Bezuinigen op integratie is dwaasheid

Het kabinet wil 35 miljard bezuinigen en heeft speciale commissies aan het werk gezet. Een aantal specialisten geeft hier een voorzet....

Valt er te bezuinigen op het beleid inzake immigratie en integratie en, zo ja, hoe? Veel hangt af van de vraag welke begrotingsposten men aan dit politiek explosieve beleidsterrein toerekent. In de beperkte opvatting zijn de kosten van het immigratiebeleid die van de ‘vreemdelingenketen’. Dit zijn alle procedures die moeten worden doorlopen tussen het moment van eerste toelating van een vreemdeling en het moment van diens naturalisatie, dan wel van diens vertrek uit Nederland. Ook de opvangkosten van asielzoekers vallen hieronder. Voor dit alles is op de Justitiebegroting van 2010 ruwweg één miljard euro gereserveerd, waarvan ongeveer de helft opgaat aan de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA).

De kosten voor het integratiebeleid van minister Van der Laan bedragen rond een half miljard euro. Het leeuwendeel hiervan is bestemd voor de inburgeringscursussen voor nieuwkomers en voor hier al langer woonachtige migranten. Voor 2010 hoopt de minister dat 60.000 mensen met zo’n cursus kunnen beginnen.

Natuurlijk dekt het bedrag van anderhalf miljard niet alle kosten van immigratie en integratie. Zo zijn er de voorzieningen in het basisonderwijs om kinderen van laag opgeleide ouders (die meestal allochtoon zijn) extra te ondersteunen. Moeten zulke indirecte kosten ook worden beschouwd als onderdeel van het integratiebeleid? Het grotestedenbeleid, het huursubsidiebeleid of het bijstandsbeleid beogen ook indirect bij te dragen aan integratie. Zonder deze voorzieningen wordt de kans op succesvolle integratie kleiner.

Toch heb ik aarzelingen om alle overheidsuitgaven die op enigerlei manier aan allochtonen ten goede komen toe te rekenen aan het integratiebeleid. Moet men dan ook een evenredig deel van de uitgaven voor jeugdzorg, gevangeniswezen, rechterlijke macht, centra voor werk en inkomen, woningbouw, wegenaanleg en -onderhoud of zelfs defensie meetellen? Men kan niet volhouden dat elk gebruik van overheidsvoorzieningen door allochtonen automatisch als integratiebevorderend kan worden aangemerkt, maar waar zouden we de grens moeten leggen? Overheidsvoorzieningen zijn er in beginsel voor alle ingezetenen, ongeacht hun herkomst.

Bij het zoeken naar bezuinigingen op het immigratie- en integratiebeleid is het daarom verstandig zich te beperken tot de ‘vreemdelingenketen’ en het inburgeringsbeleid. Misschien komen daar nog enkele subsidies voor etnische organisaties en multiculturele initiatieven bij. De omvang hiervan staat echter in geen verhouding tot de aandacht die de politiek hiervoor aan de dag legt.

Is bezuinigen op de inburgering en op de IND, het COA en de vreemdelingenbewaring mogelijk? De inburgering kan aanzienlijk efficiënter worden georganiseerd dan nu. Daar wordt momenteel te veel geld gestoken in een zwaar opgetuigde administratie en blijft te weinig over voor het echte doel, het geven van goede lessen.

Bij de IND zouden de legeskosten voor het verstrekken van verblijfsvergunningen en andere documenten verder kunnen worden verhoogd. Vergeleken met de rest van de EU zijn deze leges echter al exorbitant en voor sommige migranten welhaast een onneembare drempel, bijvoorbeeld bij gezinshereniging. Het risico dat ook hooggeschoolde migranten en hun internationale werkgevers Nederland hierom gaan mijden, is niet denkbeeldig, terwijl we juist hen hard nodig hebben.

De diensten van Justitie worden ook nog geconfronteerd met een in omvang sterk fluctuerend aanbod van nieuwkomers. Daardoor zitten deze diensten soms te ruim in hun jas, terwijl diezelfde jas een paar maanden later al weer te krap kan zijn. Ondercapaciteit bij IND en COA maakt het inhuren van dure tijdelijke versterking noodzakelijk, maar betekent ook dat de periode waarin vreemdelingen onzeker zijn over hun verblijfsstatus langer wordt. Dit heeft een negatief effect op hun integratieproces. Het logische gevolg hiervan: hogere kosten voor integratie.

Deze laatste redenering kan men ook verbreden. Nadat integratie van nieuwkomers decennialang is verwaarloosd, heeft het nu eindelijk de verdiende hoge politieke prioriteit gekregen. Men is gaan beseffen dat elke euro die op dit terrein zou worden bezuinigd, de samenleving later op een veelvoud aan kosten kan komen staan. Immers, hoe eerder de nieuwkomers Nederlands leren, een diploma halen en een baan hebben, des te sneller zij kunnen bijdragen aan de samenleving. Op integratie bezuinigen, zou daarom pennywise, maar poundfoolish zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden