Bezoek Medvedev vol gevoeligheden

Het wordt schipperen tussen zaken en mensenrechten. ‘De relatie is ronduit goed.’

Theo Koelé

Het moet vooral een ‘feestje’ worden, zeggen politici en topambtenaren over het komende bezoek van de Russische president Dmitri Medvedev aan Nederland. Hoogtepunt is de opening van het Hermitagemuseum in Amsterdam, vanavond, door het staatshoofd en koningin Beatrix.

Maar Medvedev, die met enkele vliegtuigen vol bewindslieden en andere topfunctonarissen vanmiddag arriveert, wil ook zaken doen. Tijdens een rondetafelconferentie op zaterdag ontmoet de president, in het bijzijn van premier Balkenende, vertegenwoordigers van bedrijven als Shell, Gasunie, Philips en ING.

In vooral informele contacten tussen Nederlandse bewindslieden en hun Russische gasten zullen ook mensenrechten aan de orde komen. Zoals minister Verhagen (Buitenlandse Zaken) onlangs betoogde: de koopman en de dominee gaan hand in hand.

Voorzichtigheid is geboden, zeker gezien de grote economische belangen die voor Nederland op het spel staan. Rusland, dat zich meer en meer profileert als grootmacht, is uiterst gevoelig voor kritiek. Daarom moest kort voor het bezoek van Medvedev nog een plooitje worden gladgestreken.

Minister Plasterk van Onderwijs had in mei zijn zorgen geuit over dreigend geweld bij een homodemonstratie in Moskou. Ook complimenteerde hij de ‘Topper’ Gordon, die aan de verboden betoging wilde meedoen. De Russen maakten via diplomatieke kanalen hun ergernis kenbaar. Plasterk zou steun betuigd hebben aan een illegale activiteit. In een gesprek met zijn Russische collega Avdejev moest de minister uiteenzetten dat hij zich niet wilde mengen in binnenlandse aangelegenheden. Het ging hem om de rechten van homo’s, ‘die een centraal onderdeel vormen van het Nederlandse mensenrechtenbeleid’.

Russische kritiek op het land van het ‘opgeheven vingertje’ is niet nieuw. Medvedevs voorganger Poetin viel ooit uit naar premier Balkenende, toen die Russische schendingen van mensenrechten in Tsjetsjenië aan de kaak stelde. ‘Hoe gaat u de pogroms in uw land bestrijden?’, vroeg Poetin, doelend op de brandstichtingen in moskeeën en islamitische scholen na de moord op Theo van Gogh. Toen Kamerleden kritiek uitten op het functioneren van de Russische democratie, zei Poetin: ‘Rusland heeft gekozen burgemeesters, Nederland niet.’

Ondanks deze stekeligheden is de relatie tussen Den Haag en Moskou de laatste jaren ronduit goed te noemen, meent Ruslandkenner André Gerrits, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en het Instituut Clingendael. ‘De betrekkingen floreren. Dat blijkt wel uit het grote aantal handelsmissies met Rusland als bestemming. Nederland wil de economische betrekkingen niet al te zeer belasten met kritiek’, aldus Gerrits.

Zowel de im- als export stijgt. In 2008 bedroeg de uitvoer naar Rusland 6,6 miljard euro. De invoer beliep bijna 12 miljard euro. De Nederlandse investeringen in Rusland bedragen 10 miljard euro.

De grootste investeerder in Rusland is Shell. Samen met Shell kijken ook baggeraar Boskalis en ingenieursbureau Haskoning begerig naar gaswinning op het schiereiland Jamal. Ook zij schuiven aan bij Medvedev en Balkenende.

Toen de premier anderhalf jaar geleden met ondernemers naar Rusland reisde, vreesden Kamerleden dat hij zou zwijgen over de mensenrechten, om een gascontract binnen te halen. Verhagen belde de premier zelfs tijdens een Kamerdebat op om die bezorgdheid weg te nemen Verhagen zei daarna dat de premier ‘nadrukkelijk’ zijn zorgen over de mensenrechten had geuit in Moskou.

Dit weekeinde is het nog lastiger voor premier Balkenende: hij zal koopman, dominee én feestganger moeten zijn.

De Russische premier Poetin (achtergrond) en president Medvedev. (AFP) Beeld
De Russische premier Poetin (achtergrond) en president Medvedev. (AFP)

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden