Nieuws grafietregens

Bewoners Wijk aan Zee eisen grootschalig onderzoek naar uitstoot Tata Steel

Bewoners van Wijk aan Zee eisen een langdurig en grootschalig onderzoek naar de schadelijke gevolgen van de uitstoot van Tata Steel. De omwonenden van de fabriek maken zich ernstig zorgen over hun gezondheid en die van hun kinderen.

De ruwe grondstoffen bij Tata Steel in Velsen. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Dat bleek woensdagavond tijdens een bewonersbijeenkomst in Wijk aan Zee over de zogeheten grafietregens die Tata Steel met regelmaat uitstoot. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) publiceerde onlangs een verontrustend rapport over deze uitstoot. Uit onderzoek was gebleken dat de stofwolken zware metalen bevatten, zoals lood, mangaan en vanadium – zeer zorgwekkende stoffen, aldus het RIVM.

Het rapport werd woensdagavond besproken met de onderzoekers van het RIVM. Inwoners van het dorp en de dorpsraad van Wijk aan Zee noemden het onderzoek van het instituut veel te beperkt. Zo gaf huisarts Luc Verkouteren aan dat hij in zijn praktijk in IJmuiden veel mensen met klachten aan de luchtwegen ziet. Dat is volgens hem niet allemaal te herleiden tot de uitstoot van de staalfabriek, maar verdient volgens hem wel onderzoek. Onderzoeker Joke Herremans van het RIVM gaf vervolgens toe dat veel vragen nog onbeantwoord zijn en dat ook niet alle risico’s in te schatten zijn. Zij betitelde de situatie als ‘oranje’, maar ontkende dat ze daarmee de problemen wilde bagatelliseren.

Het RIVM schreef in het rapport dat ‘langdurige (lage) blootstelling aan lood leidt tot neurologische ontwikkelingsstoornissen’. ‘Voor deze effecten zijn kinderen het gevoeligst, omdat hun hersenen en zenuwstelsels nog in ontwikkeling zijn.’ Kinderen zijn volgens het RIVM ‘de hoogst blootgestelde groep’, en daarom richt het onderzoek zich niet op volwassenen. De stofexplosies worden veroorzaakt door het bedrijf Harsco, dat op het terrein van Tata Steel restproducten verwerkt. Daarbij komen geregeld enorme stofwolken vrij.

Tata in tegenaanval

Ondertussen zaaide Tata Steel woensdagavond verwarring over het RIVM-onderzoek door het in een brief aan de eigen medewerkers onvolledig te noemen. Het bedrijf ontkent in de brief niet dat er in de grafietregens zware metalen zitten, maar volgens Tata Steel heeft ‘het RIVM niet de verbindingen onderzocht zoals die voorkomen in de genomen grafietmonsters uit Wijk aan Zee, maar elementen in hun zuivere vorm’. Daardoor is het RIVM volgens het bekritiseerde bedrijf veel te stellig geweest over de gezondheidsrisico’s.

Linda Valent van de Dorpsraad noemt het ‘misplaatst’ en ‘misleidend’ van Tata Steel om nu verwarring te schetsen over het RIVM-rapport. ‘Deze boodschap uitgerekend nu naar buiten brengen, is echt sneu’, aldus Valent. ‘Maar we kunnen het nu ombuigen door te zeggen dat Tata Steel niet langer een groot uitgebreid onderzoek kan weigeren. De kritiek van Tata is dus een beetje dom, want dit moedigt een grootschalig onderzoek juist aan.’

Ook de werknemers van de staalfabriek hebben kritiek op de reactie van Tata Steel op het RIVM-onderzoek, aldus voorzitter Frits van Wieringen van de centrale ondernemingsraad van het bedrijf. Hij eist dat de directie van het staalbedrijf bij overleg met de raad opheldering geeft over deze kanttekeningen bij het onderzoek. ‘Niemand weet waar hij aan toe is’, aldus Van Wieringen. ‘Wij willen hierover uitsluitsel hebben.’

De onrust rond Tata Steel

Staalfabrikant Tata Steel gaat de fabriek stilleggen als dat nodig is om nieuwe uitstoot van de schadelijke grafietregens te voorkomen. ‘De problematiek is belangrijker dan de productievoortgang’, aldus directeur Hans van den Berg.

Het waait niet meer over, die zwarte regen, zeggen de inwoners van Wijk aan Zee. Ze vechten tegen twee ‘Goliaths’: Tata Steel en de overheid.

De provincie Noord-Holland erkent dat het bedrijf Harsco op het terrein van Tata Steel vanaf 2014 twee jaar lang zonder vergunning restproducten uit de Hoogovens heeft verwerkt. Bij deze illegale verwerking ontstonden de afgelopen jaren met regelmaat stofexplosies, die omliggende dorpen als Wijk aan Zee bedekken met een zwart, glimmend laagje grafiet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden