Bewust vaker Indisch koken

Mandy van Amstel heeft haar dochter Ayinda genoemd, omdat ze zelf op zoek is naar haar Indische wortels. En op de school waar ze les geeft, waarschuwde ze een Turks meisje....

ERDAL BALCI

Als je verstandig bent, zeg je tegen een ouder Indisch persoon niet dat hij of zij allochtoon is. De kans is dan groot dat je op je donder krijgt. De ouders van Mandy van Amstel horen bij de categorie Indische Nederlanders, die zich door hun opvoeding en nationaliteit in Indië al Nederlanders voelden en dat nog steeds doen. Maar kinderen liggen ouders dwars. Zo ook Mandy, die zichzelf tot ergernis van haar ouders geen Nederlandse voelt.

'Mijn ouders waren Nederlandser dan Nederlanders. Geen kwaad woord over Nederland. Ze hadden namelijk voor dit land gekozen', zegt Mandy die nu druk bezig is met de opvoeding van Ayinda (10) en Noël (7).

In de jaren vijftig kwam de eerste generatie Indische Nederlanders naar Nederland. Eenmaal in Nederland werden al die Indische beeldjes en kleedjes op zolder gegooid. De eigen waarden werden op zij geschoven om plaats te maken voor de Nederlandse. Een paar keer in de week kwam zelfs de maatschappelijk werkster langs om te controleren of alles wel op zijn Nederlands gebeurde. De was op maandag bijvoorbeeld.

Mandy heeft als lid van de tweede generatie het hele assimilatieproces aan den lijve ondervonden. Aan de ene kant moest ze ontzettend haar best doen op school omdat ze anders was, en aan de andere kant werd verzwegen dat ze anders was. 'Ik werd gepusht om te leren. Als ik een slecht cijfer haalde, was het huis te klein. Het was geen drang maar dwang. Het was kop dicht en doorwerken. Hier had je de mogelijkheid om te studeren en die moest benut worden', zegt ze, terwijl zoon Noël op steeds luidere toon aandringt dat moeder zijn nieuwe tekening moet bekijken.

Mandy bekijkt de tekening, zegt: 'Wat mooi, schatje', en beveelt dat Noël en zijn zusje onderhand echt hun pyjama's aan moeten trekken en gaan slapen. Even later prijst Mandy haar creatieve zoon met de tekening in haar hand. Hij mocht de voorpagina van het schoolblad ontwerpen en mag zich later op dat gebied verder ontwikkelen. Als hij het tenminste zelf ook wil.

Doen wat je zelf wil. Dat was voor haar niet weggelegd. Op een krampachtige manier moest ze doorleren, de beste cijfers halen, heel goed Nederlands spreken, niet de mindere zijn van de Nederlanders. Mandy: 'Ik werd uiteindelijk zoals mijn ouders mij graag wilden zien. Ik zat op de academie, gebruikte dure woorden en wist absoluut niets over mijn eigen cultuur. Maar hun doel me zo Nederlands mogelijk te maken, had me wel ineens vervreemd van mijn ouders. Zij waren degenen met nog altijd de Indische dingen in zich en ik was de Nederlandse.'

Terwijl zij zo Nederlands mogelijk probeerde te zijn, hadden zich andere minderheden in Nederland gevestigd. Mandy las en hoorde dat die minderheden het hadden over integratie, behouden van eigen normen en waarden, eigen culturele identiteit en eigen taal. 'Waarom mogen wij onze eigen identiteit niet hebben', dacht Mandy en ging langzaam op zoek naar haar eigen Indische achtergrond.

'Van de Indische opvoeding heb ik meegekregen dat ik extra kort werd gehouden, omdat er een vooroordeel bestond dat Indische meisjes makkelijk zouden zijn. Ik was dus de hele tijd thuis. Eigenlijk heb ik geen leuke jeugd gehad', zegt zij. Bij haar kinderen zou ze het graag anders willen zien. Ze moeten zich bewust worden van hun eigen identiteit. Maar hoe? Ze spreekt de taal niet eens.

'Er komen steeds meer ouders van de tweede generatie, die hun kinderen bekend willen maken met de Indische cultuur. Er zijn nu kinderclubs waar oude Indische sprookjes worden verteld. Ik kook bewust vaker Indisch, gebruik af en toe Indische woorden. Ik ben ook naar Indonesië gegaan. Huilend heb ik daar rondgelopen.' Haar Nederlandse man zit er niet mee dat de kinderen niet helemaal Nederlands worden. Hijzelf begint volgens Mandy zelfs minder Nederlands te worden. Vanavond is hij naar yoga.

Ze is docent Nederlands op een school waar buitenlanders onderwijs krijgen. En als ze merkt dat een Turks meisje ontzettend trots is op haar blonde haren, omdat ze er Nederlandser uitziet, voelt ze zich geroepen om het meisje te waarschuwen. 'Kijk uit', zegt ze dan. 'Je moet niet gaan assimileren. Je moet trots zijn op je eigen achtergrond.'

Op zoek naar haar eigen wortels heeft ze haar dochter bewust Ayinda genoemd. De ouderen reageren elke keer verbaasd als ze horen dat hun kleinkind een Indische naam heeft. Ayinda doet haar naam eer aan. Op haar rapport staat dat ze te stil is. 'Typisch iets voor een Indisch meisje', zegt haar moeder. Ze loopt met haar broertje langs de twee schilderijen naar boven om te slapen. De twee schilderijen die Mandy uit Indonesië heeft gehaald. 'Ik vind ze lelijk, maar ik hang ze gewoon op, omdat ze uit Indonesië zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden