'Bezwijkt dit puberkabinet aan innerlijke tegenstrijdigheid?'

Concentratieproblemen zijn typisch voor de puberteit, maar ook het kabinet heeft er last van. Na een jaar regeren is het puberkabinet-Rutte-0 nu al aan het eind van zijn geestelijk Latijn. Dat constateert Thomas von der Dunk.

© ANP. Premier Mark Rutte.

Wordt het kabinet straks zelf het eerste slachtoffer van de zich in nationale souvereiniteitsoverdracht vertalende Brusselse begrotingsdiscipline die volgens Rutte uiteraard alleen voor alle andere landen was bedoeld? De jongste negatieve voorspellingen van het CPB dwingen immers volgens de dominante politieke cijferlogica van dit moment tot forse bezuinigingen.

Reeds na goed een jaar 'regeren', dus heel wat eerder dan het veel gesmade Balkenende-IV, is het met zoveel poeha in elkaar gezette puberkabinet-Rutte-0 - hard scheuren is lekker - dat buiten de aanstaande vernieling van de cultuur en de natuur tot dusverre nog werkelijk niets substantieels tot stand heeft gebracht, al aan het eind van zijn geestelijk Latijn.

Dat is overigens geen wonder, want het is ook nooit aan het begin van het Latijn toegekomen - als eeuwenlange exclusieve taal van de vroegere internationale grachtengordelelite, was elke kabinetspoging om zich die eigen te maken immers op cultuurmarxistisch landverraad neergekomen en dus beslist op een woedend veto van Wilders gestuit.

Vrezen
Als gevolg van het eigen enthousiasme de Grieken een lesje te leren, moet Rutterechts nu binnenkort zelf om zijn voortbestaan vrezen. Nederland komt in Europa niet weg met de levenshouding van de populistische kiezer: strenge regels zijn er alleen voor de anderen die de boel bedonderen, en niet voor hemzelf. Dat mag de Wakker-Nederland-achterban met haar parlementaire PVV-voorhoede geloven, zo dom zijn ze zelfs in Brussel niet.

Dat de gedoogcoalitie daar niet uitkomt, wordt met de dag evidenter. Bleker heeft al de ontwikkelingssamenwerking, Wilders de hypotheekrente heilig verklaard - voor wat het waard is, want al bij de AOW had de laatste zich een nog snellere draaikont betoond dan Verhagen ooit zal lukken.

Die heeft overigens reeds verklaard dat sommige heilige huisjes op een gegeven moment kunnen gaan lekken, dus hypotheekbezittende Verworpenen der Aarde: maak uw borst zelf alvast maar nat, alvorens het water u door Maximes onvermijdelijk - mark my words en read his lips - binnenkort volgende nieuwe jezuïetenstreken toch tot de lippen stijgt.

Toverwoord
Als ministers het (financieel) niet meer weten, doen zij namelijk altijd twee dingen. Het ene is, dat zij hun heil zoeken in kreten als 'minder ambtenaren en bureaucratie', 'meer efficiëntie en automatisering' en - het echte toverwoord van het hedendaagse managerdom - 'reorganisatie'.

Dat doet het aan de WNL-borreltafel namelijk altijd goed: dat je als minister een even grote hekel hebt aan ambtenaren als Henk en Ingrid - hoezeer je ook voor je politieke levensgeluk van ze afhankelijk bent. Henk en Ingrid zelf trouwens ook, want als ze door overheidsfalen - van ontploffende chemische fabrieken tot onfrisse kindercrèches en ontspoorde afkickklinieken - schade lijden, weten ze de ambtelijke stand wel te vinden.

Reorganisaties zorgen echter vooral voor heel veel vergaderbureaucratie, creëren daarmee onvermijdelijk weer nieuwe ambtenaren die moeten controleren of al die door hen gereorganiseerde ambtenaren ook inderdaad wel veel efficiënter werken dan voorheen, en zijn dus weinig efficiënt. Veel bezuinigen kost altijd veel geld - denkt u maar aan al die heel efficiënte en inderdaad bijzonder kostenbesparende automatiseringsprojecten die de overheid de laatste jaren heeft opgezet.

Efficiënter
Dat veel bezuinigen veel geld kost, komt omdat politici zelden durven te zeggen dat voor minder geld gewoon ook minder kan. Zie Veldhuijzen-Van Zanten: we schaffen het pgb nagenoeg af, maar geen enkele ('echte') patiënt zal er veel van merken. Want we gaan, inderdaad, u raadt het al, door reorganisatie nu echt, ja heus, veel efficiënter werken. Toch vreemd dat dat bij al die vorige reorganisaties nooit is gelukt.

Misschien is het 'waarom' iets voor een volgende parlementaire enquète? De commissie-De Wit is nu toch werkeloos, en zo krijgt bovendien ook Dion Graus weer een herkansing, die na het op de rails zetten van de caviabrigade vast hard aan een nieuwe uitdaging toe is.

De uitdaging echter waar de hele coalitie hard aan toe is, heet: meer beleidsconsistentie. Want dat is het tweede, wat er gebeurt als ministers er niet uitkomen: dan wordt het een sauve qui peut. Ieder poogt de eigen begroting rond te krijgen, en vergeet dat zijn maatregelen vervolgens voor zijn ook daarmee worstelende collega juist in een groter tekort resulteren.

Plee schoonmaken
Neem de gewraakte recente uitlatingen van Marja van Bijsterveldt. Zij zit met overbelaste leraren - omdat wij te weinig belasting voor goede scholen willen betalen. Dus mogen ouders nu helpen de plee schoon te maken; in het kader van de marktwerking moeten we immers bij schoonmaakbedrijven gaan voor de laagste prijs - en dus gaat er maar drie minuten een professionele bezem door elk lokaal. Tegelijk roept Henk Kamp dat er meer fulltime gewerkt moet worden en men voor een betaalde baan maar wat verder moet reizen. De kinderopvang wordt intussen echter onbetaalbaar.

Of neem Edith Schippers: ziekenhuizen zijn duurder dan huisartsen, dus die moeten meer doen, maar extra geld krijgen ze daarvoor niet. En ze moeten met elkaar concurreren - dus zullen ze patiënten met extra behandelingen gaan paaien. Tel uit je winst! We willen meer mantelzorg, maar we korten gepensioneerden met inwonende kinderen op hun AOW. En we besparen nu op voedselvoorlichting - om de zorgkosten straks extra te zien opzwellen door een nog verder de pan uitrijzende obesitasproblematiek.

En we willen hoger opgeleide leraren, maar als ze zich met een drukke baan bijscholen, dreigt een langstudeerboete. Wie echter een boete verdient, omdat het te kort en te ongeconcentreerd zijn zaakjes bestudeerd heeft, is dit kabinet. Concentratieproblemen zijn inderdaad typisch voor de puberteit.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en columnist van vk.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden