Bermuda kan worden gezet, moet eerst worden afgewacht tot 193 VN-landen plus het loslopende wild, waaronder veel belastingparadijzen, het een keer eens worden over een mondiaal tarief. Dat lijkt een illusie. Maar waar een wil is, is een wet. Sommige landen kennen al een vermogenswinstbelasting die alleen wordt geheven als vermogensbestanddelen met winst worden vervreemd. In een tijd dat winst een even vies woord was als bonus nu, bedacht Wim Duisenberg een vermogensaanwasbelasting waarbij de waardestijging van het huis of de koersstijging van aandelen altijd wordt belast. De tarieven in box 1 kunnen worden verlaagd, terwijl die in box 2 en box 3 worden verhoogd.


Helemaal machteloos is de fiscus niet meer. De rentereseignering functioneert zo goed dat veel spaarders geld terughalen uit belastingparadijzen als Zwitserland. Ook de rijkste 0,1 procent kan worden verplicht belasting te betalen in het land van domicilie. Als de NSA iedere beweging van de mens kan volgen, moet iemand zijn te pakken die fiscaal huist op een Kaaiman-eiland maar feitelijk hier in een grachtenpand woont.


Big Data zijn een grote bedreiging voor de privacy, maar kunnen helpen bij het creëren van een eerlijke samenleving.


Marx zou ervan gedroomd hebben.


Reageren?


p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden