Bibliothèque is virtueel en ouderwets

Wie de oude studiezaal van de Bibliothèque nationale de France heeft gekend in de Rue de Richelieu zal even moeten slikken als hij naar de nieuwe huisvesting aan de Seine loopt....

MARTIN SOMMER

Van onze correspondent

Martin Sommer

PARIJS

De nationale bibliotheek is definitief verhuisd naar het nieuwe complex dat François Mitterrand liet optrekken in het dertiende arrondissement, flink uit de route. Het openbare gedeelte was vorig jaar al opengesteld, nu heeft ook de onderzoeksbibliotheek z'n deuren geopend en is het laatste 'grote werk' van wijlen de president helemaal af.

Het complex is alleen in superlatieven te beschrijven. Vier kantoortorens staan in de vorm van open boeken aan de boorden van de Seine, verbonden door immense leeszalen. Middenin ligt de binnentuin waar volwassen dennen zacht ruisen. Acht miljard franc kostte het geval, 2,5 miljard gulden. De grootste boekenverhuizing uit de geschiedenis is zojuist afgerond, die begon met zeventig kilometer banden die in 1996 uit Versailles kwamen, en eindigde met 130 strekkende kilometer uit de Rue de Richelieu.

Mitterrand had het ontwerp van Dominique Perrault zelf gekozen uit twintig ontwerpen. Volgens toenmalig staatssecretaris van 'grands travaux' Emile Biasini was dat omdat de jonge architect de president enkele woorden influisterde 'die hem recht in het hart raakten; klooster, tuin, woud'. De president zocht zelf de kleur van de vaste vloerbedekking uit.

Wie de bibliotheek wil binnengaan, moet eerst een piramide van hardhout beklimmen, om daarna per roltrap in de binnentuin af te dalen. Een ontvangsthal met, het moet gezegd, stemmig donkerrood tapijt, wacht de bezoeker. Daarna begint een curieuze bedevaart langs negentiende-eeuwse en virtuele instanties om uiteindelijk met een boek in de hand in de studiezaal te kunnen belanden.

De bedenker van de bibliotheek was alleskunner Jacques Attali, nog bekend van het dure marmer van de Oosteuropabank in Londen en de omstreden publicatie Verbatim van de tafelgesprekken van z'n baas Mitterrand. Attali had een 'volstrekt nieuwe bibliotheek' in gedachten. Het hele bestand zou on-line bereikbaar zijn, alle boeken en manuscripten gedigitaliseerd, zodat de gebruiker met z'n pc van huis uit de hele voorraad zou kunnen bereiken. Waarmee in wezen de hele BNF, de 2850 medewerkers incluis, zichzelf overbodig zou maken.

Zover is het nog niet. Frankrijk houdt immers evenveel van ouderwetse bureaucratie als van hightech, zodat elke onderzoeker in spe eerst een 'intake-gesprek' moet voeren met een bibliothecaris, alvorens tot het walhalla te worden toegelaten. Het onderzoek van ondergetekende sneuvelde al snel toen hij nummertje 116 trok, waar de controlerend bibliothecaris bezig was met het verhoor van nummer tachtig. 'De reden daarvoor', zegt de persattaché, 'is dat deze bibliotheek fungeert als laatste redmiddel. Er wordt dus gecontroleerd of het gezochte nergens anders te vinden is. Anders worden we overspoeld.'

Als het gelukt is de intake-cerberussen te overtuigen, koopt u met een digitale kaart een plaats in de leeszaal. Twee dagen voor 30 franc, twee weken voor 200 franc, jaarkaart 300 franc. Die kaart stopt u in een van de overal opgestelde pc's, waarmee de plaats wordt gereserveerd. Vervolgens loopt u naar de zaal, waar u alweer computergewijs uw boek of manuscript opvraagt.

Er loopt een digitaliseringsproject waardoor nu al 87 duizend documenten en 130 duizend afbeeldingen via internet zijn te bekijken (www.bnf.fr). Niet de hele collectie hoeft op afstand toegankelijk te zijn; veruit het grootste deel wordt zelden geraadpleegd. Daar hoort uiteraard niet genealogie bij, alles wat daarmee te maken heeft, wordt zo snel mogelijk op internet gezet. Elke bibliothecaris, virtueel of niet, heeft de pest aan stamboomzoekers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden