Nieuws

Biden dreigt Poetin met harde maatregelen als Rusland Oekraïne aanvalt

In het meest beladen gesprek dat de Amerikaanse president Joe Biden sinds zijn aantreden voerde met een andere wereldleider, heeft hij zijn Russische collega Vladimir Poetin gewaarschuwd voor ‘harde economische en andere maatregelen’ als Rusland een militair conflict in Oekraïne veroorzaakt.

Jarl van der Ploeg
De Russische president Vladimir Poetin in Sotchi aan de Zwarte Zee en zijn Amerikaanse ambtsgenoot Joe Biden  – op beeldscherm – tijdens hun videogesprek over onder meer Oekraïne.  Beeld AFP
De Russische president Vladimir Poetin in Sotchi aan de Zwarte Zee en zijn Amerikaanse ambtsgenoot Joe Biden – op beeldscherm – tijdens hun videogesprek over onder meer Oekraïne.Beeld AFP

Tijdens hun videogesprek van dinsdagavond stonden meerdere onderwerpen op het programma – van ransomware tot de situatie in Iran – maar de voornaamste reden dat de twee wereldleiders elkaar spraken had overduidelijk te maken met een heel specifiek punt van zorg: de Russische troepenopbouw aan de grens met Oekraïne. Omdat de Russen al zo’n 100 duizend militairen naar de grens met Oekraïne hebben gestuurd, zei de Oekraïense minister van Defensie afgelopen vrijdag dat er mogelijk voor eind januari al een aanval wordt gepland.

Biden vroeg Poetin via diplomatieke middelen de spanning te verminderen. Volgens het Witte Huis zou Poetin daartoe bereid zijn. De woordvoerder van Poetin zei na het gesprek dat ‘iedereen zijn hoofd koel moet houden’.

Voorafgaand aan het videogesprek zei Biden al dat hij bezig was met een aantal initiatieven ‘die volgens mij zeer uitgebreid en belangrijk zijn, en die het Poetin heel, heel moeilijk zullen maken om te doen wat mensen denken dat hij gaat doen’. Dinsdagavond zei ook voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie dat ook de EU klaar is Rusland ‘stevig’ te straffen als het Oekraïne of andere buren van de EU blijft ondermijnen.

Internationaal betalingsverkeer

Daarbij valt te denken aan financiële sancties tegen zowel een aantal Russische banken als een reeks vertrouwelingen van Poetin, maar volgens CNN zou Biden ook bereid zijn Rusland uit te sluiten uit het internationale Swift-systeem, dat het internationale betalingsverkeer tussen banken regelt. Iran was in 2012 het enige land dat een soortgelijke sanctie kreeg opgelegd, toen vanwege de omstreden nucleaire en raketprogramma’s aldaar.

Nadat Rusland in 2014 het schiereiland de Krim annexeerde, riepen nabij de Oekraïense steden Donetsk en Loehansk verschillende separatisten eigen republiekjes uit. Die separatisten worden militair door Rusland gesteund en ambiëren bovendien aansluiting bij Rusland. Hoewel in 2015 een wapenstilstand werd gesloten met de separatisten, bleven de geweldsgolven zich sindsdien voordoen als eb en vloed: soms namen de beschietingen een tijd lang af, dan laaiden ze weer volledig op.

Toch liepen de spanningen sinds 2015 nooit zo hoog op als nu. Vrijdag schreef The Washington Post dat Amerikaanse inlichtingendiensten er serieus rekening mee houden dat de Russen Oekraïne begin volgend jaar binnenvallen. Naast de naar schatting 94 duizend Russische soldaten die nu al aan de grens staan gestationeerd, zou het op korte termijn mogelijk zijn dat aantal op te schalen tot 175 duizend militairen.

Poetin ontkent overigens de agressor te zijn en legt de schuld voor een mogelijke escalatie vooral bij het Westen. Het zijn volgens hem vooral de Amerikanen die de spanningen onnodig opdrijven door wapens te blijven leveren aan de 125 duizend Oekraïense militairen die inmiddels ook bij de grens zijn gestationeerd.

Navo-infrastructuur

Toen Sergej Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken, vorige week zijn Amerikaanse ambtsgenoot Antony Blinken ontmoette, zei hij dan ook onomwonden dat ‘het nachtmerriescenario’ dichterbij komt doordat ‘de militaire infrastructuur van de Navo de Russische grenzen nadert’.

De meermaals uitgesproken wens van Oekraïne om lid te worden van de westerse Navo is al lange tijd een doorn in het oog van Poetin. Het liefst wil hij juridische garanties dat Oekraïne nooit lid zal worden. Sterker nog: volgens de meeste internationale analisten is dat de werkelijke reden voor de Russische troepenopbouw aan de grens – niet het voeren van een dure oorlog, maar het opvoeren van de druk om die garanties te bewerkstelligen. Als Oekraïne lid zou worden van de Navo zou dat volgens de Russen de hele machtsbalans in de regio verstoren.

Er liggen overigens geen concrete plannen voor toetreding van Oekraïne tot de Navo. Desalniettemin lieten Biden en andere westerse leiders voorafgaand aan het videogesprek weten nooit zulke garanties te geven, omdat Rusland niets te zeggen heeft over potentiële plannen van de Navo met soevereine staten als Oekraïne.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden