Reportage

'Bibi' moet weg, vinden links én rechts

Zelden was het protest tegen de Israëlische premier Netanyahu zo breed. Niet alleen vredesactivisten, ook oud-generaals ageerden zaterdagavond tegen zijn 'gebrek aan visie'.

Zo'n 50 duizend demonstranten hebben zich verzameld op het Rabinplein in Tel Aviv, waar ze protesteren tegen het beleid van Benjamin 'Bibi' Netanyahu Beeld reuters

Wat de bonte menigte op het Rabinplein verenigt, is de stellige opvatting: Benjamin 'Bibi' Netanyahu moet weg. Zo'n zeventigduizend mensen, van oud-generaals tot jongeren die geen baan of betaalbaar huis kunnen vinden, lopen zaterdag te hoop tegen wat ze zien als het falende beleid van de premier. Het waren zes slechte jaren voor Israël.

'Israël wil verandering' is het thema van de demonstratie, zaterdagavond. Die verandering moet er komen nadat op 17 maart de Israëli's naar de stembus gaan.

Het is niet alleen de omvang van de demonstratie die verbazing wekt, maar ook de diversiteit van de deelnemers. De organisatie ligt in handen van vredesactivisten, die demonstreren wel gewend zijn. Ook de groene ballonnen van Meretz, een soort GroenLinks, zijn voorspelbaar.

'Vanwege Netanyahu wordt Israël gehaat'

Edn Werner (62), oud-lerares

'Het was geweldig in Israël. Er heerste optimisme. Ik ben hier geboren en opgegroeid, heb mijn kinderen opgevoed. Maar ik zie hier geen toekomst voor hen. Jonge mensen gaan het leger in, dienen hun land. Dat land doet daarna niets voor hen. Velen kunnen geen betaalbaar huis vinden. Ze moeten noodgedwongen bij hun ouders blijven wonen. Hoger onderwijs is extreem duur. Een vriend van mijn zoon zag geen andere keuze dan het land verlaten. En hij is de enige niet. Onder Netanyahu is Israël ook een land geworden dat in de hele wereld gehaat wordt. Het is een verloren land.'

Maar dat twee oud-generaals tijdens een massamanifestatie fel van leer trekken tegen 'hun' premier, is uitzonderlijk. De Israëlische media besteden vooral aandacht aan de toespraak van Meir Dagan, voormalig chef van de geheime dienst Mossad. Wat hij zegt, liegt er niet om. 'Israël wordt omringd door vijanden. Daar ben ik niet bang voor. Ik ben bang voor het leiderschap van ons land. Voor het gebrek aan visie en richting. Voor aarzeling en stagnatie.' Door gebrekkig leiderschap, beëindigt Dagan zijn betoog, 'beleeft Israël de ergste crisis die het ooit heeft meegemaakt.' Dagan, aanvankelijk onthaald op enig boegeroep, krijgt een daverend applaus.

Zo ook Amiram Levine, ooit tweede man van de Mossad en oud- commandant van de Israëlische troepen in het noorden van het land. 'We gaan een ramp tegemoet', houdt hij de demonstranten voor. Het Israëlische leger, hoe machtig ook, is niet eeuwig in staat de bezetting van Palestijns gebied vol te houden. Onderdrukking 'is een recept voor mislukking.'

'Wij, linkse mensen, zijn het zat'

Dan Lev (31), musicus

'We zijn jarenlang stil geweest. Wij, linkse mensen. Omdat we niet verwachtten dat er iets veranderen kan. Maar we zijn het zat. Ik ben sinds een maand de vader van een prachtige dochter. Ik woon bij mijn ouders. Daar ben ik blij mee, veel van mijn vrienden hebben die kans niet. Netanyahu heeft de economie om zeep geholpen. De verschillen tussen rijk en arm zijn enorm gegroeid. En hij heeft geen enkele belangstelling voor vrede met de Palestijnen. Laatst zag ik in Amsterdam hoe ontspannen het leven kan zijn. Zonder angst. Hier denk ik: hebben we morgen nog een land?'

Demonstranten roepen om het vertrek van Benjamin Netanyahu. Beeld reuters

De toespraak die het meeste indruk maakt, is evenwel die van Michal Kesten-Keidar. Zij is de weduwe van een officier die tijdens het zomeroffensief van vorig jaar in de Gazastrook om het leven kwam. Michal had zichzelf bij de organisatoren van de demonstratie gemeld. 'Ik kan niet langer aan de zijlijn staan, ik verloor de liefde van mijn leven'.

Ze richt zich, over de hoofden van het publiek heen, tot de verguisde politieke leiding: 'Doe alles wat je kunt om een volgende oorlog te voorkomen. Er is een verkiezingscampagne gaande waarin niemand spreekt over het bloed dat vorige zomer is vergoten.' Het is stil op het plein, mensen buigen hun hoofd, er vloeien tranen. Nog steeds sprekend tot de afwezige politici zegt de weduwe: 'Ik vraag het jullie in het belang van onze kinderen. We verdienen hoop, een beter leven.

Daags na de demonstratie, die waardig en zonder incidenten verloopt, slaat het Netanyahukamp terug. Woordvoerders van de Likudpartij spreken over een bijeenkomst die met 'miljoenen dollars' vanuit het buitenland gesponsord werd. Ze zetten generaal b.d. Dagan neer als een rancuneuze man die langer op zijn post als Mossadchef had willen blijven.

Over de toespraak van oorlogsweduwe Michal zwijgen de zegslieden wijselijk.

'Iedereen moet gelijk zijn, ook Arabieren'

Tirtsah Michaelson-Wijsenbeek (71), psychotherapeute

'In 1950 ben ik uit Nederland naar Israël gekomen. Mijn ouders waren overtuigde zionisten. Ik woonde als kind aan dit plein. Nu sta ik hier omdat ik heel erg tegen Bibi ben. Hij moet weg. Dat is punt een. Ten tweede: gelijkheid voor iedereen in dit land. Dus ook voor de Arabische inwoners, die zich niet thuis voelen. En we moeten praten met de Arabieren buiten het land. Tenslotte: de economische crisis bestrijden. Ik draag een sticker van de Zionistische Unie. 'Verantwoord leiderschap'. De leider, Isaac Herzog, was een goede minister. Ik hoop dat hij kans krijgt een goede premier te zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.