Nieuws

Biden wil tóch onderzoek naar Chinees coronalab-theorie

Vooraanstaande wetenschappers slaan erover aan het twijfelen en de Amerikaanse president Joe Biden wil er een nieuw onderzoek naar: de omstreden theorie dat covid-19 uit een Chinees laboratorium is ontsnapt duikt weer op, maar dan in een genuanceerd jasje.

Eerder noemde Biden het door Trump geïnitieerde onderzoek naar de 'laboratorium-theorie' nog een ‘verspilling van mankracht en middelen’.  Beeld European Press Agency (EPA)
Eerder noemde Biden het door Trump geïnitieerde onderzoek naar de 'laboratorium-theorie' nog een ‘verspilling van mankracht en middelen’.Beeld European Press Agency (EPA)

Griep bij medewerkers van het Wuhan Virologisch Instituut (WIV) heeft speculaties over de mogelijkheid dat covid-19 uit een laboratorium is ontsnapt, nieuw leven ingeblazen. Vlak voor een vergadering van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) deze week, over de volgende stap in het moeizaam verlopend onderzoek naar de oorsprong van het coronavirus, meldde de Amerikaanse krant The Wall Street Journal op gezag van de Amerikaanse inlichtingendienst, dat drie zieke werknemers van het WIV in november 2019 naar het ziekenhuis moesten.

Op zich niets bijzonders, zeker niet in het griepseizoen. Het Chinese zorgsysteem heeft geen huisartsen, dus gaan zieke Chinezen naar een ziekenhuis. Saillant is de timing: een maand later werd bekend dat in Wuhan een nieuw virus heerste, dat leek op griep, maar dodelijk kon eindigen.

Het WIV zei in juli 2020 bij geen enkele medewerker antistoffen tegen covid-19 te hebben aangetroffen. Maar tientallen vooraanstaande internationale wetenschappers eisen dat het WIV en de gezondheidsdienst van Wuhan, die beiden coronavirussen bestuderen, hun data openbaar maken. De laatste weken hebben verschillende onderzoekers daartoe opgeroepen, onder meer in wetenschappelijke publicaties. Kopstukken zoals de corona-adviseur van het Witte Huis Anthony Fauci of WHO-baas Tedros Adhanom Ghebreyesus – die zich vorig jaar tegen de laboratorium-theorie uitspraken – sluiten nu niet meer uit dat het virus uit een laboratorium is ontsnapt.

Feiten, halve waarheden, speculatie en racisme

Deze ommezwaai komt mede door de impasse in het onderzoek naar de oorsprong van het virus, anderhalf jaar na het begin van de pandemie die al 3,5 miljoen levens heeft gekost. Ook bij de Amerikaanse inlichtingendienst heerst intense verdeeldheid over de verschillende scenario’s, waarbij slechts zeker is dat niemand iets zeker weet. Direct nadat president Biden woensdag zijn inlichtingendiensten opnieuw de oorsprong van covid-19 liet onderzoeken, inclusief laboratorium-theorie, meldde de Amerikaanse televisiezender CNN dat Biden het door zijn voorganger ingezette onderzoek naar de theorie als ‘verspilling van mankracht en middelen’ recent had stopgezet.

Met de draai van Biden liggen alle hypotheses op tafel, ook de favoriet van complotdenkers en China-hatende Republikeinen. Ditmaal een mildere versie, namelijk dat het virus door een ongelukje of gebrekkige veiligheidsmaatregelen naar buiten is gekomen. Die nuance raakte vorig jaar ondergesneeuwd door kwaadaardige scenario’s over Chinese wetenschappers die vleermuizenvirussen om zouden bouwen tot biologische wapens.

De mengelmoes van feiten, halve waarheden en speculatie werd overgoten met zoveel racisme tegen Chinezen, dat wetenschappers liever openlijk afstand van de hele laboratorium-theorie namen, door te stellen dat de meest aannemelijke verklaring een natuurlijke oorsprong is. Dan springt een coronavirus van een dierlijke gastheer, eventueel via een ‘tussendier’, op de mens over.

De laboratorium-theorie werd het domein van complotdenkers, extreemrechtse opiniemakers en anti-Chinese Republikeinen, terwijl China en de VS elkaar met ronkende complottheorieën verbaal te lijf gingen. Nu Donald Trump en consorten uit het Witte Huis zijn verdwenen, wordt de roep om onderzoek naar de twee laboratoria in Wuhan die verschillende soorten coronavirussen in huis hebben, luider. Chinese wetenschappers wezen immers in februari 2020 al op de mogelijkheid dat daar een virus kan zijn vrijgekomen. Dat de veiligheid van de laboratoria te wensen overliet, was al in 2018 bekend.

Chinese politieke curatele

Die transparantie is echter een gepasseerd station. China is erop gebeten het verhaal over de pandemie in eigen hand te houden. Niet alleen staat de Chinese wetenschap onder politieke curatele – onderzoek over het virus mag slechts na toestemming van de communistische partij worden gepubliceerd – ook mocht een team wetenschappers dat namens de WHO onderzoek deed pas na lang dralen naar China. Daar moesten ze het doen met de analyse van de data van hun Chinese collega’s.

Daar was al stevige internationale kritiek op en nu neemt de druk op Beijing opnieuw toe. China werkt alleen mee aan onderzoek dat niet in China plaatsvindt, want Beijing vindt dat het zijn plicht heeft gedaan. Een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de WHO eerst maar eens een aantal Amerikaanse laboratoria moet doorlichten op coronavirussen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden