Bezorgdheid over teruggestuurde Congolese getuigen

AMSTERDAM - Nederland heeft drie Congolese asielzoekers naar hun land teruggestuurd ondanks dringende bezwaren van mensenrechtenorganisaties. Zij verzochten staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie op de valreep gebruik te maken van zijn bevoegdheid de drie hier te houden. Teeven weigerde. Hij weet zich gesteund door de Raad van State.


Floribert Njabu, Sharif Manda en Pierre-Célistin Mbodina werden in 2011 naar Nederland gehaald om te getuigen tegen de Congolese militieleiders Germain Katanga en Mathieu Ngudjoio Chui. De eerste is inmiddels veroordeeld tot 12 jaar cel wegens oorlogsmisdaden, de tweede is vrijgesproken. De drie opgeroepen getuigen zaten in eigen land gevangen op verdenking van oorlogsmisdaden en betrokkenheid bij de rebellenbeweging.


Het Internationaal Strafhof had met de Congolese regering afgesproken dat de drie mannen na afloop van het proces teruggestuurd zouden worden naar Congo. Uit angst voor represailles besloten de drie in Nederland asiel aan te vragen. Ze vreesden in eigen land een oneerlijk proces of zelfs de doodstraf te krijgen, omdat ze ook beschuldigingen hadden geuit aan het adres van president Kabila.


Ze werden in de gevangenis van het Strafhof in Den Haag opgesloten zonder proces of aanklacht en ze zaten er ruim 3 jaar. Floribert Njabu ging in mei in hongerstaking uit protest tegen de opsluiting. Vorige maand verhuisden ze naar een asielzoekerscentrum.


Nederland had inmiddels hun asielverzoek afgewezen, juist omdat ze zelf verdacht worden van oorlogsmisdrijven. Nederland mag op die grond asielverzoeken weigeren, oordeelde de rechtbank. Maar in Congo is het volgens de rechter te gevaarlijk voor de drie getuigen. Vandaar dat hij ten slotte uitwijzing verbood.


Zowel de Congolezen als de regering gingen in beroep bij de Raad van State. Eind vorige maand stelde die de regering in het gelijk. Volgens de hoogste bestuursrechter is de samenwerking tussen het Strafhof en Congo gebaseerd op wederzijds vertrouwen. De afspraken die beide hebben gemaakt zijn niet alleen bindend voor Congo tegenover het Strafhof, maar ook tegenover alle landen die bij het Strafhof zijn aangesloten. Er zijn daarnaast geen concrete aanwijzigingen dat Congo zich niet aan de afspraken zal houden.


Congo heeft de veiligheid van de drie mannen gegarandeerd en toegezegd dat een eventuele doodstraf niet zal worden uitgevoerd. Géraldine Mattiolo-Zeltner van mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch gelooft daar niets van. Er moet meer gebeuren om te zorgen dat ze een eerlijk proces krijgen, meent Mattiolo. Nederland heeft de internationale verplichting ervoor te zorgen dat mensen die worden uitgezet niet aan schendingen van mensenrechten worden onderworpen. Ook Amnesty International noemt Nederland verantwoordelijk voor de veiligheid van de drie getuigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden