Nieuws

Bewoners van gebied rondom Tata Steel zijn veel vaker ziek, blijkt uit onderzoek RIVM

Bewoners van de regio IJmond hebben veel meer acute gezondheidsklachten, zoals benauwdheid, hoofdpijn, misselijkheid en pijn op de borst, dan mensen uit de buurt van andere industriegebieden. Ook blijkt de luchtkwaliteit in de omgeving van Tata Steel slechter dan in de rest van Nederland.

Fabrieksterrein van Tata Steel in IJmuiden. Omwonenden klagen al jaren over de overlast die het bedrijf veroorzaakt.  Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant
Fabrieksterrein van Tata Steel in IJmuiden. Omwonenden klagen al jaren over de overlast die het bedrijf veroorzaakt.Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

Nieuw onderzoek van het RIVM, dat woensdag werd gepubliceerd, heeft dit aangetoond. In de regio blijken vaker hogere concentraties fijnstof voor te komen dan elders in het land. Opnieuw worden de vermoedens en zorgen bevestigt van de omwonenden van de staalfabrikant, namelijk dat ze in een zeer ongezonde omgeving wonen. Uit het RIVM-onderzoek blijkt ook dat meer hartaandoeningen, diabetes en longkanker voorkomen in de omgeving van Tata Steel.

In een reactie op het rapport schrijft de provincie Noord-Holland aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat dat ‘scherpere regelgeving’ nodig is. Want ondanks alle verontreiniging voldoet de regio IJmond als geheel wel aan de nu geldende wettelijke milieunormen. Tata Steel verwijst geregeld naar dit feit in reactie op onderzoeken.

Het bedrijf zegt nu in een reactie op het rapport dat Tata Steel het belang van ‘gedegen onderzoek naar luchtkwaliteit en gezondheid’ onderschrijft. ‘Het is voor iedereen van belang te kunnen handelen op basis van zorgvuldig vastgestelde feiten. Wij verwelkomen ieder onderzoek dat daaraan bijdraagt.’

Verband

In het rapport concludeert het RIVM, dat het onderzoek uitvoerde in samenwerking met de GGD en onderzoeksinstituut NIVEL, nog niet dat er een oorzakelijk wetenschappelijk verband is tussen de slechte luchtkwaliteit, de gezondheidsklachten en Tata Steel. Het instituut wil hiervoor vervolgonderzoek doen.

Volgens Greenpeace is het duidelijk dat dit verband er wel degelijk is. De milieuorganisatie noemt dit ‘misselijkmakend’. ‘Dit rapport van het RIVM bevestigt de gezondheidsklachten waar omwonenden al jaren mee te maken hebben’, zegt Faiza Oulahsen, hoofd Klimaat en Energie bij Greenpeace Nederland. ‘De staalproducent staat in de top 10 van grootste vervuilers van Nederland. Er wordt door het Openbaar Ministerie en de Omgevingsdienst onderzoek gedaan naar het ontbreken en overtreden van milieuvergunningen. Genoeg is een keer genoeg. Regelgeving moet nageleefd en gehandhaafd worden. Het is tijd voor een groener Tata Steel dat gebruik gaat maken van waterstof.’

Uit eerdere onderzoeken bleek dat het aantal gevallen van longkanker in de directe omgeving van Tata Steel in vergelijking met de rest van Nederland veel hoger is dan in de rest van Nederland. Longkanker rondom de staalfabriek ligt soms wel 50 procent boven het landelijk gemiddelde, bleek eind vorig jaar uit cijfers van het Integraal Kankerinstituut Nederland (IKNL). Uit de cijfers over de jaren 2004 tot 2018 blijkt dat longkankergevallen in Beverwijk, Velsen en IJmuiden, respectievelijk 51, 46 en 40 procent meer voorkomen dan gemiddeld in heel Nederland.

De staalfabrikant ligt al twee jaar onder vuur vanwege de overlast die het keer op keer veroorzaakt in de nabije omgeving en vanwege het overtreden van vergunningen. Zo veroorzaakte het bedrijf Harsco, dat op het terrein van de staalfabrikant restproducten verwerkt, enorme stofexplosies waardoor de omgeving onder een dun laagje stof en grafiet werd bedekt. Uit eerder RIVM-onderzoek bleek dat in deze grafietregens ook zeer zorgwekkende stoffen zaten, zoals lood, mangaan en vanadium.

Recent bleek uit een brief van de Omgevingdienst Noordzeekanaalgebied, de toezichthouder op Tata Steel namens de provincie, dat het bedrijf onvoldoende doet om de uitstoot van zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) te reduceren. Zo blijkt uit de rapportages van de staalfabrikant dat slechts bij 17 van de 213 zogeheten emissiepunten maatregelen zijn genomen om de uitstoot te reduceren. Daarnaast houdt Tata Steel geen rekening met ‘ongewone voorvallen’, terwijl die volgens de Omgevingsdienst jaarlijks op grote schaal plaatsvinden bij het bedrijf. ‘De uitstoot van ZZS vanwege de vele ongewone voorvallen belast de omgeving in aanzienlijke mate, zodat ook maatregelen ter voorkoming van ongewone voorvallen beschouwd moeten worden.’

Inmiddels hebben omwonenden van Tata Steel in IJmuiden samen met andere belanghebbenden besloten de staalfabrikant en leidinggevenden van het bedrijf aan te klagen wegens het moedwillig en opzettelijk schaden van mens en dier. Ze hebben voor hun aangifte advocaat Bénédicte Ficq in de arm genomen die eerder aangifte deed tegen de tabaksindustrie in verband met longkanker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden