Bibliotheken van Kees Fens en Michaël Zeeman onder de hamer

amsterdam Wat hadden Fens en Zeeman thuis in de kast staan? Echte werk- en leesbibliotheken...

Bubb Kuyper, van het gelijknamige veilinghuis voor boeken en manuscripten in Haarlem, en Arne Steenkamp van het boekveilingen-antiquariaat Burgersdijk & Niermans in Leiden, gebruiken exact dezelfde benamingen. Toevalligerwijs komen delen van de privébibliotheken van zowel de Volkskrant-literatuurcriticus Kees Fens (1929-2008) als van diens collega Michaël Zeeman (1958-2009) binnenkort onder de hamer.

Verstokte en erudiete lezers waren beiden, snelle schrijvers ook. Ze gebruikten boeken voor hun werk. Er klinkt haast een lichte teleurstelling door in de karakterisering van Kuyper en Steenkamp. Fens en Zeeman waren geen types die duizenden euro’s spaarden om een bibliofiel bundeltje of exclusieve druk te bemachtigen. Ze bespraken boeken voor de Volkskrant, en ze lazen er nog veel méér, maar dat wil niet zeggen dat ze gedreven verzamelaars waren. Werk- en leesbibliotheken hadden ze dus; leefbibliotheken is misschien nog een geschikter term.

In Haarlem zullen op 19 mei zo’n duizend boeken uit de kasten van Fens worden geveild – met name Nederlandse en vertaalde literatuur. Uit de catalogus van Bubb Kuyper is niet precies af te leiden wat bij Fens vandaan komt en wat bij Reinold Kuipers (1914-2005), de oud-uitgever van Querido, wiens bezit tegelijkertijd wordt geveild. Maar Jan Elburgs werk was zeker van Fens, waarschijnlijk ook de biografieën van Gezelle, Busken Huet en Van Deyssel, en het lijdt geen enkele twijfel dat de studie Bloed (1968) van hematoloog en dichter Leo Vroman uit huize Fens komt. Het bewijs staat in handschrift op de titelpagina. ‘Kees Fens. Spoed’ – hetgeen niet wijst op een medische noodzaak, maar op de haast die de boekenredactie van de Volkskrant had met het thuisbezorgen van deze titel bij de criticus en latere hoogleraar.

Bijna twee jaar na zijn dood is Kees Fens nog lang niet vergeten. Onlangs verscheen een keuze uit zijn kritieken uit de jaren 1969-1977 (De hemel is naar beneden gekomen, uitgeverij Meulenhoff), die binnen enkele weken al herdrukt moest worden.

Voorafgaand aan de Fens-veiling zal op 11 en 12 mei in Leiden de bibliotheek van Michaël Zeeman worden geveild. ‘Dat moet in tweeën,’ zegt Arne Steenkamp van Burgersdijk & Niermans, ‘want het is zoveel. Bijna veertigduizend boeken zijn uit Zeemans huis in Rome hierheen vervoerd, in drie vrachtwagens. Hij behandelde zijn boeken met grote zorg. Je kunt soms niet eens zien dat hij ze gelezen heeft. En er zaten vaak nog plakkertjes op: ‘Iets voor Zeeman?’

Zijn belangstelling was enorm. In mei veilen we zijn collectie Geschiedenis, Filosofie en Muziek, en op 16 en 17 november zal het gedeelte Literatuur en Kunst volgen.’ Uit Zeemans verzameling komen onder andere: boeken over de geschiedenis van Rome, Het mysterie van de verdwenen bordelen, The Oxford Companion to Food, de geschiedenis van de pasta, Nieuwentyts Het regt gebruik der werelt beschouwingen, ter overtuiginge van ongodisten en ongelovigen aangetoont (1759), en De staats- en koerantentolk, of woordenboek der geleerden en ongeleerden (1732).

Hoe weten we zeker dat die boeken uit Zeemans bezit komen? Steenkamp: ‘De grote man had een minuscuul handschrift. Je moet er een loupe bij nemen om zijn signatuur te kunnen lezen.’ Zeemans eigen bibliografie wordt na zijn dood nog uitgebreid: in september verschijnt bij De Bezige Bij een ruime keuze uit zijn essays en kritieken uit de Volkskrant, onder de titel Aan mijn voormalige vaderland. Van zijn imponerende werk- en leesbibliotheek is tegen die tijd reeds de helft overgegaan in andere handen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden