Bezieling van de kunstenaar komt uit de culturen waarop we neerzien

We kennen allemaal de verhalen van de grootmeesters uit de westerse kunst die, in hun ogen, naïeve continenten afreisden op zoek naar nieuwe beelden....

Die toevoeging, die schaamteloze verrijking bracht bij de betrokkenen geen enkele wroeging teweeg. Men zag het toentertijd zelfs als zijn goed recht. Picasso is hier een lichtend voorbeeld van. Zijn gevleugelde uitspraak was: ‘Ik zoek niet, ik vind.’

Tegenwoordig zijn het documentairemakers als Abdelkader Benali en Jan Mulder die Afrika bezoeken onder het mom van objectieve berichtgeving. Twee artistiekelingen, een Nederlander met Noord-Afrikaanse roots en een Groninger. ‘Dat gaat spannende televisie opleveren’, moeten hun opdrachtgevers hebben gedacht. Want in Afrika valt altijd iets te halen. Als het geen grondstoffen zijn, zijn het wel de voetbalplaatjes.

Als kunstenaar met een Zuid-Amerikaanse achtergrond kijk ik hier niet tegenaan, oordelend vanuit de moraal. Dat is niet waar ik mij mee bezighoud. Maar er wordt nog steeds vanuit een centrum geoordeeld over wat goed en slecht is. Dat centrum ligt niet in Afrika, Zuid-Amerika of Azië. Toch hebben die continenten veel invloed. Ze bepalen niet het beeld. Ze bepalen of er überhaupt iets als kunst gemaakt moet worden.

Een kunstenaar staat elke keer als hij een beeld schildert voor een dilemma. Hij vraagt zich af: ‘Waarom doe ik dit? Wat heeft het voor zin deze doeken op te hangen en voor veel geld te verkopen aan mensen die veel geld hebben?’ Dat hij zich dat afvraagt, is de onzichtbare invloed van die zogenaamde achtergebleven continenten.

Een ieder die serieus nadenkt over beeldvorming probeert door het stellen van zulke indringende vragen een beeld te krijgen van het onvoorstelbare, en is vanwege die bijna onmogelijke zoektocht per definitie verbonden aan de geesteswerelden van mensen die op andere continenten leven dan waar de financiële machtscentra zijn. De culturen die zich op de achtergrond bewegen zijn het pulserende hart van de zielloze consumptiemaatschappijen. Ze houden ze levend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden