Bezuinigingen op de bus dwingen mensen terug de auto in

In Meppel en Hoogeveen worden stadsbussen wegbezuinigd en vervangen door minibusjes die door vrijwilligers worden bestuurd. 'Iedereen wordt de auto weer ingejaagd.'

Buschauffeur Martijn Mulder in zijn busje tijdens zijn ronde door Meppel. Zijn lijn wordt in december geschrapt.Beeld Freek van de Bergh

Om 16.39 uur hangt buschauffeur Martijn Mulder zijn jasje aan een hangertje achter de bestuurdersstoel. De motor van het Mercedesbusje voor 27 personen draait stationair voor het station in Meppel. De dienstregeling negerend, wacht Mulder nog een paar minuten op aankomende treinpassagiers ('Je bent toch een dienstverlener'). Maar de bus blijft leeg. Dan geeft hij gas.

De Bevrijdingslaan, Ruskenstuk, Sint Pietersland. Lijn 1 - de enige hier. Het traject kan Mulder (33) wel dromen. Al vijf jaar rijdt hij de Meppelse stadsdienst. Maar nu is hij bezig aan een afscheidstournee. Want op 12 december vervalt de lijn. 'Doodzonde', aldus Mulder. Alleen de drempels zal hij niet missen.

Weinig alternatieven

Student Daan Moleman (20), die instapt bij het Isala Diaconessenhuis, vindt het jammer dat de stadsbus verdwijnt. Hij redt zich wel. 'Maar mijn moeder gebruikt deze bus vaker.' Een paar keer per week moet ze naar het ziekenhuis.

'Stadsdiensten zijn een relatief dure voorziening die relatief weinig reizigers vervoeren', zegt directeur Jan van Selm van het OV-bureau Groningen Drenthe, dat namens de provincies het openbaar vervoer organiseert. Komend jaar moet de organisatie 1,8 miljoen euro bezuinigen omdat er minder geld komt van het Rijk. Ook in Hoogeveen, Assen (gedeeltelijk), Veendam, Ter Apel en Haren worden de stadsdiensten daarom geschrapt. 'We faciliteren de vervoersstromen die er zijn. Als er maar één persoon in de bus zit, is een bus van 12 meter geen gepast middel. Dan verplaats je lege stoelen.'

Er zijn bovendien alternatieven, zegt Van Selm. Streekbussen stoppen ook bij enkele haltes in deze steden. En gemeenten kunnen een beroep doen op vrijwilligers. 'In vormen van collectief vervoer wordt al langer een beroep gedaan op vrijwilligers. Daarover zijn reizigers niet ontevredener dan over professionele chauffeurs.'

Verdringing

Pure verdringing, vindt Anton Meijerman van CNV Vakmensen. 'Buschauffeur zijn is een vak. Het openbaar vervoer in de periferie wordt steeds verder uitgekleed omdat overheden er minder geld voor over hebben.'

De chauffeurs in Meppel en Hoogeveen was baanbehoud beloofd. Maar vorige week dreigde Connexxion door het verdwijnen van de lijnen toch hun contracten op te zeggen. Een staking kon dat nog net voorkomen. Maar Martijn Mulder, die vanaf 13 december op lijn 35 tussen Beilen en Steenwijk rijdt, vreest voor de toekomst. Er zijn minder passagiers, erkent hij. Maar er is ook niets gedaan om het tij te keren. Integendeel: de bussen werden kleiner, het aantal ritten minder. Soms moest hij mensen laten staan. 'Die denken de volgende keer niet: ik neem de bus. Ze hebben het busvervoer eerst laten doodbloeden, nu wordt het weggesaneerd.'

Minibusjes

In Meppel (28 duizend inwoners) zet de gemeente straks 8-persoons minibusjes in, gedeeltelijk bestuurd door vrijwilligers. De dienstregeling wordt flexibel, vooral gericht op leerlingenvervoer en mensen met een WMO-pas. Zo kan volgens wethouder Roelof Pieter Koning een stadsdienst overeind blijven en worden de kosten voor WMO-vervoer beperkt. Maar de reiziger wil juist duidelijkheid, weet chauffeur Mulder. 'Ze hebben in Drenthe eerder geëxperimenteerd met een zwerfbus. Die zwerft nu nog steeds ergens rond.'

Ook Hoogeveen (38 duizend inwoners) verdwijnen de twee stadslijnen in hun huidige vorm. 'We zijn voor het blok gezet', zegt wethouder Jan Steenbergen (Gemeentebelangen). 'Dit is een koele sanering.'

De gemeente komt nu zelf met een alternatief. De 'servicebus', een minibusje voor acht personen die achtjes door Hoogeveen gaat rijden en veel vaker zal stoppen. Vooral bij populaire bestemmingen zoals zorginstellingen en winkelcentra. Een combinatie van openbaar en WMO-vervoer, aldus de wethouder, die zo geld uit zijn zorgbudget kan inzetten. 'Maar iedereen mag mee. Ook als je langs de route je hand op steekt.'

Nadelen

Maar chauffeur Henri Seubers (40) ziet vooral de nadelen: kleinere busjes die door al die stops twee keer zo lang over hun route zullen doen. En inchecken met een ov-chipkaart kan niet langer. 'Als het straks een uur kost om op het station te komen, gaat helemaal niemand meer met de bus.' De noodgreep van de wethouder noemt hij een 'boemelbusje voor bejaarden'. 'En wij chauffeurs mogen het weer uitleggen.'

Met enige weemoed wijst Seubers richting de enorme parkeerplaats voor het station, die bomvol auto's staat. 'Tien jaar geleden wilde de overheid het gebruik van openbaar vervoer stimuleren. Nu wordt iedereen weer de auto ingejaagd.'

Wethouder Steenbergen noemt de langere reistijd 'een concessie'. En een kaartje kopen in plaats van inchecken is niet ideaal. Maar de wethouder ziet vooral 'kansen'. 'We maken van de nood een deugd. Van deur tot deur, dat is een verbetering.' Bovendien, zegt hij: 'Als wij niets doen, is alles weg. Nu zorgen we dat er vervoer blijft voor mensen die er van afhankelijk zijn. Veel mensen kunnen prima met de fiets.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden