'Bewoners lagen soms tot de middag in hun ontlasting'

'Ik heb het zwaarste jaar uit mijn loopbaan achter de rug. Vijf jaar geleden ben ik begonnen als verpleeghuisarts, omdat het vak mij aansprak. Je kunt met weinig middelen veel bereiken, bijvoorbeeld dat ongeneeslijk zieken minder lijden. En de omgang met dementerenden is bijzonder. Maar wat ik bij mijn vorige werkgever heb meegemaakt, was een dieptepunt.'


Zijn naam kan niet in de krant. De specialist ouderengeneeskunde die langdurig vertelt over zijn schokkende ervaringen in een Amsterdamse instelling voor ouderenzorg heeft na zijn vertrek onder druk getekend voor geheimhouding. De praktijk die hij beschrijft, is echter niet uniek. Het is een schets van de zwarte kant van de Nederlandse ouderenzorg die anno 2010 nog steeds bestaat. Het beschreven verpleeghuis eindigt in de onderste helft van de ranglijst - niet eens als laatste.


'Personeelsgebrek is een probleem in de hele sector, maar wat ik daar in drie maanden tijd aantrof was dramatisch. Vaak stond er op een afdeling met 27 bewoners een leerling- verzorgende met twee ongediplomeerde helpenden. Sommige bewoners lagen tot het einde van de ochtend in hun eigen urine of ontlasting, niet echt bevorderlijk voor de wondgenezing. Wonden werden niet of te laat behandeld. Soms kwam ik bewoners tegen met verwaarloosde wonden, waardoor ze met een infectie moesten worden opgenomen.


Medicijnen die om 8 uur moesten worden ingenomen, lagen er om 11 uur nog, vaak op de grond. Het wassen en aankleden verliep chaotisch, overal handdoeken en lakens op de vloer. Ik kon na lichamelijk onderzoek niet eens mijn handen wassen omdat de wasbak vol lag met troep. Steunkousen werden niet aangedaan of heel hardhandig, kleding zat verkeerd of was kwijt.


Als ik visite kwam lopen, moest ik zelf informatie over bewoners opzoeken. Ik heb één keer de alarmknop gebruikt op de kamer van een bewoner. Er gebeurde niets. Zelfs toen ik het halsalarm indrukte, bleef een reactie uit.


In het weekend werden vaak uitzendkrachten ingehuurd. Die kenden de bewoners niet en hadden ook geen tijd om hun dossier te lezen. Dat is funest. De maandag begon dan met puinruimen. Bewoners waren ontspoord door verkeerde bejegening en er moest een psycholoog bij worden gehaald of de medicatie moest worden bijgesteld.


Voor scholing en begeleiding was nauwelijks tijd. Een patiënt raakte in coma en ik vroeg of haar bloedsuiker kon worden gemeten. Het meetapparaat gaf een normale waarde aan. In het ziekenhuis werd opnieuw gemeten: de bloedsuikerspiegel was veel te laag, de verzorgende bleek het apparaat verkeerd te hebben gebruikt.


De patiënt met de lage bloedsuiker is uiteindelijk overleden. Ik heb mijn leidinggevende gevraagd of dit gemeld was bij de Inspectie. Zij zei van wel maar bij navraag bleek dat niet het geval. Ik heb het zelf doorgegeven aan de Inspectie die de zaak heeft onderzocht. Maar onderzoek achteraf is eigenlijk altijd te laat. Je moet onverwachts binnen komen vallen. Hopelijk gebeurt dat nog een keer. Ik ga nog een lange lijst misstanden doorgeven aan de Inspectie.


De onderlinge sfeer was soms vijandig. Personeel schold op elkaar en was onbeschoft tegen bewoners. Wie kritiek had, werd soms letterlijk bedreigd. 'Als u niet ophoudt, meet ik uw bloedsuiker niet meer, dan krijgt u maar een hypo (een te laag bloedsuikergehalte, red.)', zo beet een verzorgende een bewoner toe. Ik vind dat uitingen van crimineel gedrag.


Het lijkt alsof sommige personeelsleden alleen voor de zorg kiezen omdat ze geen andere baan kunnen vinden. De selectiecriteria voor de opleiding zijn te soepel. Misschien hadden de verzorgenden in dit huis ooit affiniteit met de zorg maar zijn ze afgestompt geraakt door de werkdruk, het lage loon en het falende management.


Want de leiding zat ver weg. Af en toe kregen we te horen dat zaken anders moesten, zonder enig overleg. Managers waren loyaal aan het afdelingshoofd, waardoor fouten en verwaarlozing werden verdoezeld. Zo ontstond een klimaat waarin bewoners niet durfden te klagen uit angst voor het personeel, en personeel zijn mond hield uit angst voor de leiding.


Die leiding gedroeg zich buitengewoon intimiderend. Ik herinner me een verpleegkundige, die stijf van de stress met veel te weinig personeel haar werk moest doen. Ik vroeg of ze de onderbezetting had aangekaart. Als ze dat zou doen, zou ze de laan uit worden gestuurd, zei ze. Moeilijk doen werd niet getolereerd.


Goed personeel vertrok of raakte overspannen. Het afdelingshoofd werd pas na een te lange periode van slecht functioneren op non-actief gesteld. Ik heb aangedrongen op een opnamestop, het was er voor bewoners niet veilig. Dat was onmogelijk, er moest geld worden verdiend.


Ik weet dat de situatie niet representatief is voor de sector. iIn andere verpleeghuizen werken ook laaggeschoolde verzorgenden maar die worden begeleid. Daar wordt prettig geroeid met de schaarse riemen die ze er hebben. Het kan dus wel!'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden