Reportage

Bewoners schrikken van verplichte asbestsanering: ‘61 duizend euro, wie kan dat in deze buurt betalen?’

Miranda en Ron Schell wonen in een huis in de Rode Kastelenbuurt in Rotterdam waarvan het asbestdak moet worden vervangen. Dat kost tienduizenden euro’s. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Alle daken met asbest moeten volgens de wet uiterlijk 31 december 2024 asbestvrij zijn. Het betreft naar schatting 120 duizend huizen in Nederland. Zeker voor particuliere woningeigenaren is dat een hard gelag. Zoals in de Rode Kastelenbuurt in Rotterdam, waar een echtpaar 61 duizend euro kwijt is voor de sanering.

‘Gekkenwerk.’ Een ander woord hebben Ron en Miranda Schell niet voor de verplichte sanering van hun asbestdak. ‘Als je ervan afblijft, is er niks aan de hand. Maar nu vindt de regering dat het weg moet.’ Ze zijn zich ‘wezenloos geschrokken’ van de tienduizenden euro’s die de operatie gaat kosten. ‘Wie kan dat in deze arbeidersbuurt betalen?’

Ron en Miranda Schell wonen in de Rode Kastelenbuurt in het Rotterdamse stadsdeel IJsselmonde. De 192 huizen van het gezellige wijkje uit 1981 hebben rode golfplaten daken waarin asbest is verwerkt. Ook een deel van de buitenmuren bevat asbest, net als de isolatielaag. Oorspronkelijk waren al deze woningen in bezit van een corporatie, die er sinds de jaren negentig 144 heeft verkocht aan particulieren.

Volgens de wet moet bij alle daken met asbest – schuren, loodsen en huizen – uiterlijk 31 december 2024 het asbest zijn verwijderd. Het was de corporatie die de huiseigenaren in de Rode Kastelenbuurt in 2017 attendeerde op het aanstaande asbestverbod. ‘Ik woon hier al dertig jaar, het is een fantastisch huis’, zegt Miranda Schell. ‘De corporatie stelde voor om die sanering gezamenlijk met alle koop- en huurwoningen  aan te pakken.’

In paniek

Prima, zo dachten de bewoners, tot een tijdje later de kostenraming volgde. ‘Onder de streep stond een bedrag van 61 duizend euro’, zegt Miranda Schell. ‘Eerst dacht ik nog: wat een idioot bedrag. Daarna raakte ik in paniek.’ Hun huis is getaxeerd op 169 duizend euro, ze hebben een hypotheek van 183 duizend euro. ‘Bij de ING werden we uitgelachen toen we gingen informeren naar een extra lening.’

Twee jaar later en vele uren uitzoekwerk verder weten de bewoners van de Rode Kastelenbuurt nog steeds niet hoe het verder moet. En daarom gaan Ron en Miranda Schell dinsdagmiddag naar de Eerste Kamer, waar de senatoren zich door deskundigen laten informeren over het onderwerp. Het wetsvoorstel Verwijdering asbest en asbesthoudende producten is in oktober 2018 al aangenomen door de Tweede Kamer, de senaat moet er binnenkort nog over instemmen.  Dinsdag bieden verschillende bewoners initiatieven ook een petitie aan bij de Eerste Kamer.

Ook de Vereniging Eigen Huis (VEH) is kritisch over het asbestverbod. ‘Dit is een voorbeeld van ondoordacht beleid. Er is geen rekening gehouden met de gevolgen’, oordeelt woordvoerder Hans André de la Porte. ‘De wet is niet uitvoerbaar voor huiseigenaren.’ De vereniging van huiseigenaren spreekt ook tijdens de expertmeeting in de Eerste Kamer.

De problemen volgens de VEH: het subsidiepotje is al helemaal opgemaakt door agrariërs die schuren en stallen moeten saneren. Gemeenten bieden nauwelijks praktische hulp. En als je als buurt gezamenlijk alle daken in een rijtje wil saneren, dan kan dat niet als één bewoner daar niet aan wil meewerken. ‘En we horen dat saneerders woekerbedragen vragen’, zegt De la Porte. ‘Als die bedrijven al de moeite willen doen om een offerte voor je te maken, want ze hebben de komende jaren werk zat.’

In Rotterdam moet de sanering goedkoper kunnen dan de bedragen die de corporatie voorhield aan de huizenbezitters in de Rode Kastelenbuurt. Want het dak moet dan wel volgens de wet worden gesaneerd, de asbesthoudende isolatie mag wel blijven zitten. Net als de golfplaten tegen de buitenmuren, hoewel dat exact dezelfde golfplaten zijn als op het dak.

‘We doen ons best, we knokken ervoor’, zegt Ron Schell. ‘Het is niet dat we het niet willen, het is dat we het niet kunnen. En we hopen op hulp van de gemeente.’

Huishoudboekjes

De gemeente heeft bij enkele gezinnen de huishoudboekjes ingezien, zegt bouwwethouder Bas Kurvers (VVD) als hij op de thee komt bij de familie Schell. ‘De eigenaren houden soms maximaal 150 tot 400 euro per maand over. Zeker de helft van de gezinnen die we ondervraagd hebben, zou zeker niet in aanmerking komen voor een lening om de onderhoudskosten te betalen. Geen bank zou het risico willen nemen. De mensen in deze buurt werken hard, maar komen nu al niet gemakkelijk rond.’

De gemeente wil helpen, maar de mogelijkheden zijn volgens wethouder Kurvers beperkt. ‘We gaan een asbestloket instellen waar bewoners praktische hulp kunnen krijgen’, zegt hij. ‘De sanering in deze wijk kan op een meer sobere manier, maar anderzijds is het een gemiste kans als de daken niet meteen duurzaam worden aangepakt.’

Wat Kurvers betreft, had het Rijk moeten zorgdragen voor een fonds, waar huizenbezitters kunnen aankloppen voor zachte leningen en afbetaling op basis van draagkracht. ‘Het maakt me boos dat daar niet aan is gedacht. En ik vind het ook niet kunnen dat veel verzekeraars de premie voor de brandverzekering verhogen voor woningen met asbestdaken. Dan suggereer je haast dat bewoners brand gaan stichten om schade te kunnen verhalen.’

Wat Ron Schell betreft, kan het huidige dak nog prima een aantal jaren mee. Toen er op hun dak brand ontstond door een vuurpijl tijdens de jaarwisseling, waarschuwden ze de brandweer voor het asbest. ‘De brandweer zei: o, dat geeft niet, want we houden het nat.’

‘Dat hele asbestverhaal is kolder’, zegt Miranda Schell. ‘Ze jagen ons doodsangsten aan.’

Stoplichtsysteem

De kwaliteit en de risico’s van asbestdaken lopen nogal uiteen, aldus de Vereniging Eigen Huis. De VEH bepleit daarom een ‘stoplichtsyteem.’ ‘Groen’ betekent dat een dak nog wel even mee kan en op een later moment kan worden vervangen. ‘Rood’ betekent dat sanering van het dak wel op korte termijn noodzakelijk is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.