Bezoek Beatrix aan Oman 'onhandig', 'ongehoord' en 'onverstandig'

DEN HAAG - De oppositiepartijen GroenLinks, PvdA en SP hebben grote kritiek op het besluit dat koningin Beatrix toch een bezoek zal brengen aan Oman.

Koningin Beatrix Beeld anp

Komende dinsdagavond hebben Beatrix, prins Willem-Alexander en prinses Máxima een privédiner met sultan Qaboos bin Said al-Said. Dat liet minister Uri Rosenthal van Buitenlandse Zaken vandaag weten in een brief aan de Tweede Kamer. Het geplande staatsbezoek aan Oman werd uitgesteld vanwege de onrust in het land.

Oplossing
GroenLinks Kamerlid Ineke van Gent noemt het 'heel erg vreemd' dat er nu opeens besloten is een privébezoek aan sultan Qaboos bin Said al-Said te brengen. 'Premier Rutte spreekt van een mooie oplossing, maar hij vindt alles een mooie oplossing. Politiek is keuzes maken. Als je dan een keuze maakt, moet je er ook voor staan.'

Van Gent meent dat de keus om toch te gaan 'uitermate onhandig' is. 'Het kan worden uitgelegd als steun aan de sultan.' Van Gent zal dinsdag een spoeddebat aanvragen met Rutte en minister Uri Rosenthal (Buitenlandse Zaken).

Ongehoord
SP-Kamerlid Harry van Bommel noemt het 'ongehoord'. Ook hij wil Rutte ter verantwoording roepen in de Kamer. Hij wijst er op dat de hele Kamer het onverstandig vond om het staatsbezoek door te laten gaan. 'Via een achterdeur gaat het nu toch gebeuren', zei Van Bommel vrijdag tegen RTLZ.

Volgens de SP'er gaat hier een 'volstrekt verkeerd signaal' van uit. De sultan zal het bezoek uitzenden op tv en de kranten zullen er vol van staan, voorspelt hij. 'Het krijgt toch het karakter van een staatsbezoek.'

PvdA
PvdA-Kamerlid Frans Timmermans vindt het diner eveneens 'onverstandig'. 'Het kunstmatige onderscheid tussen openbaar en privé klinkt niet heel overtuigend', aldus de politicus vandaag.

Timmermans meent dat Nederland een risico neemt door de uitnodiging van de sultan aan te nemen. 'De koningin wordt nu misschien onbedoeld en ongewild onderdeel van een politieke discussie in Oman', aldus het Tweede Kamerlid van de grootste oppositiepartij.

Rutte
Premier Mark Rutte (VVD) blijft achter het privédiner staan. 'Een privédiner is in principe een zaak van de koningin zelf. Gezien de context hebben we overlegd en samen vastgesteld dat het verstandig is erop in te gaan.'

Niet buiten staatsrechtelijk functioneren
Volgens hoogleraar staatsrecht Paul Bovend'Eert van de Radboud Universiteit valt een privédiner bij de sultan van Oman niet buiten het staatsrechtelijke functioneren van het staatshoofd. Dat zei hij vandaag in Nijmegen.

'Een privébezoek van de koningin raakt ook het openbaar belang', aldus Bovend'Eert. 'De Tweede Kamer kan de minister-president hiervoor ter verantwoording roepen.'

Volgens de hoogleraar ging het een keer eerder mis op het moment dat koningin Beatrix vakantie vierde in Oostenrijk toen de omstreden rechts-extreme politicus Jorg Haider daar aan de macht was. Toenmalig premier Wim Kok zei dat het een privébezoek betrof waar hij zich niet mee wilde bemoeien. 'Dat was een foute handeling', aldus Bovend'Eert.

Onschendbaar
Maar rechtswetenschapper Jan Willem Sap van de Vrije Universiteit stelt juist dat de koninklijke familie wel de vrijheid heeft om een privébezoek te brengen.

'Monarchieën hebben allerlei bevriende relaties', aldus Sap. 'Ze gaan bij elkaar op bezoek en ze gaan samen op vakantie'. De premier en ministers moeten haar persoonlijke leven niet teveel betuttelen, vindt de wetenschapper.

Voorwaarde is volgens Sap wel dat de minister-president geen bedenkingen heeft bij privébezoeken. 'We willen geen situatie dat de koningin schendbaar wordt. Dat er bijvoorbeeld op het vliegveld in Oman iets gebeurt of dat er hekken omvallen bij het paleis waar ze op bezoek is.' Maar ook als Rutte wel bedenkingen heeft, kan Beatrix volgens hem haar eigen gang gaan. 'Het staatshoofd is volgens de grondwet onschendbaar. Dat betekent dat andere organen geen gezag kunnen afdwingen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden